Dode klokkenluider krijgt alsnog een veroordeling

Terwijl Edward Snowden nog in de transitzone van een Moskous vliegveld verblijft, laat Rusland zien hoe het met zijn eigen klokkenluiders omgaat. Donderdag veroordeelde een Russische rechtbank Sergej Magnitski wegens fraude - bijna vier jaar nadat hij onder ellendige omstandigheden stierf in een Russische gevangenis.

MOSKOU - Een 'showproces'. Een 'farce'. 'Zelfs in Stalins tijd ongehoord'. Met de postume veroordeling van de advocaat Magnitski, die in 2008 het lef had voor een rechtbank te getuigen van een grootse fraude door hoge Russische ambtenaren, heeft het Russische rechtsysteem volgens critici in en buiten Rusland een nieuw dieptepunt bereikt.

Het Hooggerechtshof oordeelde in 2011 dat postume rechtszaken mogelijk zijn als dit gebeurt op verzoek van nabestaanden die de naam van de overledene willen zuiveren. Maar Magnitski's proces is door aanklagers doorgedrukt tegen de zin in van de familie. Die spreekt van 'dansen op het graf van een dode'.

Behalve Magnitski - die geen gevangenisstraf kreeg opgelegd - werd gisteren ook de (nog wel levende) investeerder William Browder veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf. Browder is de in Amerika geboren directeur van Hermitage Capital, een investeringsfonds dat vroeger grote zaken in Rusland deed. Magnitsky werkte voor Browder toen hij de fraude ontdekte. Volgens Magnitski zouden hoge ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken en een Moskous belastingkantoor voor 150 miljoen euro aan fraude hebben gepleegd.

Nadat hij hierover openlijk had getuigd tegenover een rechtbank werd hij spoedig zelf verdacht van fraude - toevallig door diezelfde personen wier fraude hij claimde te hebben ontmaskerd. Magnitski, die aan diabetes en hepatitis leed, stierf in 2009 na 358 dagen voorarrest in de beruchte Boetyrka-gevangenis van Moskou.

Kort voor zijn dood richtte hij een brief aan de openbare aanklager waarin hij klaagde dat de politie druk op hem uitoefende om tegen Browder te getuigen in ruil voor een voorwaardelijke straf en vrijheid. Elke keer dat hij weigerde, verslechterden de omstandigheden waaronder hij werd vastgehouden.

Nog onder president Medvedev concludeerde de presidentiële Mensenrechtenraad in 2011 na eigen onderzoek dat Magnitski vermoedelijk overleed na een zware aframmeling en vanwege langdurig onthouden van adequate medische hulp.

Maar sinds de terugkeer van president Poetin lijkt het roer om. De invoering door het Amerikaanse Congres van 'Magnitski-sancties' leidde tot woedende Russische reacties. Binnen drie maanden werd Browder in Rusland aangeklaagd. Op televisie verklaarde president Poetin eind vorig jaar dat Magnitski aan 'hartfalen' is overledenen, een versie die enkele maanden daarna officieel door de aanklagers werd bevestigd. Twee gevangenismedewerkers tegen wie onderzoek liep, gingen vrijuit.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden