Dommekracht vergt slim rekenen

Ze hebben net als een voetbalclub een fanclub, en een uitgebreide winkel met hebbedingen. Schaalmodellen, werkschoenen, Russische mutsen, knuffeldieren. Met overal dat logo van een grote olifant. Mammoet is niet zomaar een bedrijf - het is een merk geworden.


Niet slecht, als je in een branche zit die ver verwijderd is van consumentenproducten. Er is geen man in de straat die ooit een gezonken schip moet laten lichten, of een of ander zwaar reactorvat naar een ver land moet verhuizen. Het is ook geen merk waarvoor je ooit een reclame zult zien. De hijs-, transport- en bergingsklussen vormen de reclame.


Zeg Koersk, en je denkt Mammoet. Anderhalve week geleden dook Mammoet weer op in het nieuws. Het in Schiedam gevestigde familiebedrijf moet de zwavelzuurtanker Waldhof gaan lichten, die in de Rijn bij de Lorelei gezonken is. Er zijn twee kraanschepen naartoe gestuurd, een kraanponton, en nog meer pontons met pompen. Van het gezonken binnenvaartschip is inmiddels uit een aantal tanks het explosieve waterstof (dat boven het zwavelzuur hangt) weggespoeld, maar het gevaar is nog niet geweken.


De komende dagen worden pogingen ondernomen ook de laatste tanks te legen, zodat het schip omhoog kan worden getakeld en de waterweg weer vrij is voor de binnenvaartschepen die liggen te wachten tot ze verder kunnen. Tot die tijd zijn veel ogen op Mammoet gericht.


De wortels van het bedrijf liggen in het begin van de 19de eeuw. Het is een raar idee te bedenken dat een bedrijf, dat veel werk verricht voor raffinaderijen, kernreactoren, de oliewinning en elektriciteitscentrales, stamt uit een tijd toen paardenkrachten nog letterlijk de krachten van paarden waren. Want het was al in 1807 dat ene Jan Goedkoop met een trekschuitdienst begon, en zich daarna als aannemer Publieke Werken ging toeleggen op de aanleg van kanalen en het onderhoud van havens. Iets later, in 1845, kreeg ene Albert van Wezel in Hengelo ter gelegenheid van zijn bruiloft een paard en een wagen cadeau, waarmee hij een sleperij begon, voor het vervoer van graan naar molens en meel naar bakkers, hout naar de zagerijen en planken naar de timmerman.


In 1971 zouden de achterkleinkinderen van Goedkoop en Van Wezel, inmiddels groot geworden in respectievelijk drijvende kranen en zwaar transport, hun firma's laten fuseren tot Mammoet Transport, dat het hijsen en vervoeren mooi wist te combineren.


Mammoet had een ander familiebedrijf als grote concurrent: kraanverhuurder Van Seumeren uit De Meern, bij Utrecht. Drie decennia maakten ze elkaar gek, waarna Van Seumeren Mammoet (inmiddels eigendom van Nedlloyd) in 2000 overnam. Inclusief de naam: dat bekte toch beter, internationaal.


Toen begon Mammoet pas goed. Het bedrijf deed de overkapping voor een stadion in Moskou, en van het een kwam het ander: in 2001 werd de gezonken kernonderzeeër Koersk uit de ijskoude Barentszzee gehaald. Directeur Frans van Seumeren kreeg een hoge Russische onderscheiding, er kwam een documentaire op Discovery Channel. De naam Mammoet was gevestigd.


Het was ook een klus die de fusie bezegelde, zei de huidige eerste man, Roderik van Seumeren, in 2009 tegen Het Financieele Dagblad. 'Het spektakel van die berging is achteraf de smeerolie geweest voor de echte fusie tussen de ondernemers van Van Seumeren en het beter gestructureerde Mammoet. Na de Koersk vonden we de weg omhoog.'


Inmiddels is de combinatie een multinational met 3.600 werknemers van wie tweederde bij een van de veertig buitenlandse vestigingen werkt. De omzet ligt rond de miljard euro, het netto resultaat bedraagt rond 100 miljoen. In de jaren voor de crisis groeide het bedrijf met dubbele cijfers, in procenten, en tijdens de crisis (het afgelopen jaar) heeft de omzet stand gehouden. 'We hebben het drukker dan ooit', zegt Van Seumeren in het laatste nummer van het bedrijfsblad.


Nog steeds is het een familiebedrijf. In 2006 nam SHV, het conglomeraat van de familie Fentener Van Vlissingen (bekend van Makro en Draka) driekwart van de aandelen over, en hebben de Van Seumerens nog maar een minderheid in handen. Maar de familie zit nog overal. Naast Roderik zitten er een Patrick en een Jan van Seumeren in de directie, en verspreid door het bedrijf zitten overal neven en nichten.


In de directiekamer van het Schiedamse hoofdkantoor, op de zesde verdieping (niet de hoogste, want de Van Seumerens wilden midden tussen hun mensen zitten), staat nog steeds het eikenhouten bureau waaraan Jan van Seumeren zat toen hij zijn eerste hijskraan kocht. Ook de Perzische tapijtjes gaan al ruim veertig jaar mee.


Het kantoor zelf, een zilverkleurig getailleerd rond blok, als een havenbolder, is overigens ook ontworpen door de Van Seumerens zelf. En, nadat het gebouwd was, kant en klaar door hun eigen hijskranen op deze plaats bij de Beneluxtunnel neergezet.


Op het terrein aan de Nieuwe Maas liggen de kraandelen en de SPMT's, de platte karretjes die aaneengeschakeld de rijdende treintjes vormen waarmee Mammoet zijn zware lasten verplaatst. Het zijn eigenlijk deze, wat nondescripte onderdelen, waarmee Mammoet de meeste van zijn klussen uitvoert. De bergingsoperaties (de Koersk en de Waldhof) krijgen de meeste aandacht, maar het zijn de hijs- en transportklussen waarmee Mammoet zijn meeste geld verdient.


Het zijn werkzaamheden die bijna niet te omschrijven zijn. Het gaat over honderden tonnen die worden vervoerd, over soms honderden wielen, om dan met duizelingwekkende kranen, begeleid door de 'rode mannen' (vanwege de kleur van hun overalls) op hun plek te worden gezet.


Juist in de moeilijkheden van zo'n transport zit de uitdaging, zeggen ze bij Mammoet. Voor elke klus wordt gebruikgemaakt van de standaard componenten, maar bij elke klus moet ook wel iets slims worden bedacht. Elke klus is een puzzel. Hoe kom je van Drachten naar Schoonebeek, om een onderdeel van de nieuwe warmtekrachtcentrale van de NAM af te leveren? Dat vergt weggedraaide lantaarnpalen, wegen door weilanden, misschien een nieuwe brug, en een hoop rekenwerk.


In die puzzel, iets voor elkaar krijgen ondanks alle beperkingen, zat jarenlang de denkkracht van Mammoet. Tegenwoordig gaat ook denkwerk zitten in eigen ontwerpen, bijvoorbeeld voor de drie nieuwe superkranen die nu in Terneuzen in elkaar worden gezet. Voor nog grotere klussen, ergens in de wereld. Nog moeilijker klussen.


'Ons werk is soms te zien op Discovery Channel', zegt Wessel Helmens van de Engineering afdeling van Mammoet, 'maar het meeste werk doen in de middle of nowhere, onder lastige omstandigheden. Dat is technisch vaak veel lastiger dan het bergen van zo'n Koersk. Maar niemand die het ziet.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden