REPORTAGE

Dodelijke loterij midden op zee

Boten vol migranten varen weer naar Italië. Desperate Afrikanen springen zelfs zonder te betalen aan boord. 'Ik was doodsbang.'

Vluchtelingen staan opgesteld op de kade van de Siciliaanse havenstad Augusta.Beeld Tony Gentile / Reuters

Zodra Osas (23) op zijn mountainbike uit het asielzoekerscentrum van Mineo fietst, sprinten vier zwerfhonden blaffend richting zijn benen. De Nigeriaanse asielzoeker probeert door te fietsen, maar stapt dan af. Lachend kijkt hij naar de agressief blaffende honden. Hij heeft wel engere dingen gezien.

Osas is in Libië op een gammel bootje richting Italië gestapt, net als de vijfhonderd bootvluchtelingen die vorige week vermoedelijk zijn verdronken tijdens de grootste schipbreuk op de Middellandse Zee van de afgelopen twaalf maanden. 'Ik zou de oversteek niemand aanraden', zegt hij. 'Tenzij het heel onveilig is in hun eigen land.'

Tot nu toe stierven dit jaar al 1.232 migranten tijdens hun poging Europa via zee te bereiken volgens cijfers van de Internationale Organisatie voor Migratie. Het dodental blijft oplopen, zeker nu de migrantenboten weer in recordaantallen op de Italiaanse kust afvaren. In maart bracht de zee 9.600 bootvluchtelingen naar Italië, twee keer zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. Ze zijn vooral afkomstig uit landen als Nigeria, Gambia, Senegal, Guinee, Ivoorkust, Mali en Somalië.

Betalen voor de overtocht

'De smokkelaars zijn niet beter georganiseerd dan vorig jaar, eerder slechter', zegt politiecommandant Carlo Parini, die in de Siciliaanse stad Syracuse een onderzoek leidt naar mensensmokkel. 'Soms lijkt het alsof er geen enkele organisatie is. We komen boten tegen waarop de ene persoon wel heeft betaald en de andere niet. En de kwaliteit van de boten gaat ook achteruit. We zien totaal ongeschikte houten bootjes en veel rubberboten.'

Aanvankelijk was de Nigeriaan Osas niet van plan naar Italië te komen. Toen zijn beide ouders stierven en hij in Nigeria geen werk kon vinden, vertrok hij naar Libië om te werken. Zeven maanden ging het goed. Toen stopten ze bij het bedrijf waar hij aluminiumkozijnen maakte, opeens met betalen. Zonder geld zwierf Osas door Tripoli. Op een nabijgelegen strand zag hij drie weken geleden iedere dag migranten op bootjes stappen. Vlak voordat de boot vertrok, renden tientallen mensen nog in het donker naar de boot en sprongen er op. Zonder te betalen.

'Ik twijfelde of ik het zou doen', zegt de Nigeriaan, die eigenlijk gospelzanger wil worden. 'Ik was bang dat ik dood zou gaan. Maar ik had ook al dagen niet gegeten. Na een week toekijken ben ik mee gerend en ook op de boot gesprongen. Ik was wanhopig. Mannen met stokken probeerden ons weg te sturen, maar ik zat er al op. En ik had bijna gelijk spijt. Ik was heel erg bang. Pas na een dag varen vond de kustwacht ons. De boot zat toen al vol met water. Alleen dankzij Gods bescherming hebben we het overleefd.'

Nooit deze reis maken

Een deel van de mannen die voor het asielzoekerscentrum van Mineo rondhangen, moest weken wachten voordat gewapende mannen ze aan boord lieten gaan. Anderen konden meteen vertrekken en vertellen dat ze op zee op de rand van een rubberboot zaten met beide benen buitenboord. 'Zeker 25 mensen zijn op die manier uit onze boot gevallen', vertelt de 20-jarige Dialy uit Senegal. 'Niemand had een zwemvest om. We mochten niet eens een T-shirt aanhouden. De smokkelaars hebben alles van ons afgepakt voor we aan boord gingen. Ons geld, onze telefoons, onze schoenen, onze riemen.'

Zijn vriend Doumboua knikt. 'We konden niets doen, ze waren gewapend.' Ook hij was in eerste instantie niet van plan naar Europa te komen, maar in Libië hield de politie hem een jaar gevangen. 'Het is er te gevaarlijk', zegt hij. 'Ze arresteren of ontvoeren je. Daarom ben ik op de boot gestapt.'

'Ik ben blij dat ik in Italië ben', zegt hij. 'Maar ik heb mijn broertje gewaarschuwd dat hij deze reis nooit moet maken.'

Senegal vecht tegen emigratie en armoede

Het is Spanje gelukt om de migrantenstroom uit Senegal, die vele doden als gevolg had, onder controle te krijgen. Spanje neemt daarvoor elk jaar honderden Senegalezen op als seizoenarbeiders. In Senegal probeert men de jongeren het idee te geven dat ze in hun eigen land een kans hebben, maar armoede blijft een belangrijke reden om te migreren. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden