IDFA-verkenners

'Documentaires zijn eigenlijk net zo nep als fictie'

Tijdens het Internationaal Documentaire Festival Amsterdam (IDFA) gidsen de Gasten van de Volkskrant u door het veelbelovende programma en 'hun' Amsterdam. Hoe bereiden ze hun bezoek voor? Welke documentaires raden ze aan? En waar kun je tussendoor eigenlijk het lekkerst eten? Vandaag: Willem Bosch (27), scenarioschrijver van onder andere Feuten en Van God Los.

Scenarioschrijver Willem Bosch. Beeld Geert Snoeijer
Scenarioschrijver Willem Bosch.Beeld Geert Snoeijer

Wat heeft een fictieman als jij met documentaires?
'In principe niet zo veel, ha. Ik doe er niets mee. Toen ik nog op de filmacademie zat, was IDFA elk jaar een vast onderdeel. Maar daarna ben ik niet zo vaak meer geweest. Het is zo'n ding waarvan je vindt dat je het moet doen, maar het dan toch niet doet. Een beetje zoals een boek lezen of naar musea gaan. Maar als je dan zo in de zaal zit, is het meteen te gek.'

Ooit overwogen om zelf een keer een documentaire te maken?
'Nee, ik kan daar echt niets mee. Als documentairemaker moet je je laten leiden door wat je aangeboden krijgt. Dat vraagt een heel tolerante blik. Fictie is juist erg sturend. Het zou een beetje zijn alsof je een popzanger vraagt om opera te zingen. Het is niet zozeer een andere tak van sport, het is gewoon een heel andere sport.'

'Documentaires moeten ook echter zijn, terwijl het eigenlijk net zo nep is als fictie. In een van de films die ik heb gezien, komt bijvoorbeeld een man terug uit Afghanistan die niet meer kan slapen. Vervolgens is er 's nachts een shot van buiten opgenomen waarbij je die man op de bank ziet zitten. Dan denk ik bij mezelf, 'daar heeft dus iemand met zijn camera gestaan'.'

Het is een grijzer gebied dan bij fictie?
'Precies. Niets mis mee, vind ik. Maar daardoor ben ik bij documentaires wel meer bezig met hoe ze zijn gemaakt.'

De stijl bedoel je?
'Nee, hoe het is gegaan. De echtheid, zeg maar. Zo heb ik net een documentaire gezien over een jongen die op gewelddadige wijze is vermoord. Op een gegeven moment zie je hoe een vriendin van hem bij de plek staat waar het is gebeurd. Ging ze daar al naartoe? Of was dat door de regisseur gevraagd? Dat heeft altijd iets heel geks vind ik.'

Kijk je ook documentaires buiten dit soort festivals om?
'Minder dan speelfilms. Maar na zo'n dag als vandaag denk ik wel bij mezelf dat ik dit toch echt vaker moet doen. Ik wil komende week zeker nog een stuk of drie films zien.'

Zijn er bepaalde onderwerpen die je met name boeien?
'Ik ga wel op zoek naar een soort van plot. Zoals nu, een film over de oorlog in Afghanistan of de moord op een homoseksuele jongen. Ik heb ooit een documentaire gezien over monniken die een heel jaar niets zeggen, die duurde heel lang. Voor mij moet een verhaal een begin, een midden en een eind hebben. Ik zoek toch een beetje dat dramatische van fictie.'

Door wie laat jij je vertellen welke documentaires de moeite waard zijn?
'Ik heb een paar vrienden die documentairemakers zijn, die hebben wat dingen aangeraden. En nog wat mensen uit het vak, producers die beide genres doen, die hebben ook tips gegeven. Verder kijk ik op het blokkenschema, wat draait er waar en wanneer kan ik? Je weet dat als een film vrijdagavond in zaal 1 van Tuschinski draait, dat waarschijnlijk een goede zal zijn. Maar ik vind het ook leuk om mezelf een beetje te laten verrassen.'

De opening van het IDFA. Beeld ANP
De opening van het IDFA.Beeld ANP

Wat voor tips had je gekregen?
'Een film van iemand van de filmacademie, Ne Me Quitte Pas. Daar heb ik veel goede verhalen over gehoord. En de film die ik vandaag heb gezien, Matt Shepard is a Friend of Mine, die was me ook aangeraden.'

En, hoe was die?
'Echt fantastisch. En heel persoonlijk ook, de maker was een goede vriendin van de jongen die is vermoord. Het verhaal is heel heftig en tragisch, in de zaal hoorde je mensen zelfs huilen. Ik zat achteraf nog wel met een paar vragen, maar het kan zijn dat bepaalde onderwerpen misschien te pijnlijk waren voor de regisseur.'

Welke films wil je nog zien tijdens deze IDFA?
'Ik wil nog naar Salinger en naar een film over een moord op 23 mannen in Louisiana. En naar Ne Me Quitte Pas. Ik zit er zelfs over na te denken om nog een keer naar Matt Shepard te gaan. Dat doe ik anders nooit, twee keer naar dezelfde film. Maar bij de Q&A vertelde de regisseur dat de ouders van Matt bij de volgende vertoning aanwezig zullen zijn, dat lijkt me bijzonder. Zoiets zal bij fictie nooit kunnen.'

Wat raad je bezoekers aan die tussen films door tijd over hebben?
'Ik zou gewoon een hele dag volstampen. Een locatie kiezen en niet nadenken over of iets van het programma je niets lijkt, gewoon kijken wat er draait. De Brakke Grond bijvoorbeeld, of het EYE. Misschien valt één film dan wat tegen, maar voor hetzelfde geld zit er juist ook een verrassing tussen die je anders nooit had gezien.'

En om te eten?
'Om de hoek van de Brakke Grond zit de Bierfabriek, daar kun je lekker kip eten, bier drinken. En tussendoor films kijken, wat wil een mens nog meer? Of je kunt naar de Nieuwmarkt, naar Café Bern. Dan moet je wel even reserveren. Als je iets langer hebt, zou ik naar de Biertuin bij het Oosterpark gaan. Daar zit ik vaak, hun kippen zijn geweldig.'

Gezien
• Dirty wars: 'Meeslepende onderzoeksjournalistiek naar alle uithoeken van de wereld waarvan de objectiviteit twijfelachtig is.'
• Matt Shepard is a Friend of Mine: 'Ontroerend en persoonlijk document over een vriend die na zijn moord ineens wereldnieuws werd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden