Donald Trump ontvangt vandaag Theresa May. Gaat het klikken?

Als eerste regeringsleider brengt de Britse premier May vandaag een bezoek aan Trump. Of het gaat klikken tussen de domineesdochter en de man die gelooft in martelen en muren bouwen is onzeker.

Donald Trump bij de opening van één van zijn golfbanen in Schotland.Beeld reuters

Wanneer Theresa May vrijdagmiddag de Oval Office betreedt zullen niet alleen de ogen van Donald Trump op haar gericht zijn, maar ook die van Winston Churchill. Nadat Barack Obama de buste van de oorlogspremier bij zijn aantreden had verplaatst naar een privévertrek, heeft zijn opvolger het beeld meteen weer teruggebracht. Het was een symbolische daad. Obama voelde weinig voor een Special Relationship met de Britten en wees bij zijn afscheid Angela Merkel aan als zijn trouwste Europese bondgenoot. Als het aan hem had gelegen zouden de Britten na een Brexitstem achteraan in de rij voor handelsakkoorden hebben aangesloten. Nu staan ze plotseling vooraan.

Special relationship. Het woord verliet wel tien keer de mond van Mays woordvoerder tijdens een briefing voor het vertrek naar de Verenigde Staten. May sprak zelfs de hoop uit dat de leiders van de volksopstanden aan beide kanten van de Atlantische vijver - Brexit en Brexit-plus - leiding zouden kunnen geven aan een nieuw tijdperk, net zoals Margaret Thatcher en Ronald Reagan dat in de jaren tachtig hadden gedaan. Toen was het de kordate bewoonster van 10 Downing Street die de zwoele tango leidde. In een mum van tijd veranderde 'Madame Prime Minister' bij de president in 'Dear Margaret'. Het zou een van de mooiste politieke vriendschappen worden uit de geschiedenis.

Vanuit Washington komen geluiden dat Trump naarstig op zoek is naar een 'Maggie' en dat de tien jaar jongere May, die volgende maand de omslag van de Amerikaanse Vogue siert, een geschikte kandidaat is in deze presidentiële datingshow. De kans op een politieke romance is klein. Waar May een gereserveerde domineesdochter is die elk woord op een weegschaal legt, is Trump een flapuit die niet alleen iets zegt voordat hij denkt, maar soms helemaal niet lijkt te denken. Over de meeste politieke zaken zijn ze het bovendien oneens: het belang van de NAVO, de visie op de EU, vrijhandel, het probleem-Poetin, het nut van martelen, het metselen van muren, moslims, abortus en milieu.

En de houding jegens vrouwen, niet te vergeten.

Theresa May bij het Congress of Tomorrow Republican Member Retreat in Philadelphia, Pennsylvania.Beeld afp

Vergelijkbare situatie

Maar de twee landen en hun relatief nieuwe leiders bevinden zich in een vergelijkbare situatie en zijn op elkaar aangewezen. Zowel de Verenigde Staten als het Verenigd Koninkrijk zijn gespleten, zowel geografisch als demografisch. Een neveneffect van de neoliberale revolutie van Maggie en Ronnie. Beide landen keren zich af van multilaterale verdragen die nadelige effecten hebben op de arbeidersklasse, of het nu gaat om immigratie of het verdwijnen van banen naar lagelonenlanden. Beide landen willen weer 'controle' grijpen en tonen de ambitie om 'Great' te zijn, zoals de Britten dat waren in de 19de en de Amerikanen in de 20ste eeuw.

Als ondernemer en schrijver van de autobiografie The art of the deal is Trump een voorstander van eenvoudige, recht-toe-recht-aanovereenkomsten. Hij heeft al laten weten er eentje te willen sluiten met het Verenigd Koninkrijk, een land waar een deel van zijn familiegeschiedenis ligt, en enkele van zijn golfbanen. Het is nu de zevende exportmarkt (de EU is de tweede) en er is potentie voor groei, van schaliegas tot chloorkippen. Bovendien kan een snel akkoord met May een boodschap zijn aan de rest van de wereld. Het probleem is dat de Britten wel kunnen praten met de Amerikanen, maar geen akkoord kunnen sluiten zolang ze deel uitmaken van de Europese Unie.

Mitsen en maren

Voor May kan het vooruitzicht van een snel handelsakkoord met de Amerikanen munitie zijn bij de onderhandelingen met Brussel, al is het zaak om er niet te triomfantelijk over te doen. Een anglo-Amerikaans akkoord zou een zege zijn voor haar Global Britain-filosofie. Er zijn veel mitsen en maren. Trumps mantra is niet Global America, maar America First. Als grotere economie van de twee kan de VS bij de onderhandelingen eisen stellen, bijvoorbeeld door akkoord te gaan met verregaande deregulering. Dat zou de Britten nog verder doen wegdrijven van het vasteland. Het openstellen van de Britse gezondheidszorg voor Amerikaanse bedrijven is politiek gezien explosief.

De Brexiteers zien het vroege bezoek van May aan Trump als een triomf, maar de premier is een gewaarschuwd vrouw. Vriend en vijand hebben erop gewezen dat het saboteren van wereldhandel Trumps ultieme doel is, de wereldhandel waar de Britten zich zo veel van voorstellen. Daarnaast klinken er vragen die normaal gesproken worden gesteld voor een bezoek aan Peking: gaat May lastige zaken aan de orde stellen, zoals Trumps houding jegens martelen? Critici van het bezoek hebben het afgedaan als een teken van wanhoop. Bovendien herinneren Britten zich nog de ervaring van Tony Blair met een andere president die waarde hechtte aan loyaliteit, George W. Bush.

May heeft de hoop uitgesproken om een vriendschappelijke, invloedrijke werkrelatie met de omstreden president te ontwikkelen. Om deze welwillendheid aanschouwelijk te maken heeft ze als geschenk een quaich meegenomen, een Schotse vriendschapsbeker waar vroeger whisky en brandy uit werden gedronken. Het is jammer dat Trump een geheelonthouder is.

Donald Trump in Schotland in 2010 bij een van zijn golfbanen in het Verenigd Koninkrijk.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden