Dol op discussie

Hirsi Ali is vertrokken uit Den Haag. Ze blijft zich bij de VVD thuisvoelen, maar kiest voor meer bewegingsvrijheid in de VS....

Rita Verdonk vertoonde zich niet, afgelopen donderdag in de oude zaal van de Tweede Kamer, en Hans Wiegel had dringende bezigheden elders. De rest van liberaal Nederland was wel van de partij. Ook Wouter Bos en Maxime Verhagen maakten hun opwachting. De VVD gaf een fuif om afscheid te nemen van Ayaan Hirsi Ali.

Mark Rutte was er natuurlijk, de fractievoorzitter die niet veel verder kwam dan uiting geven aan zijn ‘gemengde gevoelens’. Zijn voorganger Jozias van Aart-sen, die nu een druk bestaan leidt als voorzitter van de commissie buitenland van de Kamer, wipte even langs. Van Aartsen had veel met haar te stellen, maar bewaart vooral goede herinneringen aan de frisse blik van Hirsi Ali als buitenstaander op de Nederlandse problemen. ‘Ze is een heel goede politicologe.’ Maar vooral: ‘Je kan ontzettend met haar lachen.’

Gerrit Zalm was natuurlijk van de partij, net als eregast Neelie Kroes, de eurocommissaris die op nummer 38 op de lijst van machtigste vrouwen ter wereld van het zakenblad Forbes prijkt. Ben Verwaayen, de opsteller van het verkiezingsprogramma van de VVD, gaf zijn visie op de ideale volksvertegenwoordiger: minder pretenties, meer kwaliteit, eerst nadenken voordat je reageert op de laatste nieuwtjes. Honderd generalisten in de Kamer is beter dan 150 supermarkthouders.

Frits Bolkestein besprak met de aanwezigen de toestand van de wereld in de 21ste eeuw. Daarbij sprak hij zijn steun uit aan het programma van Hirsi Ali, inclusief haar kruistocht tegen de islamitische school. Bolkestein snoof daar ‘de geur van bedompte achterlijkheid en orthodoxie’ (zie ook Forum, 31 augustus). Hij vroeg zich af of de onderwijsinspectie wel de vinger aan de pols hield. ‘Wat wordt daar gezegd gezegd over de joden, over de holocaust?’ Aanpassing van de vrijheid van onderwijs is volgens Bolkestein dringend noodzakelijk, maar in de nieuwe VVD van Verwaayen en Rutte is dat vloeken in de kerk.

Bolkestein deed er nog een schepje bovenop door deze nieuwe leiders in te wrijven dat het juist wél een goed idee is de AOW-pensioenleeftijd te verhogen naar 67. En Turkije hoort natuurlijk niet thuis in de EU. Dat vinden steeds meer Turken ook, constateerde Bolkestein tevreden, maar Ben Verwaayen denkt daar heel anders over.

Meer dan in welke Nederlandse politieke partij ook gaan de verschillen van mening in de VVD niet ten koste van de gezelligheid. Uit verschillende hoeken van de partij verzekerden fractieleden en bewindslieden mij dat wat hun betrof Hirsi Ali gewoon Kamerlid had kunnen, of moeten blijven. Hirsi Ali zelf blijft zich thuisvoelen in de VVD, maar kiest voor meer bewegingsvrijheid in de VS.

Net als Bolkestein is Hirsi Ali dol op discussie. Dat wekt in Nederland vooral onbegrip. Dat was het thema van haar korte afscheidswoord. Hirsi Ali: ‘Toen ik ging deelnemen aan dat debat was het immers al in volle gang. De prominente namen in die discussie zijn Paul Scheffer, Paul Cliteur, Arie van der Zwan, Jaffe Vink, Hans Jansen, Leon de Winter, Sylvain Ephimenco, Afshin Ellian. Daarom verbaas ik mij zeer erover dat deze eminente Nederlandse intellectuelen tegenwoordig worden aangeduid als de club of het kamp van Ayaan. En dat, terwijl ik mijzelf beschouw als iemand die achteraan heeft aangesloten.’

Maar, vervolgde ze, ‘wie denkt dat in mijn zogenaamde club homogeniteit bestaat, vergist zich. De leden zijn stuk voor stuk buitengewoon eigenzinnig en ze hebben op verscheidene gebieden sterk uiteenlopende opvattingen. Ze hebben slechts een eigenschap gemeenschappelijk: ze zijn dol op een goed en scherp debat.’

Nederlanders begrijpen dat maar niet, dat debatteren leuk is als je dat doet met een tegenstander. Hirsi Ali nog een keer: ‘Veel mensen hebben zich wanhopig afgevraagd waarom ik ben overgestapt van de PvdA naar de VVD, terwijl ik het met zoveel dingen van de VVD niet eens ben. Dezelfde vraag wordt nu gesteld over mijn overstap naar het AEI, waar immers mensen werken die heel andere standpunten hebben dan ik. (Zie ook Forum, 30 augustus, red.) Ik beschouw deze vragen als typisch Nederlands, in die zin dat Nederlanders erg moeilijk omgaan met conflicten en meningsverschillen. Ze verdragen het conflict niet. Zogauw iemand een andere opvatting heeft dan de club waarvan hij lid is, wordt hij uitgestoten uit die club en ziet hij zich gedwongen een eigen club op te richten met mensen die dezelfde opvatting hebben als hij.’ Wilders, Pastors, Herben en Nawijn: ze ontbraken ook op het feestje van Ayaan.

Overigens bestaan in Nederland over de Amerikaanse Republikeinen en hun denktanks merkwaardige waanvoorstellingen. Zo zal Hirsi Ali met haar opvattingen over het homohuwelijk worden gesteund door de invloedrijke homoseksuele Republikein en blogger Andrew Sullivan. Nog meer dan de VVD is de partij van Bush een grote tent waarin alles omstreden is, niet het minst de Midden-Oostenpolitiek. Bovendien heeft Hirsi Ali via Cynthia Schneider, oud-ambassadeur in Nederland en vriendin van de Clintons, een uitstekend entree bij de Democraten.

‘Wat betreft mijn overstap van PvdA naar VVD, sta ik trouwens niet alleen’, memoreerde Hirsi Ali. ‘Frits Bolkestein, Gerrit Zalm, Hans Hoogervorst zijn mij voorgegaan. Het is maar goed dat de VVD blijft recruteren uit de PvdA. Die is tenminste duurzamer dan D66.’ Inderdaad, de grappen over ex-D66’er Arthur Docters van Leeuwen, de onbestendige nummer tien, waren niet van de lucht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden