Diva versus ziekenhuisbestuur

Als eerste hospitaal in Nederland kwam het destijds noodlijdende Slotervaartziekenhuis in private handen. Het leek een gouden greep. Dat was 2006. Nu is het oorlog in de rechtszaal.

AMSTERDAM - Het is oorlog. 'En het blijft nog wel even oorlog', vat een van de advocaten de zaak samen. Er is dan al vijfenhalf uur met modder gegooid in de Ondernemingskamer van het gerechtshof in Amsterdam. In het ene kamp: voormalig bestuursvoorzitter Aysel Erbudak, flamboyante zakenvrouw die het Slotervaartziekenhuis kocht met een zakenpartner, wijlen Jan Schram. Zij verwijt de tegenpartij dat die haar op onrechtmatige wijze buitenspel heeft gezet.


Dat andere kamp bestaat uit de erven-Schram, multimiljonairs uit Beverwijk; de overgebleven ziekenhuisbestuurders, Dees Brandjes en Jos Beijnen; en de raad van commissarissen van het Slotervaart. Met het opgetelde uurtarief van het leger advocaten in de zaal koop je bij de autodealer een middenklasser.


Het destijds noodlijdende Slotervaartziekenhuis had in 2006 de primeur als het eerste ziekenhuis dat in private handen kwam. Zeven jaar later rijst de vraag of dat wel zo'n gouden greep was. Het voorbestaan van het hospitaal in Amsterdam-West hing deze winter aan een zijden draad, nadat bestuursvoorzitter Erbudak de contractonderhandelingen met Achmea had laten klappen.


'We hebben al in december slaande ruzie gekregen', onthult medebestuurder Brandjes daarover. Op vragen van haar collega's over de onderhandelingen zou Erbudak hebben geantwoord: 'Bemoei je er niet mee, ik regel dit. Jullie zijn angsthazen.'


Brandjes: 'We zijn rollend over de gang gegaan. Er moest een coach aan te pas komen om de raad van bestuur bij elkaar te houden. Maar het was onmogelijk het tij te keren.'


Zonder contract met Achmea, waar 70 procent van de Amsterdamse patiënten verzekerd is, was het Slotervaart ten dode opgeschreven. Dat zegt althans advocaat Olav Heuts. 'Mevrouw Erbudak heeft door zelfoverschatting en roekeloosheid het voortbestaan van het ziekenhuis op het spel gezet.' Na het klappen van de onderhandelingen rangschikte ING, dat voor 51 miljoen krediet heeft uitstaan bij het Slotervaart, het ziekenhuis onder 'bijzonder beheer'. De gemeente Amsterdam dreigde gebouwen te verkopen.


Het Achmea-debacle was de druppel, zegt het Slotervaartziekenhuis. Haar intimiderende opstelling had er in december al toe geleid dat de medische staf en de ondernemingsraad het vertrouwen in Erbudak opzegden. Het bestuur hoopte dat zij er alsnog uit zou komen met de zorgverzekeraar. Toen dat mislukte, was de maat vol: Erbudak moest opstappen.


'Bijzondere relatie'

Maar is dat de werkelijke reden, of speelt er meer? De mislukte onderhandeling viel samen met het ziekbed van zakenman Jan Schram, die op 28 december 2012 in zijn eigen ziekenhuis overleed. Erbudak had een 'bijzondere relatie' met deze Beverwijkse multimiljonair, met wie ze in 2006 het Slotervaart opkocht. Hij woonde een tijdje in bij Aysel en haar kinderen, zij noemden hem 'oom Jan'.


Met zijn eveneens gefortuneerde broer Lex en neven Pim en Rob, die sinds Jans dood zijn erfenis beheren, waren Erbudaks banden beduidend minder warm. Met name Lex Schram heeft alles op alles gezet om haar rol in het ziekenhuis te elimineren, zegt advocate Aukje Haan namens Erbudak. 'Het is op instigatie van Lex Schram geweest dat Erbudak als bestuursvoorzitter werd geschorst.'


Daarmee was Erbudaks rol niet uitgespeeld. In de kerstboom aan bv's rondom het Slotervaart bezat ze via haar drie kinderen 49 procent van de aandelen van het ziekenhuis. Als zakenpartner van Jan Schram had zij bovendien het eerste aankooprecht van zijn aandelen in het ziekenhuis. Zou ze die opkopen, dan zou ze een meerderheidsbelang verwerven en terug kunnen keren als bestuursvoorzitter.


Dat wilden de familie Schram zowel als het ziekenhuisbestuur koste wat het kost voorkomen. In het weekeinde van 9 maart werd in allerijl een deal in elkaar gedraaid met hulp van oud-rechter Pieter Kalbfleisch. Via een boekhoudkundige constructie werd 5 miljoen euro, die via een bv van de familie Schram was uitgeleend aan het ziekenhuis, omgezet in aandelen. Deze aandelenemissie leidde ertoe dat Erbudak niet langer 49 procent, maar minder dan 1 procent van het ziekenhuis in handen had. De diva was onschadelijk gemaakt.


Erbudak meent dat er een gerechtelijk onderzoek moet komen naar de emissie: zij en haar kinderen hadden als aandeelhouders vooraf geraadpleegd moeten worden. Zij interpreteert de actie van de Schrams als een coup.


De tegenpartijen zeggen dat de deal van maart niet was bedoeld om Erbudak opzij te schuiven, dat was slechts een neveneffect. De uitgifte van nieuwe aandelen was volgens hen een onvermijdelijke ingreep om de financiële positie van het ziekenhuis veilig te stellen. Achteraf lijkt die opzet geslaagd: ING hield zich koest en er kwam alsnog een contract met Achmea.


Donderdagavond wees de rechter Erbudaks verzoeken af. Er komt geen gerechtelijk onderzoek naar de aandelenemissie. Het tijdperk van Aysel Erbudak als de pionierende ziekenhuisonderneemster lijkt ten einde.


'ZELFVERRIJKING'

Aysel Erbudak heeft volgens het bestuur van het Slotervaartziekenhuis valse facturen uitgeschreven voor apparatuur op de afdeling radiologie. Op die manier zou 1 miljoen euro van het ziekenhuis zijn doorgesluisd naar een privébelegging van Erbudak in vastgoed in Turkije. De beschuldiging kwam donderdag zijdelings ter sprake in de zaak die de Turkse zakenvrouw zelf heeft aangespannen bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam.


Volgens de huidige bestuurders van het Slotervaart waren de valse facturen niet de enige wijze waarop Erbudak zichzelf verrijkte. Zo zou zij in januari 3 ton hebben overgeschreven op haar eigen rekening en deed zij volgens advocaat Heuts exorbitante privéuitgaven met een creditcard van het Slotervaart. 'Ze boekte bijvoorbeeld overnachtingen in luxehotels. Om een indruk te geven: er werd 5.000 euro afgeschreven voor een nacht in het George V Hotel in Parijs.'


Volgens de bestuurders kwam de zelfverrijking in maart bij toeval aan het licht. Erbudak was toen al door een schorsing op een zijspoor gezet. De mogelijke fraude was dus niet de aanleiding voor haar gedwongen vertrek. Erbudak ging donderdag niet in op de beschuldigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden