Dit zijn de deelnemers aan de Griekse verkiezingen

De Griekse verkiezingen, aanstaande zondag, zijn niet alleen voor Griekenland van belang, maar ook voor de eurozone. Er wordt dan ook met spanning uitgekeken naar de uitslag. De extreemlinkse partij Syriza is de beoogde en tegelijkertijd gevreesde winnaar. Wie doen er nog meer mee? Een overzicht.

Van links naar rechts: de Griekse premier Antonis Samaras, To Potami-leider Stavros Theodorakis en Alexis Tsipras van Syriza. Beeld afp

Syriza

Syriza werd in de aanloop van de Griekse parlementsverkiezingen in 2004 opgericht. Het is een samensmelting van elf linkse groeperingen uit onder meer de marxistische, socialistische, maoïstische en groene gelederen.

De partij loopt met een verwachte 33,8 procent van de stemmen voorop in de peilingen. Het dankt een groot deel van zijn populariteit aan de charismatische leider Alexis Tsipras, in Griekenland wel bekend als 'sexy Alexis' (wat rijmt in het Grieks).

Met zijn jeugdige uitstraling, golvende donkere haar en slanke postuur oefent hij de nodige aantrekkingskracht op vrouwen uit. Maar ook op mannen, die zijn nonchalante houding zeer kunnen waarderen. Tsipras draagt zelden een stropdas, wil graag bij zijn voornaam aangesproken worden en verplaatst zich het liefst op een motor.

In Brussel is Tsipras heel wat minder populair. Zijn partijpunten doen menig eurocommissaris sidderen. Zo wil hij stoppen met de opgelegde bezuinigingen, een groot deel van de Griekse staatsschuld schrappen en banken nationaliseren. Ook pleit hij voor een verhoging van het minimumloon.

Tsipras heeft geregeld aangestuurd op het verlaten van de eurozone, maar naarmate de partij dichterbij de macht komt (Syriza won de Europese verkiezingen in mei) matigt het zijn toon. In het huidige partijprogramma staat dat Griekenland in de eurozone moet blijven.

Aanhangers van Alexis Tsipras tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Athene. Beeld afp
Verkiezingsposters van Alexis Tsipras in het centrum van Athene. Beeld ap

Nieuwe Democratie

De partijleider van Nea Dimokratia ('Nieuwe Democratie'), Antonis Samaras (63), was op zijn zeventiende tenniskampioen. Hij komt uit een welgestelde familie en deelde in zijn jongere jaren een studentenkamer met George Papandreou, de leider van PASOK, waarmee zijn partij in het parlement zit.

Nieuwe Democratie bekleedt 91 van de 300 zetels en vaart een conservatieve koers. Het werpt zich op als hoeder van de private sector. De focus van de partij ligt op het herstel van de economie. Met andere woorden: het creëren en beschermen van banen.

Samaras, ooit nog een fervent criticus van het neo-liberale beleid, wil er alles aan doen om zijn land in de eurozone te houden. Hij houdt zich vast aan de door de EU en het IMF opgelegde bezuinigingsmaatregelen.

De opkomst van Syriza is Samaras een doorn in het oog. Hij ziet de partij als een communistisch bolwerk. 'Een foutje' dat niet had mogen plaatsvinden in Griekenland, zo zei hij eens tijdens een toespraak.

In de peilingen staat Nieuwe Democratie op 28,6 procent van de stemmen.

Een campagneposter van Samaras in Athene. Beeld EPA
Samaras geeft een toespraak in Thessaloniki op 21 januari van dit jaar. Beeld AFP

PASOK

De Griekse socialistische partij werd in de jaren zeventig opgericht tegen de dictatuur van de militaire junta. De afgelopen veertig jaar domineert PASOK de politiek. Partijleider George Papandreou was de premier van Griekenland van oktober 2009 tot november 2011. Hij komt uit een bekende familie: zijn grootvader was een gevierde socialistische politicus, zijn vader zette PASOK op.

De partij heeft sinds twee jaar een nieuwe leider: Evangelos Venizelos. Die is er niet voor niets. Toen Griekenland in een economische crisis verzeilde, drong PASOK aan op grootscheepse bezuinigingen. Dat viel niet goed bij de bevolking. Papandreou was gedwongen tot aftreden en de partij kelderde in de peilingen. Ook deze verkiezingen zullen waarschijnlijk uitlopen op een fiasco. De teller staat op 4,2 procent.

Venizelos kan op steun van de vakbonden en centrum-linkse kiezers rekenen, maar is ook berucht vanwege zijn rol in de voorbereidingen van de Olympische Spelen in Athene van 2004. Het project liep financieel volledig uit de klauwen. Er werd een enorm bedrag aan staatsgeld geïnvesteerd.

Evangelos Venizelos, de leider van PASOK. Beeld epa
Aanhangers van PASOK. Beeld epa

De Gouden Dageraad

De extreemrechtse partij de Gouden Dageraad staat met 4,9 procent net iets hoger in de peilingen dan PASOK. En dat is opmerkelijk, aangezien partijleider Nikolaos Michaloliakos in de gevangenis zit. Samen met andere leden van zijn partij wordt hij beschuldigd van afpersing, wapenbezit en het leiden van een criminele bende.

Aanhangers van de Gouden Dageraad bewerken immigranten geregeld met de vuist. Illegale immigranten, zo vindt partijleider Michaloliakos, kunnen het best bestreden kunnen worden met landmijnen.

Het is een van zijn vele omstreden uitspraken. Een andere: de gaskamers in Auschwitz hebben nooit bestaan.

De Gouden Dageraad is vooral een anti-partij. Het is tegen de politieke orde, tegen bezuinigingen die worden doorgevoerd en tegen migranten die zich in Griekenland vestigen.

Gouden Dageraad-leider Nikolaos Michaloliakos krijgt een knuffel van zijn vrouw. Beeld epa
Aanhangers van de Gouden Dageraad tijdens een bijeenkomst in Athene. Beeld ap

To Potami

Politieke nieuwkomer To Potami (betekenis: 'de rivier') werd in maart opgericht door de prominente televisiejournalist Stavros Theodorakis. Hij is een echte pro-Europeaan. Griekenland moet zich volgens de partij strikt houden aan het bezuinigingsprogramma. Het land moet koste wat kost binnen de eurozone blijven.

Theodorakis wil niet alleen banen creëren, hij wil ook corruptie aanpakken. Samenwerking met Syriza sluit hij niet uit. Zijn partij kan mogelijk dienen als 'derde partij' in het parlement, zo oppert hij zelf. Gezien de peilingen (5,9 procent) zou dit best nog eens kunnen lukken.

Communistische Partij

De oudste deelnemer aan de verkiezingen is de Communistische Partij. De communisten draaien al sinds 1918 mee. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde de partij een belangrijke rol in het verzet tegen de nazi's. De huidige leider Dimitris Koustoumpas houdt zich vast aan de marxistische ideologie en is vooral populair onder de arbeidersklasse in de industriële gebieden van Griekenland.

Aanhangers van de Communistische Partij liepen voorop in de protesten tegen de bezuinigingen.

De partij staat op 4,3 procent in de peilingen.

Dimitris Koutsoumbas van de Communistische Partij. Beeld epa
Beeld afp

Kleine partijen

Helemaal onderaan in de peilingen bungelen nog wat kleine partijen. Daaronder valt de Beweging van Democratische Socialisten (2,1 procent), opgericht door ex-premier George Papandreou. Hij belooft 'een nieuw tijdperk': progressief, net oog voor klimaatverandering en andere ecologische onderwerpen.

De Onafhankelijke Grieken (3,1 procent), geleid door Panos Kammenos, zijn een splinterpartij van Nieuwe Democratie. Opgericht in 2012. Het is een centrum-rechtse partij die qua ideeën over bezuinigingen op één lijn ligt met Syriza.

George Papandreou, die opnieuw verdergaat met zijn Beweging van Democratische Socialisten. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden