Analyse

Dominic Cummings brengt zijn oude baas Johnson aan het wankelen, politie onderzoekt ‘Partygate’

De Londense politie heeft een onderzoek ingesteld naar alle borrels en recepties die tijdens de lockdowns op Downing Street hebben plaatsgevonden. De bron van alle informatie is Boris Johnsons oud-adviseur Dominic Cummings, die zijn vroegere baas per se ten val wil brengen.

Patrick van IJzendoorn
‘Als één persoon de regels overtreedt, zijn we allemaal de dupe’, luidt de tekst op een billboard in Londen, in juni 2020. Dominic Cummings (midden) was toen nog adviseur van premier Boris Johnson (rechts).  Beeld AFP
‘Als één persoon de regels overtreedt, zijn we allemaal de dupe’, luidt de tekst op een billboard in Londen, in juni 2020. Dominic Cummings (midden) was toen nog adviseur van premier Boris Johnson (rechts).Beeld AFP

De politie stond al weken onder druk om de borrelcultuur in het hart van de Britse macht eens onder de loep te nemen. Het is niet gebruikelijk om lockdown-schendingen met terugwerkende kracht te onderzoeken. ‘Partygate’ heeft echter veel woede gewekt, omdat talloze Britten wel werden beboet voor lockdown-schendingen. Een Londense vrouw kreeg zelfs een boete van omgerekend 14.300 euro voor het organiseren van een verjaardagsfeestje met veertig vrienden en familieleden.

De verjaardagen van Johnson zelf zijn bepaald niet onopgemerkt voorbijgegaan tijdens de coronacrisis. Op 19 juni 2020 had zijn vrouw Carrie een verjaardagstaart van 10 Downing Street laten komen, die werd aangesneden in gezelschap van dertig medewerkers die Happy Birthday zongen. Na tien minuten verdween het feestvarken weer naar zijn kantoor. Hoewel het niet geheel voldoet aan de definitie verjaardagsfeest, werd dit gezien als het zoveelste bewijs dat machthebbers hun eigen coronaregels negeerden.

De minister van Transport Grant Shapps deed in een televisie-interview geen moeite zijn baas te verdedigen. ‘Ik probeer het niet goed te praten’, zei hij, ‘het is aan Sue Gray om te doen wat nodig is, zij doet de aanbevelingen’. Sue Gray is de topambtenaar die de feestjes op Downing Street onderzoekt. Informatie over deze en andere bijeenkomsten is door Gray overhandigd aan de politie. Johnson zei dit te verwelkomen. ‘Ik ben ervan overtuigd dat het duidelijkheid zal scheppen en er een streep kan worden getrokken over deze zaken’, beweerde hij in het Lagerhuis, voorafgaand aan een debat over Oekraïne.

Johnson heeft enkele beroerde dagen achter de rug. Maandag stapte de staatssecretaris van Financiën, Lord Agnew, op wegens fraude en incompetentie bij het uitdelen van lockdownleningen en -compensaties aan bedrijven. Een dag eerder was bekend geworden dat bewindsvrouw Nusrat Ghani het slachtoffer was geworden van islamofobie. Ze had van een fractiemanager te horen horen gekregen dat haar islamitische overtuiging een bron van zorg was bij collega’s. Johnson zou hiervan hebben geweten zonder over te gaan tot actie.

Cummings wil Johnson weg krijgen

De recente interventie van de politie kan voordelig zijn voor Johnson, mocht het leiden tot uitstel van de publicatie van Gray's rapportage. Ondertussen gaat steeds meer aandacht uit naar de oorlogsdreiging in de Oekraïne. Door het sturen van wapens zijn de Britten zeer betrokken bij het conflict en de neiging bij de Conservatieve Partij om de premier weg te sturen zal gering zijn als het daar echt misgaat. Tegelijkertijd beschikt oud-adviseur Cummings op nog meer schadelijke informatie over Johnson, bijvoorbeeld over een feestje op de avond van zijn ontslag, eind 2020.

Sinds dat ontslag is Cummings bezig Johnson weg te krijgen. Zijn campagne begon in het voorjaar toen hij bij de kamercommissie Volksgezondheid verklaarde dat Johnson het coronavirus aanvankelijk absoluut niet serieus had genomen. Later tijdens de crisis zou de premier in een overleg met ministers en adviseurs hebben gezegd dat hij stapels lijken op straat verkoos boven een nieuwe lockdown. Deze onthullingen hadden indertijd niet het gewenste effect voor Cummings, die werd gezien als een rancuneuze oud-werknemer.

Ondertussen ging het met de pandemiebestrijding de goede kant op. Johnson had het land in de zomer van 2021 opengegooid, wat niet tot grote problemen bleek te leiden. Cummings zelf is altijd een fervent voorstander geweest van harde lockdowns. Het vaccinatieprogramma, goeddeels door Cummings bedacht, bleek de redding voor Johnson. Dit kan een verklaring zijn voor Cummings’ woede over zijn ontslag. Cummings verloor in 2020 een interne machtsstrijd van Carrie Symonds, toen de verloofde en inmiddels de vrouw van Johnson. Johnson was indertijd ziedend op Cummings omdat hij Carrie ‘Princess Nut Nut’ had genoemd.

Strategisch gelekt

In de weken voor Kerst vervolgde Cummings zijn offensief door informatie te lekken over de borrelcultuur op Downing Street, onthullingen die veel schadelijker zijn. Hij deed dit druppelsgewijs, als een soort Chinese martelmethode. Lekken deed hij tactisch. De eerste nieuwtjes gingen naar The Daily Mirror, een linkse tabloid die niets moet hebben van Johnson. Nieuwtjes met bewegende beelden schonk hij aan ITV, de grote concurrent van de BBC.

Het nieuws dat er ook was gefeest op de vooravond van prins Philips uitvaart gaf hij, tactisch, aan The Daily Telegraph, een conservatieve en uiterst koningsgezinde krant. Ironisch genoeg krijgt Cummings, de tacticus achter de succesvolle Brexit-campagne, bij zijn vendetta vooral steun van eurogezinde Britten. Zij kunnen evenmin wachten op het moment waarop Johnson en de zijnen Downing Street verlaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden