Dna-spoor verraadt haarkleur en leeftijd

AMSTERDAM - Uit dna-sporen van een misdrijf is te achterhalen welke haarkleur de dader heeft. Een kleine hoeveelheid dna is genoeg om te zien of iemand blond, bruin of zwart haar heeft. Dat blijkt uit onderzoek van het Erasmus MC. Ook oogkleur en leeftijd kunnen worden voorspeld om criminelen op te sporen.


Met de nieuwe methode is ook onderscheid te maken tussen haarkleuren die veel op elkaar lijken, zoals blond en donkerblond. Eerder was uit dna alleen af te lezen of iemand rood haar had. Dat komt zelden voor, zodat de methode niet bruikbaar was voor forensisch onderzoek. Nu valt meer te zien, doordat meer dna-informatie wordt gecombineerd: er zijn elf genen gevonden die voorspellend zijn voor de haarkleur. Rood en zwart haar zijn met ongeveer 90 procent zekerheid te voorspellen. Blond en bruin haar zijn lastiger, en kunnen met 80 procent nauwkeurigheid worden vastgesteld. Dat komt doordat blondharigen in de loop van hun leven relatief vaker een andere haarkleur ontwikkelen.


'Mensen kunnen als kind witblond zijn, maar als volwassene donkerblond of bruin haar krijgen', zegt Manfred Kayser, onderzoeksleider en hoogleraar forensische moleculaire biologie van het Erasmus MC. 'In zeldzame gevallen wordt het zelfs zwart. Maar deze mensen hebben wel allemaal de genen voor blond haar. Daardoor wordt de voorspelling onnauwkeuriger.'


Dat criminelen aan opsporing kunnen ontsnappen door hun haar te verven, hoort Kayser wel vaker. 'Daarop geef ik altijd één antwoord: iedereen weet dat je misdaden moet plegen met handschoenen aan om niet gepakt te worden. En toch is de vingerafdruk de meest succesvolle opsporingsmethode. Dus als mensen dom genoeg zijn om geen handschoenen te dragen, zullen ze hun haar wellicht ook niet snel verven.'


De onderzoekers zijn bezig de methode in een bruikbare forensische test om te zetten. Daarvoor is waarschijnlijk veel minder dna nodig dan gebruikelijk - een aangeraakte deurklink biedt al genoeg.


Sinds 2003 mogen in Nederland dna-sporen van een misdrijf op 'uiterlijk waarneembare persoonskenmerken' worden onderzocht. Elke nieuwe test moet echter afzonderlijk worden goedgekeurd. Volgens Kayser wordt dit jaar waarschijnlijk de test op oogkleur geaccepteerd. Hij verwacht dat een leeftijdstest, waarmee te zien is of iemand twintiger, veertiger, zestiger of tachtiger is, en de haarkleurtest later zullen volgen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden