DNB weigert informatie over verkoop ABN vrij te geven

DEN HAAG - Vandaag daagt de Volkskrant De Nederlandsche Bank voor de rechter. DNB heeft een historica de eigen geschiedenis laten schrijven van de verkoop van ABN Amro in 2007 tot de nasleep van de nationalisatie in 2008. De krant vraagt om openbaarheid van die geschiedschrijving.

Niets menselijks was de mannen van De Nederlandsche Bank vreemd. Toen het spannend werd met de verkoop van ABN Amro aan het buitenland hadden ze de onstuitbare behoefte hun doen en laten vast te leggen. Niet alleen in notulen van hun vergaderingen, maar ook in dagboekvorm door een historica. Zodat die er handzaam verslag van kon doen voor het nageslacht.

Corry van Renselaar, bedrijfshistorica van DNB kreeg in februari 2007 de opdracht dagelijks de overwegingen op te tekenen van de directie van De Nederlandsche Bank bij de verkoop van ABN Amro aan, uiteindelijk, een consortium van drie banken - Fortis, Royal Bank of Scotland en Santander. Zij zouden de grootste bank van Nederland onderling verdelen. De studie van Van Renselaar kreeg de omineuze titel Bank in Brokken. Het uiteindelijke doel was publicatie.

Najaar 2008 kreeg Bank in Brokken een vervolg. Na het faillissement van Lehman Brothers in de VS op 15 september 2008 woei de kredietcrisis met orkaankracht richting Europa. Twee weken later, 29 september, meldde Fortis problemen. Het had zich vertild aan de overname van zijn deel van ABN Amro. Toen was Van Renselaar al aan het werk gezet voor Bank in Brokken deel II. Zij legde weer de discussies, overwegingen en besluiten van de directie van DNB vast.

Alleen de DNB-directeuren kregen een exemplaar van de verslagen. Verder wist niemand van het bestaan. Bank in Brokken deel 1 en deel 2 werden zelfs geheim gehouden voor de parlementaire enquêtecommissie-De Wit die de financiële crisis onderzocht. Voor hun twee onderzoeken was de verkoop en daarna de nationalisatie van ABN Amro de kern.

DNB-kopstukken zoals oud-president Nout Wellink verschenen enkele malen voor 'De Wit'. Die verhoren hadden meer het karakter van het schoonvegen van straatjes dan dat duidelijk waarom De Nederlandsche Bank deed wat ze deed. Dat kan alleen uit Bank in Brokken blijken. De bundels van Van Renselaar zijn daarmee een onmisbaar ingrediënt voor de recente geschiedschrijving over de financiële crisis.

Goudroof

Van Renselaar werkte al jaren als historica bij DNB en promoveerde in 2005 op onderzoek naar de goudroof door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Door haar aan te stellen om tijdens een cruciale periode in het bestaan van DNB verslag te doen van de diepste zieleroerselen van de directie, maakte Wellink indirect duidelijk dat het niet slechts om notulen ging, maar om de basis te leggen voor latere historische verslaglegging.

Liefst door Van Renselaar, maar dat mocht niet zo zijn. Zij werd in najaar 2008 ernstig ziek en overleed in januari 2010.

Misschien was Bank in Brokken ook bedoeld als geheugensteuntje voor de directieleden zelf. Om elkaar later aan eerdere opinies te helpen herinneren. Waarschijnlijk hebben directieleden de verslagen gebruikt bij hun voorbereiding op de verhoren door de parlementaire enquêtecommissie. DNB hult zich hierover in stilzwijgen en vindt de belangstelling van de Volkskrant voor de beide bundels buiten elke proportie.

Schrobbering

De Volkskrant kreeg in maart 2012 lucht van het bestaan van de 'historische dagboeken' en attendeerde de enquêtecommissie-De Wit erop. Die was op zijn zachtst gezegd niet blij. Het onderzoek was afgerond, het verslag was opgemaakt en gepubliceerd. De commissie vond het in juni 2012 te ver voeren om op grond van Bank in Brokken het werk opnieuw te doen, maar gaf DNB wel een schrobbering.

Inmiddels zat daar een nieuwe directie onder leiding van president Klaas Knot, een oud-ambtenaar van Financiën. Knot kwam het kantoor aan het Amsterdamse Frederiksplein binnen met de uitdrukkelijke marsorder een cultuurverandering door te voeren en meer openheid te betrachten.

De Volkskrant meldde zich in april 2012 bij DNB met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) om de bundels te mogen ontvangen. Dat verzoek wees DNB snel af, omdat de bankentoezichthouder meent dat de WOB niet voor haar geldt.

Bovendien beschouwt DNB de eigen informatie per definitie als gevoelig. Het gaat over de manier waarop DNB toezicht houdt en die informatie is per definitie niet voor verspreiding geschikt.

Die vlieger gaat volgens de Volkskrant niet op. De WOB geldt ook voor 'dé bank'. In juli 2011 immers honoreerde de rechtbank in Amsterdam een WOB-verzoek van RTL Nieuws over de declaraties van Nout Wellink. De rechter verwierp de claim van DNB dat de WOB niet voor de centrale bank gold en dat de declaraties van Wellink toezichthoudende informatie bevatten.

Natuurlijk staat er in Bank in Brokken een en ander over het toezicht. Maar dat is inmiddels historische informatie. Econoom Sweder van Wijnbergen stelde onlangs in een boekenrecensie in NRC Handelsblad over het SNS-drama: 'Schrijver dezes kan uit eigen ervaring mededelen dat het toezicht van De Nederlandsche Bank tegenwoordig totaal anders verloopt. Het huidige toezicht is dermate direct dat een herhaling van jarenlang voortdurende misstanden zoals bij SNS uitgesloten lijkt.'

De rechter

Dat is een voordeel van een slepende procedure, dat de gevraagde informatie vanzelf historische informatie wordt. Na een hoorzitting bij DNB verwees de bank de Volkskrant in december 2012 naar de rechtbank in Den Haag. Die achtte zich een maand later niet bevoegd en verwees de zaak naar de rechtbank in Amsterdam.

Weer acht maanden later, september 2013, vond de rechtbank in Amsterdam bij nader inzien dat de Volkskrant bij de rechtbank in Rotterdam moet zijn. 'Rotterdam' meldt dat daar alle WOB-zaken tegen DNB worden behandeld. Waarom de batterij juristen van DNB naar 'Den Haag' verwees en die naar 'Amsterdam' is dan ook duister.

Vanmiddag om één uur dient de zaak. Uitspraak volgt over enkele weken.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden