'Doel van Russisch konvooi is Oekraïne binnendringen'

Vier konvooien met hulpgoederen, van zowel Oekraïense als Russische leest, zijn onderweg naar de belegerde rebellensteden Loehansk en Donetsk, al is het zeer de vraag of ze het gebied ooit zullen bereiken. 'En wat maakt het ook uit?', vraagt Volkskrant-correspondent Jan Hunin zich af. 'Het gaat beide partijen uiteindelijk helemaal niet om het leveren van hulpgoederen.'

Russische militaire voertuigen aan de grens met Oekraïne. Beeld epa

Zeker, de humanitaire situatie in Loehansk en Donetsk is verre van rooskleurig. De steden worden al weken bestookt door het Oekraïense leger, dat de gebieden wil terugveroveren op de pro-Russische rebellen. Behalve de dagelijkse beschietingen aan het front, kampen de steden met een tekort aan medicijnen en levensmiddelen. In Loehansk is sinds een week geen stromend water en elektriciteit meer. 'Generatoren uit Rusland zouden daarom erg welkom zijn, evenals alle andere hulpgoederen, maar het is niet zo dat mensen in Loehansk omkomen van de honger', weet Jan Hunin. 'Toen ik vorige week in de stad was, waren er 's ochtends gewoon winkeltjes open waar eten gehaald kon worden. Er is ook drinkwater, dat uit bronnetjes komt.'

Het Russisch hulpkonvooi draait dan ook helemaal niet om hulp, stelt Hunin. 'Het is niet zo dat de Russen zich enorm bekommeren om het humanitaire lot van de mensen in Loehansk en Donetsk. Dat is een bijkomstigheid. Het hoofddoel is Oekraïne binnen te dringen.'

Paard van Troje
En dat is precies waar het Westen bang voor is: een modern paard van Troje. Geen sinaasappelen op de bodem, maar wapens bestemd voor de verliezende rebellen in Oost-Oekraïne. De 23 militaire pantserwagens die gisteravond de controlepost Izvarine passeerden, lijken die vermoedens te ondersteunen. De Russische voertuigen droegen militaire nummerplaten en zijn via rebellengebied de grens overgestoken. De Russische geheime dienst FSB ontkent dit overigens.

De vrees bestaat dat de 287 witte vrachtwagens met hulpgoederen uit Rusland, die tot nu toe geen doorgang hebben gekregen, via hetzelfde gebied Oekraïne zullen binnendringen. Op het eerste oog lijkt er met de lading van deze trucks weinig aan de hand: journalisten en Oekraïense grenswachten hebben de inhoud geïnspecteerd. Er werd geen dubbele bodem aangetroffen.

Maar toch, als het konvooi daadwerkelijk de controversiële oversteek maakt, dan zou dat tegen de afspraken zijn. Al lijkt niemand zich op dit moment nog om regels te bekommeren. Het Rode Kruis, dat als bemiddelaar optreedt, probeert krampachtig tot afspraken te komen over distributie van de goederen. Tot nu toe zonder succes. Laurent Corbaz, hoofd operaties van het Rode Kruis voor Europa en Centraal-Azië, zei vandaag tegen de BBC dat het mogelijk 'veel langer' dan een week gaat duren voordat de Russische hulpgoederen kunnen worden uitgedeeld.

Russische vrachtwagens met naar verluidt hulpgoederen aan boord staan geparkeerd nabij Kemensk-Shakhtinsky, in de Russische regio Rostov al-Don. Beeld reuters

Veel te onrustig
Ondertussen zijn er ook drie Oekraïense konvooien, vanuit de hoofdstad Kiev, Charkov en Dnjepropetrovsk, op weg naar het belegerde gebied. Het is de vraag of die daar ooit zullen aankomen, stelt Hunin. Hij reisde zelf het konvooi vanuit de Oost-Oekraïense stad Charkov achterna. 'De dertig vrachtwagens, met kolen, toiletpapier, vis in blik, bloem, aardappelen, pasta en water aan boord, zijn gisteravond aangekomen in Starobilsk. Daar staan ze in een loods van een verlaten fabriek. De vrachtwagens worden geleverd door Oekraïense privébedrijfjes. Die willen echt niet dat hun voertuigen richting Loehansk gaan. Dan komen ze namelijk nooit meer terug. Aan het front wordt flink gevochten. Het is er veel te onrustig om de oversteek te maken.'

Volgens Hunin is ook de Oekraïense intentie verre van zuiver: 'Kiev heeft alleen maar konvooien gestuurd om te bewijzen dat ze de Russische hulp helemaal niet nodig hebben. Het is een publiciteitsstunt.'

De situatie kan makkelijk verder escaleren, denkt Hunin. 'Als de Russische militaire voertuigen Loehansk bereiken, zal het Oekraïense leger waarschijnlijk gaan schieten. Dat recht hebben ze, want de Russen zijn in dat geval de bezetter. De kans is aanwezig dat de Russische president Poetin vervolgens tanks en meer mankracht naar Oost-Oekraïne stuurt om het bloedvergieten te stoppen. Het Oekraïense leger maakt dan geen schijn van kans.'

Gaat het oosten van Oekraïne het schiereiland de Krim achterna, dat is ingelijfd door Rusland? Tot een annexatie zal het volgens Hunin niet komen. Hij gelooft eerder in het scenario dat zich eerder in Transnistrië en Zuid-Ossetië afspeelde: de Russen drongen daar binnen onder het voorwendsel om de bevolking te beschermen. Ze zitten er echter nog steeds. Hunin: 'Het probleem met de Russen is dat je weet wanneer ze komen, maar niet wanneer ze weer weggaan.'

Vrachtwagens van het Russische hulpkonvooi staan geparkeerd in de regio Rostov. Beeld reuters
Oekraïense werknemers laden goederen in voor een humanitair konvooi dat bestemd is voor Loehansk. Beeld afp
Leden van het Internationale Rode Kruis verzamelen zich nabij een Oekraïens hulpkonvooi in Starobelsk. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden