Docudrama geeft indringend beeld van Fries dorp

Een creative documentary noemt filmmaker Ernie Damen de serie Spannenburgh, Plak op Ierde, die de landelijke televisiepoot van Omrop Fryslân de komende vier zondagen landelijk uitzendt....

WIO JOUSTRA

'Spannenburgh, Plak op Ierde', Nederland 1, 13.00 uur.

De vierdelige serie is een gedramatiseerde documentaire met 'gewone' dorpelingen in de hoofdrol. Achterliggend thema is de wens om weg te gaan en de noodzaak van het blijven of de wens om te blijven en de noodzaak van het weggaan. Damen: 'In de film gaan we op zoek naar de spanning tussen deze beide uitersten en naar de disharmonie die dit kan veroorzaken.'

De plek op aarde waar het om gaat is symbolisch: Spannenburgh is zowel het diepste (de drinkwatervoorziening) als hoogste punt (de 118 meter hoge telecommunicatietoren) van Friesland en daarom 'een visueel sterke locatie'. De toren speelt een voorname rol in de documentaire.

'Daarmee zit de bevolking van het dorpje Tjerkgaast, dat aan de voet van de toren ligt, aan de wereld vast. Daardoor is het een global village', aldus filmmaker Damen.

De filmer en producent deed van tevoren onderzoek naar de haalbaarheid van het project. Daartoe enquêteerde hij alle 370 mensen die in een straal van vijf kilometer rond de toren wonen.

Het onderwerp is van alle tijden: de ontvolking en brain drain van het platteland uit pure economische noodzaak. Vaak blijven de lager geschoolden en trekken de hoger opgeleiden weg, op zoek naar werk. Het is een thema dat vooral dankzij het boek Hoe God Verdween uit Jorwerd van Geert Mak momenteel in de belangstelling staat.

Om de spanning tussen thuisblijven en weggaan uit te diepen, zocht Damen ook emigranten op die vertrokken naar Canada en Amerika. Onder anderen de beide zusters van hoofdrolspeler en 'scharrelmens' Eelke Bosma en diens vrouw Yfke. Via de toren van Spannenburg komen de telefoonverbindingen tussen emigranten en achterblijvers in 'it heitelân' tot stand.

Spannenburgh, Plak op Ierde, een co-productie van Omrop Fryslân TV en Capricorn Film uit Franeker, lijkt een belangwekkend sociaal document te zijn geworden. Een oordeel dat overigens slechts is gebaseerd op de beide eerste afleveringen, die deze week op locatie werden vertoond.

Damen filmt zoals Jopie Huisman schildert: indringend en dicht bij huis. De 'acteurs' zijn zich weliswaar bewust van het feit dat ze gefilmd worden, maar gaan zich daar niet naar gedragen. Het gebeurt in het tempo van het platteland. Voor elk detail wordt alle tijd genomen.

Het duurt even voor in deel één het thema uit de verf komt. Damen ziet dat duidelijk als het prerogatief van de creatieve filmmaker. Hij zegt ernaar te streven 'alles zichzelf introducerend te laten zijn' en 'kijkers iets aan te reiken waar ze iets mee kunnen'. Daarin zit een duidelijk contrast met de zakelijke producties die Omrop Fryslân gewoonlijk de landelijke ether in stuurt.

Wio Joustra

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden