Nieuws

Dodental terreuraanslag Christchurch loopt op naar 50

Het dodental door de schietpartij in twee moskeeën in Christchurch is gestegen naar vijftig. De Nieuw-Zeelandse politiecommissaris Mike Bush heeft zondagmorgen (plaatselijke tijd) gezegd dat het lichaam van nog een slachtoffer is gevonden in een van de islamitische gebedshuizen.

Een politieagent bij een van de moskeeën in Christchurch maant mensen zich zo snel mogelijk uit de voeten te maken. Beeld AP

‘Tot mijn leedwezen moet ik u ervan op de hoogte brengen dat het aantal mensen dat door deze gebeurtenis om het leven is gekomen nu is opgelopen tot vijftig. Afgelopen nacht hebben we alle slachtoffers kunnen weghalen op beide locaties. Daarbij hebben we nog een andere dode ontdekt’, aldus Bush tijdens een persconferentie. Het aantal gewonden door de bloedige aanslag is eveneens vijftig, zei hij. Van hen liggen er nog 36 in het ziekenhuis.

Twee verdachten die zijn aangehouden tijdens of net na het bloedbad dat de rechts-extremist Brenton Tarrant (28) aanrichtte, hebben niets te maken met de zaak. Ze werden opgepakt bij een politiekordon omdat er een vuurwapen in hun auto lag. Een vrouw is vrijgelaten, een man zit nog vast op verdenking van overtreding van de wapenwet.

‘Op dit moment is maar één persoon in staat van beschuldiging gesteld in verband met deze aanslagen’, zei Bush. Een derde gearresteerde man wordt maandag voorgeleid bij de rechter. Hij zou een ‘raaklijn’ kunnen hebben met de schietpartij.

Terroristische aanval

‘Dit is een van de donkerste dagen van Nieuw-Zeeland’, aldus een aangeslagen premier Jacinda Ardern over de grootste schietpartij in de geschiedenis van het land. ‘Het is duidelijk dat dit alleen maar omschreven kan worden als een terroristische aanval.’ 

Volgens politiecommissaris Mike Bush waren de aanslagen ‘zeer goed gepland’. Inmiddels is de 28-jarige Australiër Brenton Tarrant voorgeleid voor moord. Hij livestreamde de aanslag en heeft in een 73-pagina’s-tellend manifest uitgelegd waarom hij tot zijn daad kwam

De meeste slachtoffers vielen in de Al Noor-moskee, in het centrum van Christchurch. Daar schoot  hoofdverdachte Tarrant 41 mensen dood. In de moskee in Linwood, in het oosten van de stad, vielen acht doden. Onderweg naar deze tweede moskee schoot de verdachte ook voorbijgangers neer. Onder de slachtoffers zijn veel migranten en vluchtelingen, onder wie in ieder geval drie Bengalen. Het dreigingsniveau in het land is verhoogd, ook vanwege het gevaar dat extremisten de aanslag mogelijk willen kopiëren.

Een slachtoffer wordt door een ambulance meegenomen. Beeld EPA

Grootste aanslag

Voor zover bekend is dit de grootste terreuraanslag ooit op moslims in de moderne westerse wereld. In januari 2017 schoot een Canadees zes biddende moslims dood bij een islamitisch cultureel centrum in Quebec. De dader kreeg levenslang voor moord, maar is niet aangeklaagd voor terrorisme. Aanslagen op moskeeën komen verder niet vaak voor, maar als het gebeurt dan is dat meestal in islamitische landen zelf, zoals in Egypte, Jemen en Pakistan.

Diverse islamitische wereldleiders zien in de aanslag in Nieuw Zeeland het bewijs voor een toename van anti-islamitisch sentimenten in het westen. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan verklaarde vrijdagmiddag dat de haat tegen de islam ‘de westerse gemeenschappen aan het infecteren is als een kankergezwel’. De Pakistaanse premier Imran Khan liet zich uit in soortgelijke bewoordingen. ‘Ik wijt deze terreuraanslagen aan de islamofobie die is ontstaan na de aanslagen van 11 september 2001, waardoor de islam en 1,3 miljard moslims collectief de schuld hebben gekregen voor welke terreurdaad van een moslim dan ook.’

Een politieagent begeleidt een man weg van de moskee. Beeld AP


Livestream en manifest

Aan het begin van de middag (lokale tijd) drong Tarrant de Al Noor-moskee binnen, terwijl honderden gelovigen bezig waren met het gebed. Hij filmde het bloedbad dat hij aanrichtte gedurende zeventien minuten met een camera op zijn helm en zond dit live uit via Twitter en Facebook.

Op de film is te zien hoe hij aan komt rijden, de moskee binnenloopt en om zich heen begint te schieten terwijl mensen wanhopig proberen te ontsnappen. De schutter vuurt meer dan twee minuten lang kogels af op de mensen in de moskee, schiet soms opnieuw op de slachtoffers die al op de grond liggen. Dan loopt hij naar buiten, waar hij schiet op passanten op het trottoir. Het geluid van schreeuwende kinderen is op de achtergrond te horen. Dan haalt de schutter uit zijn auto een tweede wapen, om weer terug de moskee in te gaan. 

Facebook en Twitter doen er alles aan de circulerende video te verwijderen. Ook steunbetuigingen van rechts-extremisten worden verwijderd. De politie heeft opgeroepen de schokkende beelden niet te delen. 

Online publiceerde Tarrant ook een manifest waarin hij zijn extreem-rechtse motieven uiteenzet.  Het manifest is een tirade tegen de ‘niet-Europese immigratie in het Westen’. Daarin omschrijft hij zichzelf als ‘een gewone witte man’, met een arbeidersachtergrond, ‘die besloot om een standpunt in te nemen om een toekomst voor zijn mensen te verzekeren’. Twee jaar geleden zou Tarrant al begonnen zijn met het plannen van zijn terroristische daden. De schutter schrijft het afgelegen Nieuw-Zeeland als doelwit te hebben gekozen om aan te tonen dat geen enkele plek veilig is en dat zelfs Nieuw-Zeeland massa-immigratie heeft. 

Een lichaam ligt op het voetpad naast een van de moskeeën. Beeld AP

Ooggetuigen

Ooggetuige Mohan Ibn  Ibrahim vertelt hoe hij voor zijn leven rende: ‘Eerst dachten we dat het een soort elektrisch probleem was, maar toen begon iedereen te lopen.’ 

Hij wist te ontsnappen via een zijdeur, terwijl zijn geloofsgenoten werden vermoord. Hij omschrijft de paniek die hen overviel: ‘Ik kan nog steeds niet geloven wat ik heb gezien. Ik denk alleen maar: wat als er meer schutters waren geweest?’

Christchurch voelde voorheen niet onveilig voor hem of andere moslims. ‘Ik kwam naar Christchurch om te studeren, maar ik ben gebleven. Ik heb een baan en wilde me hier settelen. Maar ik voel me niet veilig meer, ik ben zo bang.’ 

Veiligheidsmaatregelen 

Op verschillende plaatsen in de wereld worden extra maatregelen genomen om moskeeën te beschermen. Frankrijk schroeft de politiepatrouilles op. Hetzelfde gebeurt onder meer in Londen en Lancashire aan de Britse westkust, evenals de Amerikaanse steden Los Angeles, New York en San Francisco. In Nederland meldt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid dat lokale overheden ‘alert zijn en blijven rondom moskeeën’.

Cricketteam Bangladesh ontkomt aan aanslag met ‘extreem geluk’

De spelers van het nationale cricketelftal van Bangladesh, dat aanstaande zaterdag een wedstrijd zou spelen tegen Nieuw-Zeeland, wisten maar net aan de aanslag te ontkomen. Het team wilde het vrijdaggebed in de Al Noor-moskee aan Deans Avenue bijwonen. Op het moment dat de spelers uit de bus wilden stappen, hoorden ze de eerste schoten.

De Bengaalse batsman en wicketkeeper Mushfiqur Rahim zegt op Twitter dat het team ‘extreem geluk’ heeft gehad. ‘Ons hele team is gered van de schutters. Het is een afgrijselijke ervaring en denk alsjeblieft aan ons in jullie gebeden.’ De wedstrijd voor zaterdag is afgelast. 

Condoleances 

Wereldleiders brachten vrijdag hun condoleances over en veroordeelden de aanslagen. De Amerikaanse president Trump zond via Twitter zijn ‘warmste sympathie en beste wensen’ naar het Nieuw-Zeelandse volk. ‘49 onschuldige mensen zijn zo zinloos gestorven, met zoveel meer ernstig gewonden. De VS zal Nieuw-Zeeland met alles wat we kunnen doen bijstaan.’

De Britse Koningin Elizabeth II, die ook staatshoofd is van Nieuw-Zeeland, zei in een boodschap ‘diep getreurd te zijn door de verschrikkelijke gebeurtenissen in Christchurch’. Ze bracht haar condoleances over aan de families en vrienden van de slachtoffers. Ook koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben hun medeleven betuigd. In een verklaring op de website van het Koninklijk Huis laten zij weten: ‘Haat en onverdraagzaamheid hebben een gruwelijke tol geëist. Met allen die door dit redeloze geweld zijn getroffen, leven wij intens mee.’

Premier Mark Rutte schrijft in een tweet: ‘Geschokt door verschrikkelijke aanslagen op twee moskeeën in het Nieuw-Zeelandse Christchurch. Gedachten zijn bij alle slachtoffers en nabestaanden. Premier Ardern heb ik zojuist mijn condoleances overgebracht.’

Een politieagent bewaakt het vrijdaggebed bij een moskee in Bangladesh. Beeld REUTERS

Meer over de aanslag in Nieuw-Zeeland

De Australiër Brenton Tarrant (28), die de beelden van de schietpartij in de Al Noor-moskee livestreamde, omschrijft zichzelf in een 73 pagina’s tellend manifest als ‘een gewone witte man’. Hij zegt tot zijn daad te zijn gekomen om ‘zorg te dragen voor de toekomst van mijn volk’ en om ‘de immigratie direct terug te brengen’.

Mohan Ibn Ibrahim (27) was aanwezig in een van de twee moskeeën, de Al Noor-moskee, toen een schutter het vuur opende. ‘Nieuw-Zeeland voelde als het veiligste land ter wereld, nu niet meer, nu ben ik bang.’

Moskeebestuurders: aanslag zoals in Christchurch kan ook in elke Nederlandse moskee gebeuren

De terreuraanslag in het Nieuw-Zeelandse Christchurch, waarbij een rechts-extremist zeker 50 moskeebezoekers doodschoot, roept bij Nederlandse moslims de vraag op of het wel veilig genoeg is om het vrijdaggebed bij te wonen. Welke maatregelen worden getroffen?

Beeld ANP Graphics
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.