Reportage

Docenten met een dubbelleven

Gemiddeld heeft één op de veertien Nederlanders twee banen. In het onderwijs is dat één op de zeven. Deze hybride docenten bieden voordelen. 'Ik kan me nu beter inleven in de praktijk.'

Onderzoeker/docent Andrew Niemeijer wacht met scholieren op vertrek voor een schoolreis naar Schotland. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Andrew Niemeijer staat op het punt om met negentig scholieren naar Schotland te gaan. Hij leidt de hele reis en toch staat de 38-jarige docent Engels op de openbare scholengemeenschap West-Friesland in Hoorn er ontspannen bij. 'Ik hoef me komende week maar op één ding te concentreren: deze schoolreis. Het proefschrift bestaat even niet.'

Niemeijer, in 2009 uitgeroepen tot Leraar van het Jaar, is een van de duizenden 'hybride docenten'. Hij combineert zijn werk voor de klas met een andere baan. In zijn geval een promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit over de wijze waarop oorlogen worden beschreven in poëzie uit de Eerste Wereldoorlog, novellen uit de Tweede Wereldoorlog, films uit Vietnam en blogs uit Irak. Zijn Schotse overgrootvader, Robert Laird Mackie, vocht tijdens de Eerste Wereldoorlog bij de Ieper.

'Groot voordeel'

'De combinatie van lesgeven en promoveren heeft een groot voordeel', zegt Niemeijer. 'Wat je achilleshiel is, moet je tot je kracht maken. Ik dacht aanvankelijk dat de universiteit me alleen serieus zou nemen met een puur academisch proefschrift. Nu beschrijf ik juist mijn lessen en de actualiteit: hoe reageren leerlingen op dergelijke oorlogsgetuigenissen?'

Vier jaar geleden behoorde Niemeijer tot de eerste lichting docenten die van het ministerie van Onderwijs een promotiebeurs kreeg. Onlangs is de 200ste beurs toegekend. Maar hybride docenten zijn er in tal van vormen: 34 duizend docenten hebben een tweede baan. Daarnaast combineren 11 duizend mensen hun hoofdbaan buiten het onderwijs met lesgeven. Ze zijn bijvoorbeeld naast leraar architect, ambtenaar, ondernemer of adviseur.

De cijfers zijn verzameld door Hybride Docent, een platform dat de afwisseling en de meerwaarde van het werken in twee werelden wil aanmoedigen. Al zijn dubbelfuncties nu al opvallend populair in het onderwijs. Gemiddeld heeft één op de veertien Nederlanders twee banen. In het onderwijs is dat een op de zeven.

Die andere baan van hybride docenten heeft in een op de drie gevallen met onderwijs te maken. Het ministerie van Onderwijs stelde onlangs een aantal vacatures open voor 'leraar-ambtenaren': docenten die drie dagen in de week beleidsambtenaar worden en twee dagen voor de klas blijven staan. Zo komen de papieren kant en de praktijk nader tot elkaar.

Omgekeerde volgorde

Dorien Zevenbergen (31) creëert zelf een dergelijke combinatie, maar in omgekeerde volgorde. Ze werkt al enkele jaren als beleidsambtenaar bij de Onderwijsinspectie en behaalde onlangs haar eerstegraads bevoegdheid als docent filosofie. 'Mijn directeur vond het gelukkig een meerwaarde als ik een onderwijsbevoegdheid zou hebben. Het was veel nacht-, vakantie- en weekendwerk, maar ik heb inmiddels mijn stage afgerond. Komend schooljaar hoop ik aan de slag te gaan op een middelbare school.' Voor een of anderhalve dag per week, want ze wil ook bij de inspectie blijven werken.

Haar opleiding heeft nu al meerwaarde voor de inspectie. Het helpt in gesprekken met directe collega's en met scholen. Zevenbergen: 'Veel inspecteurs zijn zelf docent of schoolleider geweest en zij vinden het prettig dat ik me beter kan inleven in de praktijk.' Op de school waar ze stage liep, ervoer ze hoeveel indruk een bezoek van de inspectie kan maken. 'Het oordeel dat de school kreeg, was niet uiterst negatief maar ook geen 'yes!' Dat bleef wel hangen.'

Beter gestalte

Het combineren van twee banen is wel zwaar. Toch blijft Andrew Niemeijer ook docent als hij zijn doctorstitel binnen heeft. 'Het laatste wat ik wil, is me als onderzoeker opsluiten op de universiteit. Maar ik wil evenmin weer voltijds voor de klas ga staan. Ik zal er weer iets naast zoeken, anders ga ik me vervelen.'

De kunst is volgens Niemeijer om én voor de klas te staan én je te blijven ontwikkelen. 'Het onderwijs moet nadenken hoe die combinatie beter gestalte kan krijgen. Dat maakt het vak aantrekkelijker. Wat doe je straks met al die hooggeschoolde docenten? Alleen maar conrector of schoolleider worden is geen uitweg.'

Dorien Zevenbergen maakt zich weinig illusies: een dubbelleven als docent filosofie en beleidsambtenaar zal zwaar zijn. 'Ik kan niet bij de Onderwijsinspectie uitblazen van een drukke schooldag, of voor de klas bijkomen van de inspectie. Wat dat betreft combineer ik twee heel intensieve dingen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden