Nieuwsbreak

Dominique van der Heyde: 'M'n gevoel zegt: roei IS met wortel en tak uit'

Meer dan 100.000 mensen vluchtten dit weekeinde vanuit Syrië naar Turkije voor het geweld van IS. De wereld beraadt zich op op een reactie. Zo ook het Binnenhof, de werkhabitat van politiek commentator Dominique van der Heyde. Vandaag in de Nieuwsbreak: hoe kijkt de politiek verslaggever van Nieuwsuur zelf naar het nieuws?

Politiek verslaggever en analist Dominique van der Heyde in de studio van Nieuwsuur. Beeld anp

Wat is volgens u het nieuws van de dag?
'Het nieuws van vandaag is de enorme stroom vluchtelingen richting Turkije, op de vlucht voor terreurbeweging Islamitische Staat. Dat zijn ongelooflijke aantallen: 130.000 mensen. Huilende vrouwen en kinderen, mannen met verschrikkelijke verhalen. Daar kan ander nieuws moeilijk overheen.'

Wat doen zulke berichten met u?
'Ik denk dat iedereen daar heel gefrustreerd naar kijkt. We zijn allemaal gewend aan her en der oorlog in de wereld, mannen die elkaar te lijf gaan, vrouwen en kinderen die er de dupe van worden. Maar dit is een terreur zoals we die zelden zien. En het komt dichterbij omdat in het westen opgegroeide jongens aan meedoen.'

Krijgen we via de media een accuraat beeld van IS?
'Je kan er niet heen. Als westerse journalist word je daar vermoord. Er bestaat niet zoiets als embedded bij IS. We weten wat er gebeurt met hulpverleners en journalisten die gepakt worden door die lui. Maar de ooggetuigenverslagen van vluchtelingen spreken boekdelen.'

Zou dat iets voor u zijn, net als uw collega Lucas Waagemeester aan de Turkse grens verslag doen van vluchtelingenstromen en geweld?
'Ik heb enorm veel bewondering voor mijn collega's in het buitenland, ook voor de mensen die deze zomer in Oekraïne en Gaza verslag hebben gedaan. Maar ik wil dat zelf niet doen, ik denk dat ik dat niet aankan, eerlijk gezegd. Zo'n held ben ik niet.'

Vraagt u zich bij zulk nieuws meteen af wat de reacties op het Binnenhof zullen zijn?
'Ik vraag me wel af: reageren we niet te emotioneel? Ik kon ook wel iets begrijpen van het betoog van SP-leider Roemer vorige week in de Kamer. Iedereen zou willen dat wij met drones en apaches en noem maar op, die schoften te lijf gaan en ze verdrijven. Maar wat bereik je ermee? Als je er één aanvalt komen er misschien wel drie voor terug. En leidt het niet tot ergere dingen? Breidt het geweld zich niet verder uit?

'Maar zelfs als ik dat allemaal op een rijtje heb gezet, zeg ik nog steeds: ik zou toch maar wel proberen om ze met de grond gelijk te maken. Ik vind het zo verschrikkelijk dat vrouwen en meisjes daar worden verkracht en als slavinnen worden verkocht. Met wortel en tak moet je dit uitroeien, wat mij betreft. Maar ik ben geen politicus, hè. Dit is een puur emotioneel verhaal van mij als burger. Het is aan de politiek om het hoofd koel te houden en te kijken wat haalbaar is.'

Voelt u de emotie ook oplopen als u als verslaggever de politiek volgt?
'Nee, nee, nee. Dit is meer iets wat ik met mijn vrouw bespreek als ik 's ochtends de krant lees of de beelden op tv zie. In het abstracte niveau van het politieke debat heb ik dat minder. Dan luister ik naar de argumenten en bedenk ik wat we daar die avond bij Nieuwsuur mee kunnen.'

Over politiek debat gesproken, premier Rutte overleefde vorige week gemakkelijk de Algemene Beschouwingen.
'Rutte kon er comfortabel staan omdat hij, heel anders dan vorig jaar, nu ook echt steun heeft van vijf partijen voor de kabinetsplannen. De echte oppositie probeerde wel om er een deuk in te slaan, maar dat lukte natuurlijk niet echt.

'Het werkelijke probleem zit niet in het overleven van zo'n debat in de Kamer, maar in het feit dat er zoveel PdvA-stemmers zijn die het de PvdA kwalijk nemen dat al die veranderingen staan te gebeuren.'

Volgens Diederik Samsom is het PvdA-verhaal moeilijk om uit te leggen, zo zei hij dit weekend op een ledenraad. Begrijpt u hem?
'Zeker, het is de hele tijd al niet gemakkelijk. Politici willen ontzettend graag de wereld veranderen en verbeteren zodat op lange termijn, zoals Samsom zegt, de verzorgingsstaat overeind kan blijven. Dat gaat natuurlijk voor veel mensen veel te snel. Het veroorzaakt onzekerheid en angst omdat het op allerlei terreinen is. Het is niet alleen een moeilijk verhaal, ook in de praktijk komen mensen in een moeilijke positie.'

Premier Mark Rutte. Beeld anp

Waarom kampt de PvdA met een imagoprobleem en de VVD niet?
'Omdat de mensen op Samsom gingen stemmen in de hoop dat al dat soort dingen niet zouden gebeuren. Met dat bekende uitruilen heeft de PvdA toegegeven op terreinen waar mensen echt worden geraakt, juist mensen die wat minder te besteden hebben of wat ouder zijn. Mensen die op Samsom hadden gestemd om te voorkomen dat Rutte in het torentje zou komen.'

Waar zit precies de pijn voor de PvdA-achterban?
De zorg is natuurlijk het grootste probleem voor de PvdA. De veranderingen in de langdurige zorg zijn nu al zichtbaar omdat ze reeds zijn ingezet. Er verdwijnen veel kamers, mensen moeten verhuizen, instellingen hebben wachtlijsten. Dat past eigenlijk helemaal niet in de macroplaatjes. Staatssecretaris Van Rijn zegt ook: dat zou niet moeten gebeuren. Maar het gebeurt wel, en wordt volgend jaar alleen maar erger. Het systeem kraakt in zijn voegen onder die verandering.'

Heeft Samsom de provinciale verkiezingen van maart nu al verloren?
'Er is nog een half jaar te gaan, maar het wordt wel verschrikkelijk moeilijk voor de PvdA om er nog iets van te maken. Ze hadden gehoopt dat het economisch beter zou gaan, maar de economie trekt maar mondjesmaat aan en de werkloosheid blijft groot.'

PvdA-leider Diederik Samsom in de Tweede Kamer. Beeld anp

Zit de meerderheid voor de vijfpartijencoalitie er nog in?
'Ik denk dat het heel moeilijk wordt. Het CDA gaat het weer goed doen. Die zetten bekende kopstukken in: Sander de Rouwe in Friesland, Eddy van Hijum in Overrijsel, Ger Koopmans in Limburg, ook een hele actieve en bekende CDA'er. Die hebben hun strategie al uitgestippeld. En de regeringspartijen gaan ook verliezen aan de flanken, de SP en de PVV.'

Is Samsoms positie als politiek leider nog houdbaar als de PvdA weer een nederlaag te verduren krijgt?
'Dat lijkt mij niet. Het ligt een beetje aan hoe groot het verlies is, maar het lijkt me dan einde verhaal. Het probleem is wel dat er in de fractie geen opvolger is. Asscher misschien, die nu minister is; of Timmermans, maar die is net naar Brussel.'

Waar zit de politieke spanning de komende maanden?
'Dat zijn toch die provinciale verkiezingen in maart. Nu gaat het goed tussen VVD en PvdA, maar de PvdA moet haar sociale gezicht gaan laten zien. Dat gaat spanning opleveren. Let op Asiel, de portefeuille van VVD-staatssecretaris Fred Teeven, dat wordt een ding, een bananenschil in de coalitie.'

Tot slot, ik zag dat u een politieke thrillertrilogie schrijft met uw vrouw. Waar gaat het over?
'De reeks heet Morten en we schrijven het onder pseudoniem Anna Levander. Het is een soort Nederlandse Borgen gemixt met House of Cards. Maar voor mensen die niet alleen in politiek geïnteresseerd zijn is het ook heel leuk om te lezen. We laten ons inspireren door het Binnenhof, alles wat er gebeurt zou op het echte Binnenhof kunnen gebeuren, maar het mag geen kopie worden van de realiteit. Het zijn fictieve partijen en personages.'

Het eerste deel is uit, wanneer volgt deel twee?
'Dat komt in januari, we zijn op de helft. Annet schrijft, maar we bedenken het samen tijdens een wandeling of een diner. Zij schrijft het op en dan ga ik er weer doorheen. Wat dat betreft heb ik het makkelijke deel van het werk.'

Dit is aflevering 367 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden