Dodelijke explosies Tianjin waren te voorkomen

De ramp in een industriegebied van de Chinese havenstad Tianjin is het gevolg van een domino-effect-explosie. Dat zegt Genserik Reniers, hoogleraar veiligheid van gevaarlijke stoffen aan TU Delft, op basis van filmpjes die onder meer via sociale media zijn gedeeld.

Vlammen rijzen op tussen de verwoeste gebouwen na de explosies in Tianjin op 13 augustus 2015. Beeld anp

Op de video's zijn krachtige explosies te zien. De tweede explosie volgt 30 seconden na de eerste. 'De eerste explosie kon zich dus binnen een halve minuut verspreiden naar een tweede bron van brandbare stoffen', zegt Reniers. 'Dat zou kunnen betekenen dat de bescherming tussen de diverse opslagcontainers met gevaarlijke stoffen niet voldoende was.'

Door de explosies is een gebied van een halve vierkante kilometer letterlijk weggevaagd. De schokgolf was kilometers verderop nog voelbaar. Daar werden ramen uit de spongen gerukt en mensen van hun voeten geblazen.

Welke stoffen de explosies hebben veroorzaakt, is nog onduidelijk. Reniers durft er niet naar te gissen. 'Er zijn vele mogelijke combinaties van ontvlambare en explosieve materialen.'

Voorkomen

Door de explosies zijn allerlei chemicaliën die in het industriegebied lagen opgeslagen, vrijgekomen. Volgens de Chinese persdienst Xinhua registreerde de politie in een straal van 500 meter van de rampplek verhoogde concentraties aan gifdampen, zoals zwaveldioxide en koolstofmonoxide. Op twee kilometer afstand zouden geen gevaarlijke stoffen meer zijn gemeten.

Een domino-effect-explosie is zeldzaam, zegt Reiners. Mits er geen kwade opzet in het spel is, had de ramp voorkomen kunnen worden of in ieder geval hadden de gevolgen ervan beperkt kunnen blijven, stelt de hoogleraar. Bedrijven moeten weten welke stoffen ze niet te dicht bij elkaar in de buurt mogen zetten. Ook horen bepaalde chemicaliën in speciale containers te zitten, met vlamwerende of brandvertragende materialen of bijvoorbeeld op een terrein met sprinklerinstallaties. Mocht er dan een vlamvatten, dan blijft de brand beperkt tot die ene container.

TNT

De Chinese Aardbevingsdienst heeft donderdag gezegd dat de hevige tweede explosie in de haven van Tianjin een kracht had die vergelijkbaar is met een ontploffing van 21 ton van de springstof TNT. De explosie was daarmee minstens vier keer zo zwaar als de grootste klap bij de vuurwerkramp in Enschede, die een kracht had van 4 tot 5 ton TNT. In 2000 vielen daar 23 doden en zo’n 950 gewonden; de wijk Roombeek werd weggevaagd.

Toch zijn de explosies in Tianjin niet de zwaarste industriële ontploffingen uit de geschiedenis. In 1921 ging op een terrein van BASF in het Duitse Oppau een silo met gevaarlijke stoffen de lucht in, die een geschatte kracht had van minstens 500 ton TNT. De klap was bijna 300 kilometer verderop te horen. Er vielen meer dan 500 doden bij.

Slechte veiligheid

China is berucht om de slechte veiligheid in veel takken van de industrie. Alleen al in 2012 stierven er volgens schattingen zo'n 70 duizend Chinezen door ongelukken op het werk. Dat zijn er 200 per dag.

Pas als China veiligheid als thema gaat oppakken, zal er iets kunnen veranderen, denkt Ira Helsloot, hoogleraar bestuur en veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Maar de kans is groot dat de Chinese autoriteiten na deze ramp niet verdergaan dan een vorm van symboolpolitiek. 'Een paar duizend containers extra controleren, dat is een schijntje.' Pas bij een verbetering van de totale veiligheidscultuur zijn dit soort rampen beter te voorkomen, menen beide experts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden