Dit zijn de kunstenaars van morgen

Interviews kunstenaars van de Rijksakademie

Dit weekend gooit de prestigieuze Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam de deuren open. Drie studenten vertellen hier hoe ze de internationale kunstwereld gaan imponeren.

Matthijs Munnik gaat voor de synesthetische ervaring tijdens de Rijksakademie Open. Beeld Adriaan van der Ploeg

Twee dagen per jaar doet de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam de poort open. De kunstenaars van deze prestigieuze tweejarige postdoctorale opleiding maken dit weekend elk een minisolotentoonstelling in hun atelier. Uit binnen- en buitenland komen kunstliefhebbers, verzamelaars en galeriehouders naar de Rijksakademie Open om te kijken wie de aanstormende talenten zijn.

De deelnemende kunstenaars weten: het gaat er niet alleen om wát je laat zien, maar ook hóé je het laat zien. Probeer maar eens op te vallen tussen die 45 kunstenaars. V sprak met drie jonge talenten die hun atelier voor deze gelegenheid transformeren.

Rijksakademie Open, 26 en 27/11, Rijksakademie van beeldende kunsten, Sarphatistraat 470, Amsterdam.

'Mijn werk is persoonlijk en autobiografisch'

Eva Spierenburg (29) maakt schilderijen, tekeningen, sculpturen en video's. In 2015 begon ze op de Rijksakademie.

'Het idee achter de Rijksakademie Open is eenvoudig: een kijkje in het atelier. Maar toch voelt het alsof ik de komende dagen deelneem aan een grote internationale tentoonstelling, omdat er zo veel mensen speciaal voor naar Nederland komen.

'Vorig jaar overleed mijn moeder, dit jaar mijn stiefmoeder. Dat zie je terug in mijn kunst, mijn werk is persoonlijk en autobiografisch. Ik heb bijvoorbeeld van epoxyhars een soort gestold bloed gemaakt. Dat was een reactie op het dode lichaam van mijn moeder. In de sculpturen kun je ook lichaamsdelen herkennen. Soms overkwam me dat, ik werk heel intuïtief.

Topopleiding

Dit jaar hadden zich ruim 1.400 kunstenaars van over de hele wereld aangemeld voor een verblijf aan de Rijksakademie. De selectie is streng: slechts twintig 'toptalenten' beginnen volgend jaar aan de postdoctorale opleiding. Twee jaar lang kunnen deze kunstenaars gebruikmaken van de ateliers, adviseurs en technische ondersteuning. Bovendien staan de werkplaatsen en onmisbare faciliteiten (van keramiekoven tot 3D-printer) tot hun beschikking.

Eva Spierenburg (29) maakt schilderijen, tekeningen, sculpturen en video's. Beeld Adriaan van der Ploeg

'Mijn kunstwerken zijn niet ernstiger geworden of duisterder door wat ik heb meegemaakt, maar wel rauwer. Het gaat ook over mezelf. In het schilderij Being Exposed zie je een figuur op handen en voeten een brug vormen. Dat werk komt voort uit een droom die ik had, waarin iemand me vertelde dat ik in die pose door het leven zou moeten gaan: een heel kwetsbare houding.

'Vorig jaar vond ik de Rijksakademie Open erg intensief. Het zijn duizenden mensen die je in je atelier binnenlaat. De voorbezichtiging voor de pers en andere kunstprofessionals viel me tegen. Ik had me zo uitgesloofd, maar die mensen liepen rond met een pokerface of waren alleen maar met elkaar bezig. De dagen erna had ik wel interessante gesprekken en mooie ontmoetingen. Nu weet ik beter wat ik kan verwachten.

'Mijn atelier is nu een installatie geworden met als titel The Body and the Ground, een soort grot vol sculpturen en schilderingen. De muren heb ik helemaal beschilderd. Mijn tekenkunst laat ik in een aparte ruimte zien. Ik wilde dat deze installatie één geheel zou worden.'

'Ik hoop dat bezoekers een totaalervaring hebben die hun bijblijft'

Matthijs Munnik (27) maakt lichtinstallaties. In 2015 begon hij op de Rijksakademie.

'Ik loop al jaren rond met het idee een 'Ganzfeld' te maken. Dat is een witte ruimte waarin niets te zien is: geen muur, geen hoek, niks. Een simpel idee, maar de uitvoering is heel complex. In mijn tweede jaar op de Minerva Academie in Groningen heb ik al een soort eenpersoons-Ganzfeld gemaakt: een ligbed in een witte koepel. Nu wilde ik het op grotere schaal maken.

'Hier op de Rijksakademie kan ik in mijn atelier maandenlang aan één plaatsgebonden project werken. Zo'n kans krijg ik waarschijnlijk niet snel weer. Drie maanden geleden begon ik mijn atelier te transformeren. De hoeken moesten weggewerkt, alles moest wit en strak. Elke onregelmatigheid valt op en dat leidt af.

Matthijs Munnik bij zijn installatie. Beeld Adriaan van der Ploeg

'In die witte leegte schilder ik nu met licht, door de kleuren in verschillende verhoudingen te mengen. Onder de loopbrug waar bezoekers straks op staan, heb ik twaalf lampen opgesteld. En ik heb een geluidscompositie gemaakt. Samen moet dit een synesthetische ervaring oproepen, een samenkomen van licht en geluid. De installatie heet Luminal.

'Vorig jaar was ik zenuwachtiger voor de Rijksakademie Open. Misschien scheelt het dat ik al erg lang aan het bouwen ben aan deze installatie. Ik wil het werk nu gewoon graag laten zien. Al wordt het zo vlak voor de opening natuurlijk wel spannend.

'Ik hoop dat bezoekers hier straks een totaalervaring hebben die hun bijblijft. Zoiets had ik zelf twee jaar geleden in het atelier van Felix Burger; dat was helemaal verduisterd met erin geluiden en bewegende poppen. Ik zag aan zijn gebruik van robotica hoe goed de technische adviseurs hier zijn. En ik heb inderdaad veel aan hen gehad. Ik wil graag zo veel mogelijk zelf kunnen doen, en heb me met hun technische kennis verder ontwikkeld. Ik kan nu zelf elektronica maken en ook beter programmeren.'

'Nu kan ik ideeën uitvoeren die ik eerder nooit serieus nam'

Funda Gül Özcan (32) heeft een achtergrond als video- en performancekunstenaar. Nu werkt ze aan installatie met video, geluid en gevonden en gemaakte objecten. Zij begon dit jaar op de Rijksakademie.

'Ik ben hier een soort objectfetisjist geworden. Kijk nou, die iPod die precies op dit plankje past, heerlijk toch? En mijn identiteitsbewijs, dat heeft de maat van een pakje sigaretten. Dat moet ik er dan op plakken. Misschien is het wel een vorm van autisme, weet ik veel, maar ik volg dit soort neigingen nu, zo vrij voel ik me hier.

'Ik had niet verwacht dat ik zou worden toegelaten toen ik me vanuit München aanmeldde. Ik voel me bevoorrecht. Ik ben opgeleid als houtsnijder in Garmisch-Partenkirchen. Een vreemde plek voor een Turkse familie, mijn vader vond de bergen zo mooi. Drie jaar lang leerde ik hoe ik Jezus- en Madonnafiguren uit hout moest snijden. Toen droomde ik ervan om wassen beelden te maken voor Madame Tussauds.

Funda Gül Özcan (32) heeft een achtergrond als video- en performancekunstenaar Beeld Adriaan van der Ploeg

'Dat liep anders. Mijn docent drong erop aan dat ik naar de kunstacademie zou gaan. Zo kwam ik in München terecht. Ik raakte in de ban van de Wiener Aktionisten, Oostenrijkse kunstenaars die extreme fysieke performances deden in de jaren zestig. Dat ging ik ook doen. Mezelf waterboarden bijvoorbeeld. En grote video-installaties maakte ik ook. Twee jaar geleden stopte ik met kunst maken. Ik had te veel van mezelf gevergd, geestelijk en lichamelijk.

'Hier vind ik mezelf opnieuw uit. Ik kan ideeën uitvoeren die ik eerder nooit serieus nam. In mijn installatie heb ik een miniruïne van klei gezet. Bij Garmisch-Partenkirchen staat een ruïne in het bos. En hierbij denk ik nu ook aan Palmyra. Ik vond het een kinderachtige neiging een ruïne te willen kleien. Maar nu ik op de Rijksakademie zit denk ik: wat ik ook doe, ik ben gewoon een serieuze volwassen kunstenaar!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.