Nieuwsbreak

Dolf Jansen: 'Als cabaretier neem ik zelfs de leider van IS niet serieus'

Als je satire maakt, neem je ook de leider van Islamitische Staat niet serieus. Dat zegt Dolf Jansen, cabaretier en presentator van Spijkers met Koppen. 'Abu Bakr Al-Baghdadi is een van mijn lievelingstypetjes. Hij begint het gesprek altijd met: 'Hee Dolluf, dood aan je ongeboren kinderen. Hoe is het?''

Dolf JansenBeeld Margriet Jeninga

Vandaag zijn de klimaatonderhandelingen in Parijs begonnen. Zondag presenteerde u de Klimaatparade in Amsterdam. Samen met 7.000 anderen heeft u de hele middag in de regen gestaan. Waarom doet u dat?
'Wat er gebeurt met de wereld en het klimaat gaat ons allemaal aan. Ik kan daar aandacht voor vragen in een column, voorstelling of bij zo'n parade. Er zijn nog altijd wetenschappers en politici die de ernstige gevolgen van klimaatverandering ontkennen. Maar zelfs als je niet in klimaatverandering gelooft, zijn er talloze redenen om fossiele brandstoffen uit te bannen.'

Zoals?
'Simpelweg de reden dat fossiele grondstoffen opraken. Je kunt met allerlei getallen en jaartallen gaan smijten, maar het is in ieder geval zeker dat het eindig is. Dat is een reden om naar alternatieven te kijken. Daarnaast koop je fossiele grondstoffen bijna per definitie van regimes die niet fris zijn - met Noorwegen als uitzondering.

'Ik vind het PVV-standpunt in deze fascinerend. De PVV ziet geen reden om over te stappen op duurzame energie, klimaatproblematiek is in hun ogen een linkse kwestie. De PVV is er dus voor dat we wekelijks miljoenen overmaken naar regimes die fundamentalistisch gedachtengoed uitdragen. Als de PVV haar standpunt op het gebied van duurzaamheid zou omdraaien, zou ze een dubbel punt kunnen maken tegen die regimes. Maar zo ver denken, dat lukt ze niet.'

Denkt u dat de staatshoofden en diplomaten die deze week vergaderen in Parijs zich iets van de demonstraties aantrekken?
'Het antwoord is zowel ja als nee. Nee, natuurlijk niet: die lui bepalen het zelf. Uiteindelijk bepalen belangen, standpunten en lobby hoeveel geld ze er voor over hebben. Aan de andere kant is het ook geen goed idee om af te wachten tot er iets wordt beslist, om in de tussentijd je eigen gedrag niet aan te passen. Als je elke keer zegt: 'Op andere plekken is de uitstoot erger, wij doen nog even niets', dan praat je echt met een papieren zak over je hoofd. Ik zou zeggen: trek die zak van je hoofd en kijk verder.'

Wat verwacht u van de klimaattop?
'Het is een immens karwei om te klaren, maar ik ben optimistisch. Uiteindelijk gaat het om de vraag: houd je vast aan solidariteit tussen landen, of trek je je terug op je eigen eiland, zolang dat niet overstroomt? Als Nederland zijn we een medeverantwoordelijk voor de rest van de wereld. Geven we genoeg om elkaar om eruit te komen?
'We hoeven heus niet met z'n allen bij kaarslicht te eten in een huis waar nooit meer vlees op tafel komt. Dat is onzin. Er zijn genoeg wegen in te slaan die een duurzame samenleving bewerkstelligen zonder de hele economie om te laten vallen.
'Ik ben in ieder geval blij dat ik niet bij de onderhandelingen hoef te zitten. De hele politieke wereld van belangen, beslissingen, leugens en waarheden ligt ver van de mijne: het is goed dat er andere mensen zijn aan wie we dat over kunnen laten.'

U bent ambassadeur van Oxfam Novib en i_did, een initiatief dat de hoeveelheid textielafval wil verminderen. Afgelopen zaterdag was Annie Schreijer-Pierik, Europarlementariër voor het CDA, in Spijkers met Koppen te gast, die de nieuwgebouwde kolencentrales 'energieneutraal, eh.. energiezuinig' noemde. Heeft u dan niet de neiging haar in de rede te vallen? Lukt het om de gasten objectief te interviewen?

'Als journalist moet je onafhankelijk zijn. Maar ik ben niet alleen journalist, ik schrijf ook columns en cabaretvoorstellingen. Ik ben dus zeker niet volledig onafhankelijk.

'In het interview met Annie Schreijer-Pierik was ik een journalist die haar kritisch aan de tand voelt. Het is een steeds terugkerend politiek trucje om te beginnen over de subsidies op windmolens. Maar dat is maar de halve waarheid: alle energiemaatschappijen krijgen subsidies, de fossiele sector de hoogste. Dat is aantoonbare kennis die ik gebruik om haar te interviewen. In dit geval wist ik meer dan de feiten die Annie Schreijer-Pierik aan de keukentafel had verzameld.

'Ik gebruik die feiten om haar kritisch te bevragen, maar daarmee komt mijn onafhankelijkheid niet in het geding. Stel dat ik tegen jou zeg dat het tuig op de Zuidas hun geld verdient met belastingontduiking in Afrika, en dat het dus hypocriet is om als Nederland te stellen dat Afrika het op eigen kracht moet redden, terwijl wij belastingontduiking als handelsmodel hebben. Dat verzin ik niet, het zijn aantoonbare feiten die ik gebruik om uit te leggen hoe de zaken ervoor staan.'

Een ander nieuwtje. Het kabinet maakt extra geld vrij voor de cultuursector. Van de 13,5 miljoen extra gaat 1 miljoen in een beveiligingsfonds voor controversiële evenementen. Daarop kunnen instellingen een beroep doen als ze een omstreden gast uitnodigen als spreker en geld nodig hebben voor de beveiliging. Goed idee?
'Het is jammer dat daar een potje voor nodig is. Mensen moeten alles kunnen zeggen, schrijven, zingen. Als daar beveiliging bij nodig is, is dat heel triest, maar dat moet dan maar. Het is nog erger als je je niet meer gaat uiten. Dat is een kant die we niet op moeten.

'Achter controversiële kunstuitingen, zoals de cartoons van Charlie Hebdo, moet altijd een idee zitten. Beledigen om het beledigen vind ik niet kunnen. Bij de meeste kunstuitingen is dat idee er, alleen krijgen toeschouwers het soms niet mee. Dan worden ze boos, omdat ze het niet snappen en alleen de belediging zien. Maar je hoeft ook niet alles te begrijpen, kunstenaars geven juist vorm aan het ongrijpbare in het leven.'

In Spijkers met Koppen worden ook mensen geïmiteerd. Zo belt u wel eens met Geert Wilders en IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi. Denkt u nooit dat jullie daarmee te ver gaan?
'Al-Baghdadi is een van mijn lievelingstypetjes. Hij begint elk telefoongesprek met: 'Hee Dolluf, dood aan je ongeboren kinderen. Hoe is het?' Dat hoort bij satire, er is niemand die we sparen. Als je satire maakt, neem je ook de leider van IS niet serieus.

'Elke keer als Geert Wilders langs komt in onze show, krijgen we een lading bagger over ons heen. We krijgen te horen dat we te links zijn, maar dat is volstrekt gelul. Ook gelul verspreiden mag, daar worden hele ochtendbladen mee gevuld, maar daar laat ik me niet door tegen houden.

'Er zijn altijd idioten die ons willen overtuigen van de sharia. Maar in Nederland hebben we daar goede middelen tegen: trias politica, vrije pers, het parlement. Wat mij opvalt is dat Wilders, die juist tegen deze moslimextremisten is gekeerd, minimaal een keer per week de bijl in deze drie methoden zet. Door die verworvenheden te bestempelen als nepparlement en linkse pers spreekt hij zichzelf tegen.'

Probeert u wel eens het gesprek aan te gaan met de PVV'ers die jullie imiteren?
'Dat probeer ik geregeld, maar niet zozeer in publieke optredens. De laatste keer dat het me lukte was met Fleur Agema. Haar stelde ik de vraag: hoe zie jij ons land eigenlijk voor je? Hoe denken jullie tot minder Marokkanen te komen? Twee uur later eindigde ze het gesprek met de zin: 'Dolf, wie denk je eigenlijk wel niet wie je bent?' Ze heeft geen antwoord gegeven op mijn vraag.

'Ik ben niet tegen mensen die PVV stemmen, maar mijn vragen blijven staan. Ik ben zeer geneigd om te luisteren naar het antwoord, maar dat komt maar niet. De PVV staat hoog in de peilingen, maar staat daar wel alleen. Ik geloof niet dat andere partijen met Wilders zullen samenwerken zolang het antwoord op die vraag uitblijft. Ze kunnen niet over de 'minder, minder'-uitspraak heen stappen. Ik zeg niet dat ik mijn geloof in de mensheid verlies als het wel gebeurt, maar.. dat kan gewoon niet waar zijn. Wij zijn geen land dat bevolkingsgroepen uitsluit.'

PVV-Kamerlid Fleur Agema.Beeld anp

U staat op dit moment in het theater met een oudejaarsvoorstelling waarin u terugblikt op 2015. Wat was voor u het nieuws van het jaar?
'De voorstelling gaat over het gevoel dat je ergens bij hoort, en over wat het betekent als je ergens niet bij hoort. Ik bedacht de show meer dan een jaar terug; dat er een immense vluchtelingenstroom naar Europa zou komen, had ik niet kunnen voorzien. De vluchtelingen zijn voor mij het belangrijkste nieuws van dit jaar.

'Mijn show gaat over onze rol in de vluchtelingenkwestie. Hoeveel kunnen wij aan, hoeveel mensen kunnen er nog bij? Wat betekenen hekken, muren en slagbomen? Het is een pleidooi voor inclusiviteit. Dat betekent niet dat we iedereen binnen moeten laten. Wel dat we open moeten staan voor de mensen en de verhalen. Als je meteen roept dat het allemaal verkrachters en profiteurs zijn, of een muur begint te bouwen 'omdat we het allemaal niet aan kunnen', hoef je verder niet na te denken. Dat is waar ik tegenin ga'

Laten we afsluiten met een vrolijke noot. U bent een muziekliefhebber, heeft u nog een luistertip voor de lezers?
'De cd Westside Stories van het Amerikaanse duo The Westies. Het is bijna december, dus ik kan het nu wel zeggen: voor mij is het een van de mooiste platen van het jaar. Het gaat over het echte leven, over de grote stad en de hoop, liefde en het verdriet dat je daar tegenkomt.'

Welk nieuws maakte u aan het lachen vandaag?
'Mijn zoon liet me een filmpje zien. Het heet 'Minnesota man chainsaws himself into a lake.' Geweldig, alleen die titel al. Je ziet een man die op zijn schaatsen op een bevroren meer staat. Door zijn kettingzaag in het ijs te steken en aan te zetten, krijgt hij zichzelf vooruit. Het werkt, je ziet hem langs vliegen, maar halverwege blijkt het ijs toch te dun en valt hij in het ijskoude water.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden