Doempraat schrikte Oostenrijkers niet af

De zege van Jörg Haider bij de parlementsverkiezingen in Oostenrijk is zo groot dat deelname aan de regering niet langer is uitgesloten....

BONDSKANSELIER Viktor Klima heeft een groot deel van de Oostenrijkers niet kunnen afschrikken met zijn doemscenario dat het land in chaos zal vervallen als de FP & Ouml;, de extreem-rechtse Vrijheidspartij van Jörg Haider, de tweede partij van het land zou worden. 'Geen steen zal op de andere blijven', waarschuwde hij aan de vooravond van de verkiezingen van zondag.

Haider heeft met zijn angstcampagne en in 'keurige' woorden verpakte hetze tegen buitenlanders en 'luie' werklozen meer kiezers aan zich weten te binden dan bij voorgaande verkiezingen.

De meeste partijen maakten de fout door tijdens de campagne hetzelfde wapen te gebruiken als Haider: angst. Met de FPOöals tweede partij zou Oostenrijk onbestuurbaar worden, betoogden zij.

Haider werd amper aangevallen om zijn haatcampagne en verkiezingsbeloften. Hoe hij de belastingverlaging van 23 procent, de forse daling van de elektriciteitsprijzen en een maandelijks inkomen voor niet-werkende moeders denkt te financieren, is hem niet gevraagd. De sociaal-democraten gingen in het defensief met hun belofte de werkloosheid (die met 4 procent een van de laagste van Europa is) beter te bestrijden en na de verkiezingen 'iets aan het buitenlandersprobleem' te gaan doen.

Volgens menig politiek commentator hebben de sociaal-democraten en conservatieven de opkomst van Haider te lang onderschat. Het was donderdagavond tijdens het grote verkiezingsdebat op de televisie gênant te zien hoe bondskanselier Klima Haiders uitspraken beantwoordde met een minzaam lachen en hem regelmatig over de arm aaide ten teken dat hij nu wel voldoende aan het woord was geweest.

De electorale winst van extreem-rechts brengt de sociaal-democratische bondskanselier in een lastig parket. Als leider van de grootste partij is het aan hem een coalitie te vormen. Maar met wie? De conservatieve Volkspartij, die de afgelopen dertien jaar met de sociaal-democraten regeerde, heeft voor de verkiezingen stellig beweerd de oppositie in te gaan als extreem-rechts haar van de tweede plaats verdrijft.

Klima zou dan alleen nog met de FP & Ouml; een meerderheidscoalitie kunnen vormen, maar met Haiders partij weigeren de sociaal-democraten te regeren. Resteren een zakenkabinet of een minderheidsregering met onder meer de liberalen en Groenen. Niet uitgesloten is dat de Volkspartij, ook door maatschappelijke organisaties als de invloedrijke katholieke kerk, dermate onder druk wordt gezet, dat zij haar aanvankelijke voornemen inslikt en alsnog met de sociaal-democraten gaat regeren.

Voortzetting van de rood-zwarte coalitie krijgt de taak extreem-rechts niet langer te negeren, maar het de komende vier jaar met argumenten de wind uit de zeilen te nemen. Zij zal Oostenrijkers weer vertrouwen in de traditionele politieke partijen moeten geven.

Mochten de sociaal-democraten er niet in slagen een coalitie te vormen, dan is het initiatief aan extreem-rechts, dat naar verwachting toenadering zal zoeken tot de conservatieven. Hoewel de laatsten hebben gezegd in de oppositie te gaan als zij niet langer de tweede partij van het land zijn, hebben ze zich niet tegen een coalitie met de Vrijheidspartij uitgesproken.

Dat de conservatieven bereid zijn met extreem-rechts te regeren, bleek afgelopen week. In de deelstaat Vorarlberg vormden zij een regering met de FP & Ouml;.

Wat de Oostenrijkers te wachten kan staan als extreem-rechts landelijk aan het roer komt, hebben zij al kunnen zien in de deelstaat Karinthië. Daar is sinds het voorjaar de FP & Ouml; de grootste partij en Jörg Haider gouverneur. De man die tijdens de verkiezingscampagne te hoop liep tegen het nepotisme van sociaal-democraten en conservatieven, benoemde in korte tijd politieke vrienden op politieke en maatschappelijke sleutelposities.

In twee gemeenten is als proef een loon voor niet-werkende moeders ingevoerd. Vrouwen van buitenlandse afkomst zijn daarvan uitgesloten. Dat extreem-rechts daarmee nationale en Europese anti-discriminatieregels overtreedt, lapt het aan zijn laars. De reactie van Haiders woordvoerder: 'Voor er een juridische uitspraak mocht komen, zijn we al jaren verder. Wie weet hoe ons land er dan voorstaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden