Dommer?

Van de Duitsers gelooft 16 procent dat de zon om de aarde draait, in plaats van de aarde om de zon....

Adrie Warmenhoven, educatief medewerker van het Artis Planetarium in Amsterdam: 'Vreemd, die getallen. In Duitsland gaan middelbare scholieren twee keer per jaar naar het planetarium, dus je zou verwachten dat 100 procent weet hoe het zit. Maar ook in Nederland zijn mensen die het niet weten, daar ben ik van overtuigd.

'Wij krijgen zowel mensen op bezoek die erg goed op de hoogte zijn, als mensen die voor het eerst omhoog kijken. Daarvan weten veel ook niet dat alle sterren zonnen zijn. Of ze denken dat een vallende ster echt een ster is. Maar ik vind het veel verontrustender dat 82 procent van de Nederlandse bevolking niet weet dat Jaap de Hoop Scheffer lijsttrekker is van het CDA.'

J. Ritzen, minister van Onderwijs: 'Je kunt aan de hand van één onderwerp natuurlijk nooit over ''verdomming'' spreken. Hoewel het jammer blijft dat een flink aantal mensen blijkbaar denkt dat de aarde het middelpunt is van het heelal. Eigenlijk zou iedereen moeten weten hoe dat zit.

'Maar inderdaad, het is een ''weetje''. Het raakt je niet onmiddellijk en daarom is die kennis soms snel vervlogen. Wat ik waarneem is dat mensen door de gemiddeld hogere opleidingen assertiever, meer betrokken zijn. Ze weten beter waar ze het over hebben, dat merk je overal om je heen. Wat mij betreft moet niemand dit onderzoek aangrijpen om te zeggen: ''Het kan wel wat minder met de hogere opleidingen''.'

Prof. dr. J. Kooij, hoogleraar algemene taalwetenschap aan de Rijks Universiteit Leiden: 'Je kunt niet zeggen dat als meer mensen een opleiding volgen, ze ook meer weten. Dat hangt natuurlijk van de inhoud van de opleiding af. In mijn vakgroep wordt wel opgemerkt dat studenten minder feitenkennis hebben. Karel de Grote en Karel V, dat is allebei hetzelfde: lang geleden.

'Maar toch vind ik niet dat de studenten minder zijn: ze zijn volwassener, nieuwsgieriger, ze praten beter en ze stellen zich minder passief op. Op de middelbare school wordt minder de nadruk gelegd op feitenkennis en meer op dat soort vaardigheden. Het ene moet een beetje inleveren ten gunste van het andere.'

Ria MacMootry, leerkracht van groep 8 aan basisschool het Vierschip in Arnemuiden: 'We volgen heel frequent het TV-Weekjournaal en thuis kijken mijn kinderen als het enigszins kan het Jeugdjournaal. En we behandelen iedere dag tien minuten een onderwerp uit de krant. Door te praten over de ontwikkelingen in de maatschappij probeer ik de leerlingen norm- en waardenbesef bij te brengen. Zo hadden we vanochtend een uitgebreide discussie over de gabberstroming. Ik schrik van de buitenkant, maar de kinderen verdedigden de gabbers. Het was best een felle discussie.

'Ik hecht persoonlijk best veel waarde aan globale feitenkennis, maar we moeten niet terug naar de tijd waarin jaartallen werden opgedreund zonder dat er verbanden werden gelegd. Aan de andere kant: ze moeten wel weten dat 1953 niet in de Middeleeuwen was en dat dat een heel belangrijk jaar was in de Zeeuwse geschiedenis. Maar een feit moet wel in een zinvolle context worden geplaatst.'

Klaas Ellens, docent aardrijkskunde en geschiedenis aan scholengemeenschap De Meergronden in Almere: 'Ik kan me niet voorstellen dat mijn leerlingen niet zouden weten dat de aarde om de zon draait. Hoewel, misschien vinden we het zo basaal dat we vergeten het te behandelen. Ik vind het in ieder geval basisschoolstof.

'Tien jaar geleden bestond er in het onderwijs de neiging om veel minder aandacht te besteden aan de feiten, maar de laatste jaren zie je een omgekeerde beweging, onder invloed van de basisvorming. Inzicht is het belangrijkste, maar daar heb je wel een behoorlijke feitenkennis voor nodig.

'Aan chronologie wordt niet meer zo zwaar getild. Het is wat minder hoge-herengeschiedenis geworden. Vandaar misschien dat voor studenten het onderscheid tussen Karel V en Karel de Grote wat duister is. Het gaat om de gewone mensen in de tijd van Karel de Grote.'

Frank Jansen, taalwetenschapper: 'We hebben het er onderling als docenten wel eens over: wie was De Gaulle en waar ligt Marseille, dat soort kennis hebben studenten tegenwoordig minder. Dat aspect van de algemene ontwikkeling is erg achteruit gegaan. Maar dat betekent niet dat ze mindere studenten zijn dan wij waren. Wat ze niet hebben gekregen, dat is er ook niet. Het verhaal dat hun spelling achteruit is gegaan is onzin. Er is wel meer slordigheid. Maar ik hou op met lezen na drie spelfouten. Dat helpt. Als een stuk opnieuw wordt ingeleverd, zijn de fouten er allemaal uit.'

Harmen Bockma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden