nieuws overwaardering

DNB: ‘Taxateurs waarderen woningen systematisch te hoog’

Woningtaxateurs schatten de waarde van een woning vrijwel altijd gelijk aan of hoger dan de koopsom. Dat blijkt uit onderzoek van De Nederlandsche Bank (DNB), de toezichthouder op het financiële stelsel. 

Nieuwbouw in Bos en Lommer, Amsterdam. Beeld Pauline Niks

Na zorgen over de kwaliteit en onafhankelijkheid van woningtaxaties werd het onderzoek ingesteld. Volgens DNB is sprake van ‘systematische overwaardering’ van huizen door taxateurs en is het tijd voor wettelijke maatregelen.

In bijna 60 procent van de gevallen is de taxatiewaarde hoger dan de koopsom, aldus DNB. De gemiddelde overwaardering ligt hierbij rond de 5 procent. De meest voorkomende overwaardering ligt op 2,3 procent. In eenderde van de gevallen is de taxatiewaarde exact gelijk aan de koopsom – tot op de euro nauwkeurig. Dit suggereert volgens DNB dat taxateurs zich in deze gevallen laten leiden door de koopsom. Taxatiewaarden lager dan de koopsom komen slechts in ruim 5 procent van de gevallen voor.

DNB onderzocht ruim 200 duizend woningtaxaties in de periode 2012-2017. Dat de meeste woningtaxaties plaatsvonden in een periode dat de huizenprijzen opliepen, vormt volgens de toezichthouder geen verklaring voor de overwaardering. Het DNB-onderzoek geeft aan dat overwaardering iets vaker voorkomt bij starters op de woningmarkt dan bij doorstromers. Tussen gebieden met een hoge en minder hoge prijsdruk bestaan geen verschillen.

LTV-limiet

Vanaf 2013 mogen hypotheekleningen niet hoger zijn dan de getaxeerde woningwaarde. Extra lenen voor bijvoorbeeld een verbouwing was daardoor niet meer mogelijk. Sinds de introductie van die wettelijke ‘LTV’-limiet in 2013 wordt vaker exact op de koopsom gewaardeerd, en minder vaak erboven, aldus DNB. ‘Het lijkt erop dat de waarde vaak niet onafhankelijk tot stand komt, maar gebaseerd is op de koopsom.’

Dat is zorgelijk, aldus de toezichthouder, omdat de hypotheeklimiet is aangescherpt om overkreditering te voorkomen. ‘Door de systematische overwaardering kunnen huishoudens toch te veel lenen. Ook onderschatten financiële instellingen hierdoor de kredietrisico’s van hun hypothecaire leningen. De betrouwbaarheid van taxaties is ook cruciaal voor een juiste waardering van woningen en commercieel vastgoed, en daarmee voor een goed functionerend financieel stelsel.’

De overwaardering van huizen wordt in de hand gewerkt door ‘het systeem’, aldus DNB. ‘Betrokken partijen bij de aankoop van een huis – koper, verkoper, makelaar, adviseur en geldverstrekker – hebben er allemaal belang bij dat de transactie doorgaat. Daardoor komt de onafhankelijkheid van de taxateur onder druk te staan.’

De betrokken partijen gaven in gesprekken met DNB aan dat er ‘weeffouten’ zitten in de praktijk van woningtaxaties. Deze weeffouten dragen bij aan de sterke prijsuitslagen op de huizenmarkt. Volgens De Nederlandsche Bank moeten er maatregelen komen ‘om de onafhankelijkheid, en daarmee de kwaliteit, van taxaties te verbeteren.’ Daarbij gaat het om gedragsregels, toezicht en onafhankelijke tuchtrechtspraak.

Vaak treden dezelfde personen afwisselend op als makelaar en taxateur. DNB was vorig jaar al teleurgesteld in de pogingen van de sector tot zelfregulering. ‘Daarom is het tijd voor wettelijke normen voor woningtaxaties.’

Hoe ontwikkelt de huizenmarkt zich in jouw regio?

Aan een nieuwe woning toe? Of wil je juist gunstig verkopen? Bekijk hier hoeveel het modale huis in jouw woonplaats kostte in het vierde kwartaal van 2018 en hoeveel de gemiddelde verkoopprijs is veranderd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden