Reportage Doesburg

Doesburg geschokt na koolmonoxidedrama: ‘Awal was heel vriendelijk en ontzettend trots op zijn kinderen’

De vader van een Ethiopisch gezin met twaalf kinderen, onder wie drie succesvolle hardlopers, is woensdagochtend om het leven gekomen door koolmonoxidevergiftiging in hun woning in het Gelderse Doesburg. Zijn vrouw en een van hun andere kinderen zijn in zorgwekkende toestand opgenomen in het ziekenhuis. De buurt reageert geschokt.

Hulpverleners bij een woning waar een vader van een Ethiopisch gezin door koolmonoxidevergiftiging om het leven is gekomen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Ik schrok me rot vanmorgen’, zegt Suhana (58), staand in de deuropening van haar rijtjeshuis aan de Monseigneur Bekkerslaan in Doesburg, een oude vestingstad aan de Gelderse IJssel. ‘Ik dacht: wat is er? Zo veel politie voor de deur. Een kennis belde me op. Toen zag ik op de televisie dat bij de familie hiernaast koolmonoxidevergiftiging was.’

De twee samengevoegde huizen waarin het getroffen gezin woont, zijn aan het begin van de middag nog steeds afgezet met rood-wit politielint. Woensdagochtend rond zeven uur belt een van de twaalf kinderen met 112: vader, moeder en een ander kind zijn dan al niet meer aanspreekbaar.

De meldkamer vermoedt koolmonoxidevergiftiging en raadt de kinderen aan alle ramen en deuren te openen en naar buiten te gaan. ‘De kinderen hebben goed gehandeld’, zegt een woordvoerder van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden. ‘Maar de paniek was natuurlijk groot.’

Een traumahelikopter landt bij de woning. Voor vader Awal komt de hulp te laat. Moeder Zubeyda en het getroffen kind worden in kritieke toestand naar het ziekenhuis overgebracht. Voor de andere kinderen is opvang geregeld, ze slapen voorlopig nog niet thuis.

Cv-ketel

Een kapotte of slecht werkende cv-ketel is volgens de Veiligheidsregio de meest logische verklaring voor het tragische ongeval, al moet nader onderzoek dit uitwijzen. Maar de directeur van Woonservice IJsselland, dat de woning aan de familie verhuurt, is stellig. ‘Er is geen enkele reden om aan te nemen dat er iets mis was met de cv-installatie’, zegt directeur-bestuurder Saskia Hakstege. ‘We hebben het onderhoud van de cv-ketels goed geregeld. Al kan ik natuurlijk niet uitsluiten dat het toch met de ketel te maken heeft.’

Hulpverleners bij een woning waar een vader van een Ethiopisch gezin door koolmonoxidevergiftiging om het leven is gekomen. Beeld ANP

Een overbuurvrouw van het Ethiopische gezin is er niet gerust op en heeft al met de woningcorporatie gebeld. Andere wijkbewoners denken er volgens haar net zo over. ‘Iedereen gaat nu met spoed bellen. Je moet soms twee of drie jaar wachten tot een monteur komt om te controleren.’ Woonservice IJsselland is woensdagochtend meteen begonnen met het nakijken van de cv-ketels van alle woningen in het blok, benadrukt Hakstege.

Zeven jaar geleden werd de buurt Zuidelijk Molenveld, waarin de Monseigneur Bekkerslaan ligt, gerenoveerd. Woonservice IJsselland verving tientallen duplexwoningen door nieuwbouw, zowel sociale huur als koop. ‘Het is een echte arbeiderswijk, met verschillende achtergronden’, zegt een buurtbewoner.

Het getroffen gezin kwam in 2015 in deze wijk wonen, na acht maanden in een asielzoekerscentrum in Winterswijk. Vader Awal was zijn vrouw en twaalf kinderen via Soedan voorgegaan naar Nederland. De gezinshereniging kon worden bekostigd door een lening af te sluiten en alle koeien van de boerderij te verkopen.

Noodzaak

Dat ook de rest van de familie hierheen zou komen, was volgens een van de zoons bittere noodzaak. De familie behoort tot de Oromo, een etnische groep in het zuiden van Ethiopië die werd bedreigd door de Tigray die lange tijd aan de macht waren in het land. Vanwege hun afkomst mochten de kinderen niet naar school, vertelde andere zoon Mudesir. ‘Het was er niet veilig voor ons.’

Hulpverleners bij een woning waar een vader van een Ethiopisch gezin door koolmonoxidevergiftiging om het leven is gekomen. Beeld ANP

Enkele jaren geleden werd het gezin geportretteerd in een boek over cursisten van De Taalschool. Er bleek een hoop verborgen leed schuil te gaan achter de muren van de twee huizen die door een tussendeur met elkaar zijn verbonden. Zo vertelde Awal dat drie van zijn andere kinderen in Ethiopië waren achtergebleven: een van hen was overleden, de andere twee waren spoorloos, net als hun moeder (niet de vrouw in Doesburg).

In Nederland blinken vier van de acht jongens uit in sportiviteit, zo blijkt al snel: een van hen voetbalt in de jeugd bij profclub De Graafschap. En bij atletiekvereniging Argo in Doetinchem weet trainer Stefan Scanu niet wat hij ziet als de oudste drie broers, Yahala, Mudesir en Siraj, aan een loopwedstrijd meedoen. Ze gaan er in volle sprint vandoor en zijn ongenaakbaar.

Nog steeds halen ze regelmatig de regionale krant, als ze met z’n drieën weer eens het podium van een hardloopwedstrijd bezetten. ‘Zaterdag was dat nog zo’, zegt Scanu. ‘Ik laat ze soms bewust wedstrijden buiten de Achterhoek lopen, zodat ze wat meer tegenstand hebben. Ze lopen zo makkelijk, op gevoel.’

Op weg naar een wedstrijd had Scanu behalve de drie zoons ook regelmatig vader Awal in de auto mee. ‘Een heel vriendelijke en beleefde man. En ontzettend trots op zijn kinderen’, zegt Scanu. Awal werkte bij een bedrijf dat aan afval- en grondstoffenbeheer doet.

De familieleden werden woensdagochtend opgevangen in het sportcomplex van SC Doesburg, waar ook twee zoons voetballen. Dezelfde avond is daar een bijeenkomst voor omwonenden. ‘De gemeente heeft net overal brieven in de bus gedaan’, zegt de overbuurvrouw. ‘Ik ga nu alvast een bosje bloemen voor de deur neerzetten. Zo zielig dit, het doet me echt zeer.’

DE GEVAREN VAN KOOLMONOXIDEVERGIFTIGING

Tien tot vijftien mensen per jaar overlijden door koolmonoxidevergiftiging, maar het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk drie tot vijf keer hoger. Veel koolmonoxideongevallen worden namelijk niet als zodanig herkend, concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid in 2015. Per jaar belanden honderden slachtoffers van koolmonoxidevergiftiging in het ziekenhuis.

‘De doodsoorzaak van de slachtoffers wordt niet altijd achterhaald’, licht een woordvoerder van Brandweer Nederland toe. ‘Er wordt bij ouderen bijvoorbeeld gedacht dat ze aan griep zijn overleden, terwijl er ook aanwijzingen kunnen zijn van een koolmonoxidevergiftiging.’

In bijna de helft van de gevallen (46 procent) is een cv-installatie de bron van de vergiftiging, aldus de Onderzoeksraad. Anders dan gedacht gaat het daarbij meestal om moderne ketels, die slecht of niet onderhouden zijn en/of op een verkeerde manier zijn geplaatst. Ook een beschadigde rookgasafvoer van de ketel kan tot een koolmonoxidevergiftiging leiden. Volgens de raad was dat soms ook het werk van erkende installateurs. Ook kapotte of slecht werkende kachels en geisers kunnen tot inname van het reukloze gas leiden, waarbij slachtoffers de eerste symptomen (onder meer hoofdpijn, misselijkheid, versnelde hartslag) vaak niet herkennen.

Sommige nieuwbouwwoningen worden met een koolmonoxidemelder opgeleverd, maar dit is volgens de brandweer niet verplicht. ‘En omdat mensen nogal eens denken dat koolmonoxide zwaarder is dan lucht, hangen ze de melder zelf te laag.’ De brandweer, die bij het begin van elk stookseizoen in november aandacht vraagt voor de gevaren, adviseert de melder aan het plafond te hangen in de ruimte waar het verbrandingstoestel zich bevindt en in de andere ruimten op ademhoogte en raadt goed ventileren aan.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden