Docenten merken minder antisemitisme op scholen

Het antisemitisme op middelbare scholen is de afgelopen negen jaar afgenomen. Zag de helft van de leraren zich in 2004 geconfronteerd met beledigingen tegen Joden in de klas, in 2013 was dat percentage eenderde. Dit blijkt uit het onderzoek Antisemitisme in het voortgezet onderwijs, dat de Anne Frank Stichting vrijdag presenteerde.

AMSTERDAM - In de meeste voorvallen gaat het om scheldpartijen en beledigingen tegen Joden in het algemeen en zijn ze niet tegen een individu gericht.


De aanleiding voor het onderzoek waren 'voortdurende geruchten' die de Anne Frank Stichting hoorde over antisemitisme op scholen, zegt hoofd educatie Norbert Hinterleitner. In februari raakte nog een groepje Turkse pubers uit Arnhem in opspraak, die in een televisiedocumentaire onbekommerd getuigden van hun haat tegen Joden en bewondering voor Hitler.


Voor de daling van het antisemitisme op scholen hebben de onderzoekers geen verklaring. 'Daar is meer research voor nodig', zegt woordvoerster Maartje Mostart van de Anne Frank Stichting. Voor het ministerie van Onderwijs zijn de cijfers echter nog ernstig genoeg. Zo geeft 10 procent van de docenten aan dat leerlingen de Holocaust bagatelliseren of ontkennen.


Het zijn volgens de docenten vooral jongens (81 procent) die zich schuldig maken aan antisemitisme. Opvallend is daarnaast dat leerlingen op het vmbo zich vaker antisemitisch uitlaten (56 procent) dan die op de havo (20 procent) en het vwo (11 procent). Onderzoeksbureau Panteia baseert zich daarvoor op vragenlijsten die het docenten geschiedenis, godsdienst en maatschappijleer van 450 scholen vragenlijsten voorlegde. Er deden 937 leraren mee.


Autochtone leerlingen beledigen Joden met name als ze over voetbal praten: vooral als er wordt gescholden op Ajax. Antisemitisme dat verwijst naar het conflict tussen Israël en de Palestijnen is merendeels toe te schrijven aan allochtonen.


De 'sociale veiligheid' op scholen moet worden verbeterd, zegt een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs. Zelf ondersteunt het ministerie dat onder meer met 'de aanpak tegen pesten'. Maar het is toch vooral aan leerlingen, ouders en de scholen zelf om antisemitisme en andere vormen van discriminatie tegen te gaan. In een zijlijn van het onderzoek blijkt dat belediging van homo's en moslims door leerlingen is toegenomen.


Twee op de vijf docenten hebben behoefte aan extra onderwijs over het aanpakken van discriminatie. 'Soms weten leraren niet hoe ze er mee om moeten gaan', zegt Agnes van der Sluijs, die namens de Interculturele Culturele Alliantie (ICA) trainingen geeft waarbij leraren en leerlingen met verschillende achtergronden met elkaar in contact worden gebracht. 'We gaan dan op zoek naar iemands identiteit. Waar ligt die en waar komt die vandaan? Vaak is het pure onwetendheid waarom iemand wordt uitgesloten.'


Directrice Esther Voet van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) is blij met het rapport, maar vindt dat de ervaringen van leerlingen ook moeten worden onderzocht. 'We hebben nu geen goed beeld van de leraren zelf. Het CIDI heeft aanwijzingen dat leraren soms net zo hard mee doen met antisemitisme. Bovendien krijgt een aantal allochtonen thuis antisemitisme met de paplepel ingegoten. Ze hebben nooit een Jood ontmoet, als ze dan thuis antisemitische Turkse zenders kijken, weten ze vaak niet beter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden