DNB wil grotere buffers fondsen

Achtergrond..

Van onze verslaggever Frank van Alphen

Amsterdam Juist nu werkgevers en vakbonden in de clinch liggen over de AOW hebben ze elkaar hard nodig in het aanpalende pensioendossier. Alleen gezamenlijk kunnen ze de overheidsinvloed op hun enorme pensioenspaarpot beperken. De politiek en toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) willen dat pensioenfondsen minder risico’s nemen, terwijl werkgevers, bonden, pensioenfondsen en -uitvoerders stellen dat zonder beleggingsrisico’s welvaartsvaste pensioenen onbetaalbaar worden.

De kritiek op het Nederlandse pensioenstelsel, dat wordt bestierd door werkgevers en werknemers, zwelt aan sinds het voor de tweede keer in tien jaar grondig door elkaar is geschud door grillige ontwikkelingen op de financiële markten. De eerste keer was na het ontploffen van de internetzeepbel in 2002/2003. Dat leidde tot een forse verhoging van de premies en de overgang van eindloon-naar middelloonregelingen.

De tweede crisis was eind vorig jaar en begin dit jaar. Door de scherpe koersdaling en de lage rente kelderde de dekkingsgraad – de verhouding tussen het vermogen en de verplichtingen – van circa 140 naar 90 procent. Honderden miljarden euro’s verdampten. Ruim de helft van de zeshonderd pensioenfondsen moest een herstelplan indienen bij DNB. Daarin moesten zij aangegeven hoe zij hun buffers weer op peil denken te brengen.

Deze laatste crisis roept grofweg twee soorten reacties op. De pensioensector zelf pleit voor versoepeling van de regels. De kritiek is dat die regels fondsen te veel dwingen te reageren op dagkoersen en renteschommelingen. Dat strookt niet met het langetermijnkarakter van de fondsen. De verplichtingen zijn immers gespreid over tientallen jaren.

Een tegenovergestelde reactie is afkomstig van de toezichthouder en de politiek. Die willen dat fondsen zich beter indekken tegen de onvoorspelbaarheid en grilligheid van financiële markten.

‘De risico’s zijn onderschat door pensioenfondsen en door de toezichthouder’, zei Joanna Kellerman, directeur pensioentoezicht bij DNB, deze week op een congres van accountant Ernst & Young.

In de zwartste scenario’s van de toezichthouder werd rekening gehouden met een koersval van maximaal 25 procent. De laatste aandelencrash was bijna dubbel zo groot. ‘Het was de vierde keer in 25 jaar dat we een koersdaling meemaakten van meer dan 25 procent’, aldus Kellerman. In de logica van de toezichthouder vraagt dat om steviger buffers.

Volgens Kellerman zit ook in het huidige toezichtskader een eenzijdige prikkel voor het nemen van risico. ‘Als een fonds veel belegt in aandelen, mag het de verwachte rendementen gebruiken bij de berekening van de premie. Hoe meer risico hoe lager de premie.’

Dat klopt niet volgens Kellerman. ‘Zo wordt de kans op tegenvallers vergroot en de kans op meevallers juist verkleind.’ Dit zal een rol spelen bij de evaluatie van het financieel toezicht op pensioenfondsen waar DNB aan werkt.

De pensioensector gruwt van het indammen van risico’s met strengere regels. ‘Als je helemaal geen risico neemt, zal je de premie moeten verdubbelen om hetzelfde pensioenresultaat te behalen’, zegt Dick Sluimers, directievoorzitter van APG. Deze pensioenuitvoerder, die ruim 200 miljard euro onder zijn beheer heeft, werkt onder meer voor ABP en het fonds voor de bouw. ‘Als je de premie niet verhoogt, moet je rekenen op een pensioen dat een kwart lager is.’

Volgens Sluimers groeit de waarde van aandelen mee met de wereldhandel. ‘Als de beurs sneller groeit, dan weet je dat er eens een slechter jaar komt. Daar hebben we de afgelopen jaren steeds voor gewaarschuwd.’ Pensioenfondsen kunnen die tegenvallers opvangen omdat ze beleggen voor de langere termijn, vinden werkgevers en vakbonden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden