Column

Dol op de verkeersregelaar die 'fatsoen' wilde

Beeld ANP

In een drukke straat bij mij in de buurt was iets aan de hand met een wegopbreking en paaltjes en een verkeersregelaar. De verkeersregelaar gaf met een vaag handgebaar aan dat wij, de fietsers, linksom moesten fietsen, of rechtsom, dat werd niet duidelijk, en een vrouw die achter mij fietste deed blijkbaar niet wat hij aangaf.

Terwijl verkeersregelaars over het algemeen mensen zijn die uit een nogal stevig hout gesneden zijn, waardoor ze niet reageren op extreme regen, wind, zonneschijn of verwensingen en moordpogingen van weggebruikers, vond deze specifieke regelaar blijkbaar dat de fietsende vrouw een belangrijke morele grens had overschreden, want hij riep haar na: 'Heb een beetje fatsoen!'

Dat woord fatsoen bleef de hele weg in mijn hoofd zitten. Fatsoen is sowieso een mooi, bonkig woord, net zoals katoen, knapzak en amok, en ik had het al veel te lang niet gehoord. Dat komt natuurlijk doordat het een jaar of tien geleden vervangen is door het veel minder aantrekkelijke woord respect.

Wat is er eigenlijk met fatsoen gebeurd? Ik vermoed dat mensen respect moderner vonden om te gebruiken, omdat het ook in het Engels wordt gebruikt. Waarschijnlijk voelden ze zich een beetje een tante Bet of oom Ard uit Rijswijk in de jaren vijftig als ze het woord fatsoen nog naar iemands hoofd slingerden. Het heeft voor het imago van het woord fatsoen vast ook niet geholpen dat Jan Peter Balkenende er ooit een slogan over heeft bedacht (Fatsoen moet je doen, 2005). Rijswijk jaren vijftig, inderdaad.

Dus slingerde iedereen te pas en te onpas het woord respect naar elkaars hoofd, waarbij de grootste respectslingeraars overigens altijd mensen waren die zelf over weinig fatsoen beschikten. Zei ik bijvoorbeeld tegen een groep jongens die in mijn straat hartstochtelijk op de grond stonden te kwatten dat ze daarmee moesten ophouden, riepen zij onmiddellijk gebeten tegen mij: 'Een beetje respect, ja?'

Fatsoen is voor mij op de een of andere manier ook veel duidelijker dan respect. Fatsoen is: fietsen op het fietspad, sneeuw van de stoep vegen en aardig doen tegen oude mensen in rolstoelen. Over respect hoor ik vooral óf bij uitwassen (je mag, uit respect, niet iemand uit het andere voetbalteam doodmeppen en niet de treinconducteur bedreigen), óf van eerdergenoemde straathangers die van elke minikwestie - 'Willen jullie even ergens anders gaan schreeuwen, het is drie uur 's nachts' - een enorme respectkwestie maken: 'Hou je bek, wijf, respect, dit is een vrij land, weet je?'

Eigenlijk heb ik inmiddels een hekel aan mensen die respect opeisen. En ben ik dol op die verkeersregelaar die een beetje fatsoen wilde. Ik zou wel willen teruggaan om heel fatsoenlijk al zijn geregel op te volgen, maar ik weet niet waar hij is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden