Domineeskinderen gaan netjes uit hun dak

Ze groeiden op onder de kansel, de kinderen van de dominee, van Pijzen tot Arun. Nette burgers werden ze, met een sterke moraal....

Want 'dozo's'en 'dodo's' zijn beslist niet saai. Gelachen werd er, soms tot huilens toe, om het leven in een glazen huis. Het bestaan waarin ze, zoals schrijver Geert Mak het uitdrukte, 'altijd net ietsje beter moesten zijn'.

'Je bent dubbel gehandicapt', sprak pastoriekind Harmen Siezen een lotgenoot toe. 'Want je bent behalve domineeszoon nu ook zelf dominee.' 'Gefeliciteerd!', riep de oud-Journaal-presentator vervolgens naar een domineesdochter die had beaamd dat ze nog weleens naar de kerk ging.

En onder grote hilariteit van de zaal sprak prof. dr. Hijme Stoffels van de Vrije Universiteit over het zeer grote aantal predikantskinderen dat in een recent onderzoek aangaf te beschikken over een sterk rechtvaardigheidsgevoel en veel belangstelling voor anderen. Stoffels: 'Het zijn bijna communistische, Saddam Hussein-achtige uitslagen.'

Het idee een keertje bij elkaar te komen was van Freek de Jonge - hij en Seth Gaaikema zijn zonder meer 's lands bekendste domineeskinderen. Een eerbetoon aan de dominee moest het evenement worden. Want het verdwijnen van de gemeenschapszin, met elkaar bezig zijn, vindt De Jonge maar niks. 'Met de ontkerkelijking', zo hield de cabaretier de zaal voor, 'zijn we heel wat kwijtgeraakt. Jammer.'

De gang naar De Nieuwe Kerk, georganiseerd door Trouw en de NCRV, bleek een schot in de roos. De kaartjes waren in luttele dagen uitverkocht.

Zo'n duizend kinderen van de dominee hoorden onder anderen VVD-politica Anne Lize van der Stoel uitweiden over het continue leven in de schijnwerpers. Van der Stoel: 'Luiheid kon niet. Je moest altijd iets doen voor je omgeving, zoals collecteren op je vrije zaterdag.' Maar niet iedereen had er last van publiek bezit te zijn. 'Mijn broers, vooral de twee oudste, hebben er meer onder geleden dan ik', zegt lerares Marije Bijleveld. 'Als ze iets hadden uitgehaald, werd er meteen opgetreden. Want dat kon immers niet, als zoons van de dominee.'

Politicus Jan Terlouw had voortdurend het gevoel in een complot te zijn beland. Terlouw: 'Er waren twee werelden. Eentje met de vader van de kansel en de andere met mijn vader binnenshuis die spotte met alles. Als we rotjes hadden gegooid, kon hij in het bijzijn van de politie een hele act opzetten. Maar binnen lachten we er allemaal om.' Domineeskinderen, zo blijkt uit het onderzoek van Stoffels onder tweeduizend kinderen die opgroeiden in de pastorie, kijken met gemengde gevoelens terug op hun jeugd. Van de Amerikaanse domineeskinderen zou 80 procent aan depressies lijden', merkte Stoffels op. Lachend: 'Voor de zekerheid hebben we vandaag wat ambulances geregeld.'

Docent Hidde van der Veen uit Amsterdam, wiens beide ouders dominee waren, kijkt positief terug op zijn jeugd. 'Er is niemand hier die zegt: was ik toch maar kind van een accountant geweest. Je had veel contacten, je moest ook problemen oplossen. Ik heb als 15-jarige meegemaakt dat een kerklid kwam vertellen dat zijn4-jarig dochtertje was overleden. Je moest daarmee omgaan. Misschien dat we daarom de gave van het woord hebben. De een treedt op in Carré, anderen in een klaslokaal. We kunnen mensen boeien.'

Opmerkelijk is inderdaad het grote aantal domineeskinderen dat als 'mensenhelper' actief is, bijvoorbeeld als leraar of verpleegkundige. De onderzoekers vonden slechts één bankier. Stoffels: 'Dit is een extreem goed opgeleide categorie. Aan egoïsme hebben ze een broertje dood. Domineeskinderen genieten van het leven, maar niet ten koste van anderen. Ze gaan ''decent'' uit hun dak, op gepaste wijze.'

'Zijn jullie echt zo?', riep presentatrice Jacobine Geel verbaasd tot de zaal. Honderden knikten zachtjes instemmend, met een lichte gêne. Lerares Marije Bijleveld: 'Dat beeld van saaie, brave mensen herken ik wel. Maar sinds ik in Maastricht woon, heb ik mij eraan ontworsteld. Ik vier nu carnaval.'

Bijleveld hoort tot de 59 procent van de domineeskinderen die zich nog altijd als kerklid beschouwen. Net als de Amsterdamse dominee Van der Veen. 'We moesten vroeger altijd twee keer per week naar de kerk. Een ramp was het. Ik zei toen: als ik er later zelf over mag beslissen, dan ga ik niet meer. Maar je kunt het geloof niet zomaar opzij zetten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden