Dividend en aandeelhouders

Voor aandeelhouders van bedrijven in de AEX was 2013 helemaal niet zo'n beroerd jaar, kan worden geconcludeerd nu vrijwel alle jaarverslagen zijn gepresenteerd. Maar investeren, wat zo hard nodig is om uit de crisis te komen, gaat nog niet van harte.

De nettowinst van de bedrijven die zijn opgenomen in de AEX-index is in 2013 met 22 procent gedaald tot in totaal 32,2 miljard euro. Belangrijkste oorzaak is het 'annus horribilis' van Koninklijke Shell - de multinational die alleen al goed is voor ruim de helft van de winst van de AEX en alle in Amsterdam genoteerde bedrijven.


Dit blijkt uit de optelsom van de winstcijfers uit de jaarverslagen die alle bedrijven op het fonds Imtech na nu hebben gepresenteerd. De winstdaling van Shell hangt samen met lagere marges op raffinage, hogere kosten van exploratie en exploitatie van nieuwe olie- en gasvelden en tegenvallers in landen zoals Nigeria. 'Deze prestaties zijn niet zoals ik ze van Shell verwacht', erkende dan ook de nieuwe topman Ben van Beurden.


Van de 24 AEX-fondsen die hun cijfers wel hebben gepresenteerd, heeft de helft het beter gedaan dan in 2012 en de helft slechter. 'Het zijn vooral de cyclische fondsen - Arcelor en Randstad - die het slechter hebben gedaan', aldus analist Jos Versteeg van Theodoor Gilissen. 'In de eerste helft van vorig jaar was er in Europa nog een recessie. Ik denk dat de bedrijven het dit jaar beter gaan doen. Maar dat zal zeker ook van Shell afhangen.'


Verontrustend is de daling van de omzet van de AEX-fondsen: van 825 miljard euro naar 805 miljard. Dit duidt erop dat bedrijven hun winstgevendheid alleen maar kunnen verbeteren door verder op de kosten te bezuinigen. Forse winstdalingen deden zich naast Shell ook voor bij de ING, Aegon en Heineken.


De winstcijfers zijn vervuild door bijzondere baten en lasten - op opbrengst van het afstoten van bedrijven of de kosten van voorzieningen.


Aandeelhouders hadden geen reden tot klagen over 2013. De AEX-index steeg in 2013 met 17,2 procent. Naast deze koerswinst werd ook nog eens bijna 20 miljard euro aan dividend uitgekeerd. Shell keerde ondanks de forse winstdaling toch meer dividend uit, omdat het olieconcern zijn reputatie als dividendaristocraat hoog wil houden. Koninklijke Shell heeft als beleid het dividend nooit te verlagen.


Shell moest daarvoor wel offers brengen. Zo werd het voor ruim 1 miljard dollar het belang in het Braziliaanse offshoreproject Parques das Conchas verkocht en voor 1,2 miljard dollar het belang in een gasproject in West-Australië voor 1,14 miljard dollar afgestoten. Topman Ben van Beurden heeft al laten weten het behoud van aandeelhoudersvertrouwen hoge prioriteit te geven. Daarom zal ook dit jaar het dividend niet worden verlaagd. Ook Unilever behoort tot de dividendaristocraten. Sinds 1995 is het dividend elk jaar verhoogd.


Behalve bijna 20 miljard euro aan dividend besteden de AEX-fondsen ook nog eens 7,2 miljard euro aan de inkoop van eigen aandelen. Ook dit heeft tot doel de aandeelhouders te behagen omdat door deze extra vraag de koers van het aandeel omhoog wordt gebracht en in de toekomst de winst onder minder aandeelhouders hoeft te worden verdeeld.


Niet alle bedrijven verhoogden hun dividend. Philips en DSM keerden iets minder dividend uit. Het staalbedrijf ArcelorMittal keerde aanzienlijk minder dividend uit. Dat gold ook voor uitzendbureau Randstad dat in 2013 het dividend terugbracht naar 1,25 euro per aandeel. Dat betekende dat 60 procent van de winst naar de aandeelhouders ging. In 2014 zal dat nog maar maximaal 50 procent zijn, hetgeen betekent dat het dividend per aandeel niet boven de negen dubbeltjes meer uitkomt.


Ondernemen is investeren. Maar de ondernemingen zijn erg huiverig hun geld in nieuwe projecten te steken of zich aan overnames te wagen. Bestuurders zijn huiverig geworden door de vele miskleunen in de jaren na de crisis. Daarom wordt het geld maar opgepot in afwachting van een nieuwe golf van euforie.


Veel bedrijven zitten zo met de overvloedige liquiditeiten in hun maag dat het aan aandeelhouders wordt gegeven. Anders roesten de centen weg op bankdeposito's of rekeningen-courant waarop hooguit 2 procent rente wordt vergoed. Grote uitzondering is KPN. Dat bedrijf investeerde vorig jaar bijna 4 miljard euro - twee keer zoveel als in 2012 - terwijl het dividend werd overgeslagen. Alleen al 1,4 miljard werd betaald voor de licenties van het 4G, 3G en 2G-netwerk in Nederland. 'Daarnaast werd voor 4G een heel nieuw netwerk uitgerold, zegt Stefan Simons van KPN. 'De uitrol van glasvezel ging ook verder. En tenslotte is KPN ook nog bezig met het verbeteren van het koperen netwerk voor vaste telefonie'.


De investeringen van Shell stegen naar een gigantische 40 miljard euro. Reden is dat met de winning van olie en gas steeds meer geld gemoeid is. Er moet op grotere diepten worden geboord of op moeilijkere locaties. Verwacht wordt dat de investeringen dit jaar weer fors zullen afnemen.


De enorme daling van de investeringen van Heineken hing ermee samen dat een jaar eerder 3,3 miljard euro werd betaald voor de overname van Asia Pacific Breweries.


In totaal werd door de AEX-bedrijven in Nederland vorig jaar 57 miljard euro geïnvesteerd, waarvan alleen al 40 miljard door Koninklijke Shell. Hoewel de meeste AEX-fondsen mondiaal opereren, duidt het erop dat langzamerhand de investeringen aantrekken. Eerder noemde het CBS dat ook een van de redenen voor snellere groei in Nederland.


Winst en omzet

Investeringen

Maar waar zijn de investeringen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden