OverzichtGevolgen coronacrisis

Dit zijn de gevolgen van de corona-maatregelen voor onderwijs, cultuur, economie en sport

In Den Bosch wordt verantwoord gegroet. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Donderdag kondigde het kabinet een breed pakket aan maatregelen af om de verdere verspreiding van het coronavirus te vertragen. Alle bijeenkomsten met meer dan honderd personen zijn tot eind maart verboden. De gevolgen op een rij. 

Onderwijs: scholen blijven open, universiteiten en hogescholen tot 1 april dicht

Op universiteiten en hogescholen geldt tot 1 april een onderwijsstop. Studenten zullen er ook niet meer terecht kunnen voor het afnemen van tentamens. Per instelling zal beoordeeld moeten worden of en hoe onderwijs op afstand kan worden aangeboden.

Dat laat de Vereniging Hogescholen en de Vereniging van Universiteiten weten na overleg met de ministers van Onderwijs. Maurice Limmen, voorzitter Vereniging Hogescholen: ‘Wij ondersteunen deze maatregel vanuit het Ministerie van Onderwijs. De bestrijding van het coronavirus is nu maatschappelijk gezien de eerste prioriteit.’

Veel medische faculteiten hadden al eerder het besluit genomen het onderwijs stil te leggen. Zo heeft de Erasmus MC in Rotterdam vanaf vrijdag een volledige onderwijsstop ingesteld om het werk in het ziekenhuis zo min mogelijk te verstoren en om zoveel mogelijk personeel beschikbaar te houden voor de patiëntenzorg.

Ook alle colleges geneeskunde op het Amsterdam Universitair Medisch Centrum (UMC) en op het Universitair Medisch Centrum Groningen worden voorlopig geschrapt. In het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) is al het onderwijs met patiëntcontact stopgezet vanwege het coronavirus.

Basisscholen, middelbare scholen en mbo’s blijven gewoon open. De Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS) riep het kabinet eerder wel op het basis- en voortgezet onderwijs te sluiten.

Rutte begrijpt dat leerkrachten zich zorgen maken. Maar sluiting van scholen zou volgens hem weinig bijdragen aan de inspanningen om de verspreiding van het virus te beperken, ook omdat kinderen geen belangrijke risicogroep vormen.

Bovendien dreigen er volgens de premier grote maatschappelijke gevolgen als scholen wel dicht zouden gaan. Het land heeft de ouders, die dan noodgedwongen ook thuis moeten blijven, volgens de premier nu juist ‘keihard nodig’, met name in de gezondheidszorg en bij de brandweer en politie.

Cultuur: een deken van stilte valt over het culturele leven

Het culturele leven is donderdag grotendeels tot stilstand gekomen. Veel musea, theaters en concertzalen sluiten tot en met 31 maart de deuren, maakten ze in rap tempo bekend nog voor de avondvoorstellingen begonnen. Premières en festivals waar vaak maanden aan is gewerkt, zijn abrupt geschrapt. Van de financiële schade is nog geen schatting te maken.

Het Rijksmuseum is dicht, net als alle andere culturele instellingen rond het Amsterdamse Museumplein; in de Kunsthal en de Doelen in Rotterdam blijft het licht uit; de Stadsschouwburg en het Centraal Museum in Utrecht houden de deuren dicht. De annuleringen zijn talloos. Het Movies that Matter-filmfestival in Den Haag is afgeblazen. De feestelijke heropening van het Airborne Museum in Oosterbeek is voor onbepaalde tijd uitgesteld.

‘Alleen toen Barack Obama Amsterdam bezocht, zijn we tijdens normale openingstijden dichtgegaan’, zegt een woordvoerder van het Rijksmuseum. De schatkamer waar de Nachtwacht van Rembrandt hangt, zag de laatste weken al het aantal Chinese toeristen afnemen, maar zal de komende weken delen in de klap die de toeristenbranche krijgt.

Het Rijksmuseum in Amsterdam. Beeld ANP

‘Het gemis aan inkomsten van toeristen is een grote tegenslag voor de grote musea, omdat deze bezoekers volle toegangsprijs betalen’, zegt Mirjam Moll, directeur van de Museumvereniging. Ook veel kleine musea gaan dicht, ook al trekken ze geen grote bezoekersschare. De meeste draaien op de inzet van in totaal wel 28 duizend veelal oudere vrijwilligers, en die blijven thuis om gezondheidsredenen.

Hoewel nieuwe regeringsmaatregelen waren verwacht, komt het besluit om bijna 20 dagen lang alle evenementen met meer dan honderd bezoekers te verbieden hard aan. Het verlies aan inkomsten is nog moeilijk in te schatten, maar zal zich onder de vele freelancers snel laten voelen, is de verwachting. De sector maakte zich de laatste weken al hard in de Tweede Kamer voor een betere beloning van de vele acteurs, musici, technici en kassamedewerkers die als zzp’ers worden ingehuurd.

Bioscopen zoeken manieren om de zaalbezetting op maximaal honderd bezoekers te houden, maar nieuwe films zullen voorlopig niet in roulatie gaan. Succesmusicals die vele duizenden bezoekers zouden trekken, worden gestaakt, van het Circustheater in Scheveningen tot de theaterhangar in Katwijk.

De coronamaatregelen zijn als een ‘deus ex machina om in theatertermen te blijven’, zegt Boris van der Ham, voorzitter van de Vereniging van Vrije Theater Producenten (VVTP), die buiten het subsidiecircuit vallen. ‘Wij willen zo snel mogelijk om de tafel met Economische Zaken. Als deze maatregel lang gehandhaafd blijft, gaan gezelschappen omvallen en dat gaat het theaterlandschap op de lange duur schaden.’

Economie: thuis werken geen probleem, op productievloer passen en meten

Miel Timmers, woordvoerder van VDL Groep in Eindhoven: ‘Het is nog heel vers, we kunnen nu nog niet zeggen hoe we de maatregelen van het kabinet kunnen opvolgen. We zijn aan het inventariseren welke maatregelen we kunnen nemen. Voor collega’s op kantoor is thuiswerken relatief eenvoudig, maar op de productievloer is het lastiger. Mogelijk worden verschillende ploegen gesegmenteerd. Medewerkers worden continu gewezen op persoonlijke hygiëne.’

Arthur van Schayk, ceo van installatiebedrijf Remeha in Apeldoorn: ‘We hadden de afgelopen dagen al enkele tientallen mensen van de vijfhonderd die thuis werkten, en dat was geen probleem. We hebben een crisisteam dat elke week op vrijdag bijeenkomt om nadere maatregelen te treffen. Voor onze monteurs is het een lastig probleem. Die gaan bij de klanten op bezoek voor reparatie en onderhoud. Voor hen geldt de regel dat ze, bij aankomst, eerst vragen of er een zieke binnen is. Zo ja, dan gaan ze niet naar binnen.’

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Robert Moens, woordvoerder van Tata Steel Nederland in IJmuiden: ‘We hebben net vandaag bij heel Tata Steel Europe een proef gedaan waarbij we iedereen vroegen zo veel mogelijk thuis te werken. Van de 21.000 mensen zijn er 3.000 thuisgebleven en dat ging heel goed. Voor mensen in de fabriek is thuiswerken geen optie. En de productie moet doorgaan. Als er veel mensen thuisblijven door de nieuwe regels van het RIVM, dan kunnen wij dat hanteren. We hebben draaiboeken in huis voor situaties met een epidemie.’

Eric Lagerwey, woordvoerder van de Rabobank: ‘Ik verwacht dat er meer mensen thuis zullen werken, hoeveel valt nog niet te zeggen. Afgelopen maandag hebben we al maatregelen genomen, zodat het betalingsverkeer niet in gevaar komt. Wij hebben voor de mensen die het betalingsverkeer mogelijk maken twee locaties ingericht. Onze werknemers mogen vanuit huis werken of op een van de twee locaties. Ze mogen niet switchen tussen beide locaties, om het gevaar op besmetting te voorkomen.’   

Contactloos winkelen en bezorgen
Pauline van den Brandhof, woordvoerder Ahold Delhaize: ‘Supermarkten doen een dringend beroep op klanten om te pinnen bij het betalen. Bij contant betalen komen klant en kassamedewerker vaak met elkaar in aanraking en dat is vanwege het coronavirus ongewenst. Als klanten echt niet kunnen pinnen of erop staan contant te betalen aan de kassa, dan is het verzoek om het geld op de kassa te leggen en het eventuele wisselgeld ook weer van de kassa af te pakken.

‘Klanten worden geïnformeerd dat bestellingen tot aan de deur bezorgd worden. Wij doen dit om zo veel mogelijk tegemoet te komen aan de richtlijnen van het RIVM. Verder gebruiken onze bezorgers handgel na iedere bezorging.’

Elvira Bos, woordvoerder van maaltijdbezorgdienst Deliveroo: ‘Sinds vandaag kan er bij ons ook contactloos worden bezorgd. Als een klant daarvan gebruik wil maken, kan hij dat laten weten bij zijn bestelling. De bezorger zet de maaltijd dan voor de deur, belt aan en stapt een meter naar achter. Zo is er geen intermenselijk contact. Bezorgers die vanwege corona in quarantaine moeten en dus niet kunnen werken, krijgen een financiële compensatie. Ik kan daar geen details over geven, maar het gaat om een marktconforme compensatie op basis van het aantal uren dat de bezorger werkt.’

Sport: van pupillen tot profs wordt er niet gesport

De Nederlandse sport komt de komende drie weken volledig stil te liggen. Alle voetbalcompetities worden stopgezet tot 1 april, van de eredivisie tot het jeugdvoetbal. Sportkoepel NOCNSF adviseert alle sportbonden om clubbijeenkomsten af te lassen. Die maatregel geldt voor wedstrijden, trainingen, vergaderingen en vieringen.

In het betaald voetbal gaan twee speelronden niet door: Feyenoord-Ajax (22 maart) behoort tot de duels die zijn afgelast. De oefenwedstrijden van het Nederlands elftal eind maart tegen Amerika en Spanje gaan evenmin door. Tal van andere topsportevenementen zijn afgeblazen of verschoven naar een later tijdstip: de marathon van Rotterdam (5 april), de wereldbeker paardensport in Den Bosch (komende weekeinde), het olympisch kwalificatietoernooi voor waterpoloërs in Rotterdam (22 t/m 29 maart) en de Swim Cups van Eindhoven en Den Haag (begin april).

Het Nederlands Elftal vorig jaar.Beeld BSR Agency

Over het lot van de EK voetbal vergadert de Uefa officieel op dinsdag, maar volgens de Franse sportkrant l’Equipe wordt dat toernooi doorgeschoven naar 2021.

Topsportcentrum Papendal heeft extra maatregelen genomen om de atleten te beschermen. Buitenstaanders worden geweerd. ‘Externe mensen worden op afstand gehouden en we zijn heel alert op sporters die klachten hebben. We vragen ze nu bij een klachtje even thuis te blijven’, zegt technisch directeur Ad Roskam. Het inreisverbod voor Europeanen in Amerika heeft ook consequenties voor topsporters. Nederlandse topatleten, onder wie Dafne Schippers, kunnen niet op een geplande trainingsstage in Florida.

In het buitenland worden ook steeds meer sportevenementen afgelast. De voetbalcompetities in Spanje, Italië, Portugal, Denemarken en Zwitserland liggen stil. De basketballers van de Amerikaanse NBA komen voorlopig niet in actie en voor tennissers is een stop van zes weken afgekondigd.

Lees meer over de gevolgen van het coronavirus

Wat u over de coronacrisis (en de maatregelen) moet weten –in vijf grafieken.

Zonder draconische maatregelen houdt Hongkong het virus in toom. Een opzien­barende prestatie. Wat doen ze daar zo goed?

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden