Nieuws

Dodental vulkaanuitbarsting Java loopt verder op, tientallen mensen met ernstige brandwonden

Bij de vulkaanuitbarsting op het Indonesische eiland Java zijn zeker 22 mensen om het leven gekomen, zo heeft het nationale rampenbestrijdingsbureau dinsdag gemeld. Zondag stond het dodental nog op 14. Zeker 68 mensen raakten gewond, veel van hen hebben brandwonden. Bovendien zijn nog 27 mensen vermist. De explosieve uitbarsting van Semeru kwam als een verrassing.

Niels Waarlo en Redactie
De ruim 3.600 meter hoge Semeru op Oost-Java is het afgelopen jaar meerdere keren uitgebarsten. Beeld REUTERS
De ruim 3.600 meter hoge Semeru op Oost-Java is het afgelopen jaar meerdere keren uitgebarsten.Beeld REUTERS

De Oost-Javaanse vulkaan spuwde aswolken meer dan een kilometer de lucht in, terwijl lava van de flanken stroomde, zich vermengend met modder en puin. Zeker elf dorpen zijn bedekt met een laag as. Verzengend hete gassen en lavastromen richtten dit weekend tot kilometers afstand van de vulkaan verwoestingen aan. Meerdere huizen en een belangrijke brug raakten beschadigd en bijna tweeduizend mensen zijn geëvacueerd.

Volgens het rampenbestrijdingsbureau kwamen de meeste slachtoffers om het leven doordat ze werden getroffen door vulkanisch puin. Veel slachtoffers zouden zulke ernstige brandwonden hebben opgelopen dat de identificatie moeizaam verloopt. Tot nu toe zijn dertien slachtoffers geïdentificeerd.

Reddingsdiensten wisten tien mensen uit een zandgroeve te redden die vast kwamen te zitten door de uitbarsting. Er is een zoektocht ingesteld naar andere overlevenden, en door puin geblokkeerde wegen worden weer toegankelijk gemaakt. Op zondag moesten deze werkzaamheden tijdelijk worden gestaakt uit vrees dat hete as en puin van de krater naar beneden konden rollen door de vele regen.

Semeru stond al op springen toen de heftige regenval van afgelopen dagen de lavakoepel op de vulkaan erodeerde en uiteindelijk deed instorten. Hierdoor viel de druk weg en volgde een uitbarsting, zei Eko Budi Lelono, die het geologische onderzoekscentrum van Indonesië leidt, tegen persbureau AP.

De uiterst actieve vulkaan, van ongeveer 3.600 meter hoog, barstte afgelopen januari al eens uit, toen zonder gewonden. Het Indonesische agentschap voor vulkanologie en geologische risicobeperking hield rekening met meer uitbarstingen, maar had niet verwacht dat het er nu al van zou komen.

Voorspellingen

Over het algemeen zijn voorspellingen van vulkaanuitbarstingen de afgelopen decennia sterk verbeterd, zegt Douwe van Hinsbergen, hoogleraar platentektoniek aan de Universiteit Utrecht. ‘De apparatuur en de computersystemen waarmee onder meer aardbevinkjes worden gemonitord zijn beter, vulkanologen weten beter waar op te letten.’

Maar zeker explosieve vulkanen als Semeru kunnen grillig zijn. ‘Daar komt bij dat in Indonesië tientallen vulkanen actief zijn. En dat naast de constante dreiging van aardverschuivingen, aardbevingen en tsunami’s. De geologische dienst daar, die overigens zeer goed weet wat ze doet, heeft het dus aardig druk.’

Het vele vulkanisme in de regio ontstaat doordat de Australische korst hier onder de Euraziatische korst schuift, aldus Van Hinsbergen. Zo belanden water en sedimenten in de mantel, waardoor het smeltpunt van het mantelgesteente daalt, zoals strooizout bij ijs doet. Zo ontstaat magma.

Dit proces levert een explosiever type vulkanisme op dan bijvoorbeeld op La Palma, zegt Van Hinsbergen. Op dat eiland ontstaat het vulkanisme door zogeheten mantelpluimen, magmastromen die zeer diep uit de aarde omhoog komen en door het aardoppervlak breken.

‘Daaruit vloeien relatief rustige riviertjes’, aldus de geoloog. Die wil je ook niet door je huis hebben stromen, maar dat is heel wat anders dan de gevaarlijk snel voortbewegende gaswolken en puinlawines van de vulkanen op Indonesië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden