Dobberen onder glas

Om ruimte te besparen zouden waterberging en tuinbouw hand in hand kunnen gaan. Kassen op drijvende pontons zijn een reële mogelijkheid, denkt een stuurgroep....

De laatste vijf jaar stond het Westland vier keer blank. De gemalen in de lage, langzaam inklinkende polders nabij Delft krijgen langdurige en intensieve plensbuien slecht weggesluisd naar de volle vaarten en sloten. Dat levert altijd weer dezelfde troosteloze beelden op het journaal: mannen met kaplaarzen, somber soppend door de blubber, trieste close-ups van een verdronken tomaat.

Het is de hoogste tijd voor een radicaal andere aanpak, zo blijkt uit het deze week gepresenteerde haalbaarheidsonderzoek Drijvende kassen. Technisch en financieel zijn er weinig barrières om de kassen in het Westland op het water te laten drijven, aldus het rapport.

Niet alleen kunnen de Nederlandse tuinders op drijvende pontons hun areaal 'glas' in de sierteelt en de tuinbouw hier en daar uitbreiden, ook kunnen de polders worden gebruikt om de waterbergingscapaciteit in de lage, natte Randstad te vergroten.

Daartoe moeten in de polders meren worden aangelegd die in tijden van overvloedige regen als wateropslag dienen. In droge zomers kan er water worden uitgelaten. Op dit water drijven kassen die meebewegen met het wisselend waterpeil. Schaarse ruimte kan op deze manier beter worden gebruikt.

Het idee voor dit innovatief meervoudig gebruik van de ruimte is bedacht door dr. ir. Chris Zevenbergen, directeur Milieu van Vermeer Infrastructuur in Hoofddorp. Precies een jaar geleden toog een keur aan onderzoekers met zijn idee aan de slag. Zevenbergen bracht een bont gezelschap van dertig kennisinstituten, bedrijven en overheden bijeen. Onder meer Arcadis, Royal Haskoning, Dura Vermeer, TNO Bouw en het Landbouweconomisch Instituut droegen eensgezind bij.

'Drijvende kassen zijn een krachtige oplossing voor het groeiend ruimteprobleem in Nederland', zegt Frans Tielrooij, voorzitter van de Stuurgroep. 'De tuinders kunnen innoveren in hun vertrouwde gebieden, waardoor er elders ruimte resteert voor wonen, werken en natuur'.

Het Westland is niet alleen laag en nat, er is evenmin ruimte voor uitbreiding. De wegen zijn verstopt en verstikt. Mede daarom moet 700 hectare glas worden verplaatst naar elders.

Vanwege de klimaatverandering moeten we deze eeuw rekening houden met meer winterse plensbuien en regelmatig een hoge piekafvoer door de rivieren. Tielrooij voorziet een behoefte aan 100- tot 150 duizend hectare voor waterberging. 'Zo'n 10 tot 15 procent daarvan kunnen we door slim dubbel ruimtegebruik met kassen realiseren', zegt hij. Een polder van 100 hectare kan twee miljoen kubieke meter water bergen.

De studie voorziet in drijvende pontons van elk drie hectare, die naar believen als modules aan elkaar worden geschakeld. Aan de onderzijde binnen de pontons is een buizenstelsel aangelegd voor onder meer waterhuishouding en de aanvoer van gas. De opbouw bestaat uit lichtgewicht materialen.

De drijvende kas, die wordt gezien als een potentieel exportproduct, moet een vrijwel gesloten systeem worden, met eigen waterzuivering. Vanuit het drijflichaam kan sproeiwater worden opgepompt. 'Met behulp van nieuwe technieken denken we ook kooldioxide uit de kas op te slaan in het water, aldus Dura Vermeer. In de zomer kan de kooldioxide weer worden teruggepompt als bemesting. Warmtewisselaars kunnen 's winters energie aan het water onttrekken, terwijl het water 's zomers warmte buffert om de kas te koelen. Het kasklimaat kan daardoor beter worden beheerst.

Stuurgroep-voorzitter Tielrooij hoopt dat in Naaldwijk bij de veiling Flora spoedig een proefproject begint. Hij constateert draagvlak voor de drijvende kassen bij tuinders en hun organisaties, waterschappen en Zuid- en Noord-Holland. Ook milieustaatssecretaris Van Geel reageerde welwillend.

Uit een theoretische verkenning op de lokatie Rijsenhout in de Haarlemmermeer, vlakbij Aalsmeer, blijkt dat de drijvende kassen 10 tot 15 procent meer kosten dan conventionele kassen. Baten van onder meer energiebesparing zijn daarbij niet meegerekend. De kosten van waterberging (0,37 euro per kuub) zijn wel inbegrepen.

Op een honderd jaar oude kaart van de Haarlemmermeer stond pal op deze proeflocatie de boerderij Land voor Water, met 'tuinen en boomgaard'. Mochten de drijvende kassen daar ooit worden gerealiseerd dan is Water voor Land wellicht een geschikte naam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden