Doden bij demonstraties tegen president Congo-Brazzavile

Hij heeft er al meer dan dertig jaar als president op zitten, maar wil graag nog langer aan de macht blijven. De grondwet verbiedt dat, en dus heeft Denis Sassou-N'Guesso, de president van Congo-Brazzaville, voor komende zondag een referendum uitgeschreven. Zonder gevaar blijkt dat niet te zijn.

Een demonstrant houdt een bord vast met erop de tekst: 'Congo is niet het eigendom van de N'Guesso's' Beeld afp

'Sassoufit', het is genoeg voor Sassou, luidt de woordspeling waarmee de tegenstanders van de president het referendum willen voorkomen. De afgelopen dagen gingen in de hoofdstad Brazzaville en de economische hoofdstad Point Noire honderden mensen de straat op. Daarbij zijn zeker vier doden gevallen.

'Sassoui', ja tegen Sassou, zo menen de aanhangers van de leider in de vroegere Franse kolonie. De protesten van vooral jongeren doen zij af als 'onverantwoord'. Een woordvoerder van de oppositie gaf daarop als commentaar dat het 'makkelijk praten is, als je een slaapkamer hebt waar de schatkist van de staat onder je bed ligt.'

Tussen 1979 en 1992 was Sassou-N'Guesso aan de macht. Vijf jaar later vocht hij zich, met hulp van Frankrijk en het buurland Angola, terug naar het leiderschap, dat hij sindsdien niet meer uit handen heeft gegeven. Volgens de grondwet is de 72-jarige Sassou overigens inmiddels ook twee jaar te oud om herkozen te worden.

Voorstanders van N'Guesso. Op het bord staat: 'Als God met Sassou is, wie zal er dan tegen hem zijn?' Beeld afp

Burundi

Die clausule moet dus uit de constitutie verdwijnen, net als het verbod op een derde termijn voor een zittende president. Iets dergelijks probeerde vorig jaar ook Blaise Compaoré, de president van het Burkina Faso. Een volksopstand was het gevolg. Onduidelijk is nog of het ook in Congo zo ver kan komen.

Het gevaar van gewelddadige burgeronrust is niet denkbeeldig. Daarvoor hoeft Sassou slechts naar het kleine Burundi te kijken. De president daar, Pierre Nkurunziza, besloot in maart dit jaar voor een derde termijn te gaan. Inmiddels staat het land aan de rand van een burgeroorlog.

In Congo hopen de machthebbers, voornamelijk bestaand uit familieleden en vrienden van Sassou-Nguesso, het protest te smoren door het internet en sms-verkeer plat te leggen. Ook is RFI, de Franse internationale radionieuwszender, die in Congo voor veel mensen een redelijk onafhankelijke bron van informatie is, uit de lucht gehaald.

'Sassoufit', het is genoeg voor Sassou. Beeld afp

Argusogen

In andere Afrikaanse landen, die de gebeurtenissen in Burkina Faso en Burundi nog vers in het geheugen hebben, wordt het komende referendum met argusogen gevolgd. Aan de westkust van Afrika zijn nog meer presidenten te vinden die soms meer dienstjaren als oprechte bewonderaars hebben.

Te denken valt aan Equatoriaal Guinée, met Teodoro Obiang als Afrika's langstzittende president (36 jaar), aan Angola, dat al sinds 1979 door Jose Eduardo dos Santos wordt geleid, of aan Kameroen, dat al sinds 1982, toen de meeste Kameroenezen nog geboren moesten worden, Paul Biya als president kent. Andere bekende 'dinosaurussen' in Afrika zijn Robert Mugabe in Zimbabwe (sinds 1980) en Yoweri Museveni in Oeganda (sinds 1986).

Voor Congo-Brazzaville zal de steun van Angola, een van de militair machtigste landen op het continent, mogelijk belangrijk blijken. Ook Frankrijk, de oude koloniale baas, lijkt vooralsnog voor Sassou te kiezen. Parijs bepleit in het referendumproces 'discretie'. Waarmee het aangeeft Sassou nog niet beu te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.