Doelman beschikt over te weinig talent om het rustig aan te doen

Niet één Spaanse international is meer omstreden dan Andoni Zubizarreta en niet één voetballer in Spanje speelde meer interlands dan hij....

ANDONI ZUBIZARRETA is een Bask, zoals meer goede Spaanse keepers. Javier Clemente is ook een Bask. Zubizarreta is de nationale doelman en de onbetwiste ploegleider in de kleedkamer en op het veld, Clemente de bondscoach van Spanje. Ze zijn verzot op elkaar en hebben een gemeenschappelijke vijand: Johan Cruijff.

Toen Cruijff nog trainer was van Barcelona, bestookten Clemente en hij elkaar voortdurend. Cruijff vond dat de tactiek en het selectiebeleid van Clemente niet deugde, de bondscoach op zijn beurt zei dat de Nederlander zich nergens mee moest bemoeien. Járen ging dat zo door.

In 1994 verloor Barcelona, met Zubi op doel, in de Europa Cup-finale met 4-0 van AC Milan. Toen de spelersbus het Olympisch Stadion van Athene verliet, kreeg Zubizarreta van Johan Cruijff te horen dat hij de club moest verlaten. 'Mijn loopbaan bestaat een oneindige reeks slechte examens', bracht hij later uit. 'Maar', zei hij er bij, 'dat zorgt er wel voor dat ik gemotiveerd blijf.'

Zubizarreta (34) is een veelgeprezen en tegelijkertijd frequent verguisde centurion (108 interlands). Het is nooit anders geweest; de Bask is een sobere doelman die over weinig natuurlijk talent beschikt en elk seizoen wel een blunder van formaat maakt.

Vaak is hij in Spanje het onderwerp van grappenmakers. Maar wie de wereldkampioenschappen van 1986, '90 en '94 speelde, nu voor de tweede maal te gast is bij een EK en als enige Spanjaard meer dan honderd interlands op zijn naam heeft staan, lacht het hardst.

En nóg harder lacht hij als hij zijn erelijst beziet. Zubizarreta speelde ruim 500 wedstrijden in de Spaanse liga, won zes titels (twee met Atletico Bilbao, vier met Barcelona), drie maal de Copa del Rey en één keer de Europa Cup voor landskampioenen (1992), plus de Europese Super Cup. Sepp Maier (Duitsland), Peter Shilton (Engeland) en Dino Zoff (Italië), doelverdedigers die meer dan een decennium international waren, dat is het gezelschap waarin hij thuishoort.

Zijn mentale kracht is fenomenaal. Hoewel hij jarenlang werd geattaqueerd in de media, stelde iedere Spaanse bondscoach hem op. Munoz liet hem debuteren en ook onder Suarez, Miera en Clemente hield hij zijn handschoenen aan. 'Wie Zubizarreta een slechte doelman vindt, heeft van voetbal geen verstand', zegt Clemente.

Verzadigd is Zubizarreta nog niet, verklaarde hij deze week in het Spaanse ploeghotel in Oulton met klem. 'Ik ben nog net zo hongerig als vijftien jaar geleden. Ik heb eenvoudigweg te weinig talent om het rustig aan te doen.'

Zijn honderdste interland speelde hij op 26 april 1995 in Jerevan (Armenië) en niet op een prachtig podium als Nou Camp, Wembley of San Siro. Zelf vond hij de lokatie zeer passend: 'Zo'n duels in Armenië past bij me. Waarom? Omdat ik me nooit een ster heb gevoeld.'

Zubizarreta werd opgeleid door een jeugdheld, José Angel Iribar, een befaamde oud-doelman van de nationale ploeg. Iribar werd zijn mentor op de school in Lezama, waar Atletico Bilbao de jonge spelers onderwees. Clemente was nog niet lang trainer van Atletico Bilbao, de trots van Baskenland, toen hij de negentienjarige Zubizarreta als opvolger van Iribar tot eerste doelman benoemde, daarmee twee keepers met meer ervaring passerend.

Het was een controversiële keuze, niet de laatste die Zubizarreta in een moeilijke positie bracht. 'Ik ben Clemente altijd dankbaar gebleven voor zijn beslissing. Maar het was pas later dat onze denkbeelden over voetbal identiek werden. We moesten eerst nog groeien, hij als trainer, ik als doelman.'

Op aanraden van trainer Venables, de huidige bondscoach van Engeland, kocht Barcelona hem in 1986 van Bilbao. Ditmaal reageerde het publiek in Nou Camp furieus: de clowneske en zeer populaire Urruticoechea, die een jaar tevoren met Barcelona kampioen was geworden, verloor zijn plaats onder de lat. Pas toen Zubizarreta in tien achtereenvolgende wedstrijden niet werd gepasseerd, steeg zijn aanzien.

Toen Johan Cruijff trainer werd, kwam de positie van Zubizarreta in gevaar, ook omdat hij niet schroomde in het openbaar kritiek te leveren. Tweede doelman Busquets werd in 1994 naar voren geschoven en de Bask moest het veld ruimen. Zubizarreta trad in dienst van Valencia waar hij opnieuw een gevecht moest aangaan, ditmaal met de lokale favoriet Sempere. Ook uit die strijd kwam hij als winnaar tevoorschijn.

Als dúbbele winnaar zelfs. Het afgelopen seizoen eindigde Valencia in de Primera Division boven Barcelona, werd Johan Cruijff ontslagen en de positie van Busquets onhoudbaar. Vorige maand trok de Catalaanse club een andere doelman aan, de Portugese international Vitor Baia.

Paul Onkenhout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden