Nieuws VERSLAG Onderwijsinspectie

Dit zeggen scholen met ‘hippe’ concepten zelf over de kwaliteit van hun onderwijs

Er is een wildgroei aan ‘hippe’ schoolconcepten waarvan niet duidelijk is of het onderwijs er beter van wordt. Dat stelt de Onderwijsinspectie in het woensdag verschenen jaarlijkse verslag De Staat van het Onderwijs. Drie scholen lichten hun speciale programma toe.

De School of Understanding in Amstelveen. Beeld Pauline Niks

Technasium - ‘Echte vragen van echte bedrijven oplossen’

Op CSG Dingstede in Meppel (en 93 andere scholen in Nederland) kunnen leerlingen kiezen voor het technasium. Gerrit van der Kolk is teamleider van de onderbouw.

Wat is een technasium? 

‘Onze leerlingen krijgen het vak onderzoek & ontwerpen, waarbij ze aan de slag gaan met een vraagstuk van een externe opdrachtgever. Onlangs was er bijvoorbeeld een bedrijf dat springkussens verhuurt. Ze moesten altijd met twee mensen naar Friesland of Groningen rijden om zo’n springkussen op te rollen en in te laden. Kon dat niet anders? Onze leerlingen gingen daarmee aan de slag en bedachten iets met een katrol op een laadbak. Daar hebben ze een presentatie over gegeven, inclusief technische tekeningen en 3D-maquette. Nu gaat het bedrijf zo’n ding laten bouwen.’

Waarom biedt de school dit aan?

‘In deze regio is veel vraag naar oplossingsgerichte mensen die technologische vraagstukken kunnen oplossen. Daar willen we ons onderwijs op laten aansluiten.’

Hoe weet de school dat dit concept werkt?

‘We zitten in een regionaal netwerk van technasia. Van daaruit wordt jaarlijks gekeken of we aan de basiseisen voldoen. Daartoe zijn er interviews met leerlingen, opdrachtgevers, docenten en ouders, net zoals de Onderwijsinspectie dat doet bij het beoordelen van scholen. Ook vind ik het belangrijk dat onze leerlingen feedback geven over de docenten en de kwaliteit van de projecten. Ik zou willen dat andere vakgroepen ook zo kritisch waren.’

En wat zeggen leerlingen? 

‘Ik hoor van leerlingen die nu bijvoorbeeld aan de TU Delft studeren dat ze veel hebben gehad aan de projecten die ze hier deden. Dat ze contact onderhielden met externe opdrachtgevers en presentaties gaven was erg leerzaam. Heel anders dan wanneer je een lesboek hebt waar je twee uur in de week uit werkt.’

LEES OOK:

Nederland is een van de meest innovatieve onderwijslanden ter wereld. Het aantal scholen met een bijzonder profiel, zoals Topsport Talentscholen en technasia, is sinds 2000 hard gestegen. Toch maakt de Onderwijsinspectie zich zorgen. Inspecteur-generaal Monique Vogelzang: ‘Bij nieuwe onderwijsconcepten is de ambitie niet altijd duidelijk. Wat moet het precies opleveren?’ 

School of Understanding - ‘Mindfulness draagt bij aan het concentratievermogen’

Op de in 2015 opgerichte School of Understanding krijgen kinderen geen les in een klas maar in een ‘dorp’ met 100 tot 150 kinderen. Naast rekenen en schrijven is er aandacht voor levenslessen en yoga. Tijl Koenderink is een van de oprichters van de twee basisscholen, en directeur van de vestiging in Amstelveen.

Wat leer je op een school of understanding?  

‘Kinderen worden bij ons niet alleen maar klaargestoomd voor een zo hoog mogelijke cito-score. Ze leren zichzelf kennen, nieuwsgierig te zijn en uitdagingen aan te gaan.’

De School of Understanding in Amstelveen. Beeld Pauline Niks
De School of Understanding in Amstelveen. Beeld Pauline Niks
De School of Understanding in Amstelveen. Beeld Pauline Niks

Hoe ziet een dag er uit bij jullie? 

‘Elke dag begint met een half uur levenslessen. Daarin gaat het bijvoorbeeld over vriendschap en doorzetten. Daarbinnen is ook tijd voor yoga en mindfulness, dat draagt bij aan het concentratievermogen. Leerlingen krijgen bij ons les in een dorp van 100 tot 150 leerlingen, waarbinnen ze in kleinere groepen samenwerken. Elk kind leert op zijn eigen tempo. Als een leerling bepaalde sommetjes al snel kan, krijgt het moeilijkere opgaven. Waarom zou het moeten wachten tot de rest zo ver is?’

Hoe weten jullie of het werkt? 

‘We testen bij alles wat we kinderen leren vooraf en achteraf hun kennis. Zo weten we of ze iets hebben opgestoken. Ook zijn we momenteel bezig met een pilot-onderzoek waarmee we proberen te achterhalen hoeveel de kinderen leren van de levenslessen. We doen ons best om wetenschappelijk onderzoek toe te passen, maar het lastige is dat het meeste onderzoek gebaseerd is op traditioneel onderwijs: in klassen van 25 leerlingen.’

De Onderwijsinspectie vindt dat nieuwe onderwijsconcepten vaak onvoldoende onderzoeken of het wel werkt. Bent u het daarmee eens?

‘Ik deel de observatie dat het wiel op veel scholen vaak opnieuw uitgevonden wordt. Wat ik er lastig aan vind, is dat het in Nederland belachelijk complex is een nieuwe school op te zetten. Je kunt vanaf de zijlijn constateren dat nieuwe scholen hun onderwijsconcept niet goed evalueren, maar je kunt ze ook minder tegenwerken bij het starten van een school.’

LEES OOK:

Leuk, al die profielen in het onderwijs, maar wordt er wel voldoende geleerd? Enkele scholen voeren zelfs vernieuwingen door die bewezen ineffectief zijn, stelt de Onderwijsinspectie in het jaarlijkse onderwijsverslag De Staat van het Onderwijs, dat woensdag verscheen.

Tweetalige mavo - ‘Ook mavo-leerlingen willen extra uitdaging’

Het Anna van Rijn College in Nieuwegein biedt (net als circa 130 andere scholen) tweetalig onderwijs. Directeur Flint van de Gronden vertelt waarom ze dat sinds drie jaar ook op de mavo aanbieden.

Waarom ook op de mavo? 

‘Wij geven al meer dan 25 jaar tweetalig onderwijs op het vwo en iets minder lang op de havo. Mavo-leerlingen vragen ook steeds vaker om meer uitdaging. We vinden het belangrijk dat tweetalig onderwijs democratiseert, dat het beschikbaar is voor iedereen. Bovendien zie je een toename van het aantal mbo’s dat tweetalige opleidingen aanbiedt.’

Wat biedt u leerlingen? 

‘Ze krijgen dertig procent van het programma in het Engels. In de eerste twee jaar gaat het om de lessen Engels, aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, tekenen, drama, lichamelijke oefening en maatschappijleer. In het derde en vierde jaar gaan veel lessen weer in het Nederlands, omdat ze in die taal eindexamen doen. Wel doen ze bij ons ook examen voor een Cambridge-certificaat Engels.’

In hoeverre is het ook marketing? 

‘Natuurlijk is het interessant als school een specifiek profiel te hebben. Maar het gaat ons niet om de marketing, het gaat om de kernwaarden die wij belangrijk vinden: internationalisering en talentontwikkeling. Want tweetalig onderwijs is ook een vorm van talentontwikkeling.’

Houden jullie wel in de gaten of leerlingen er baat bij hebben? 

‘We monitoren voortdurend de voortgang van leerlingen. Daarvoor hebben we ook een kwaliteitsmedewerker in dienst. Maar belangrijker: tweetalig onderwijs bestaat al dertig jaar. Allerlei onderzoeken wijzen uit dat de leerlingen die eraan meedoen in ieder geval gelijk en in veel gevallen beter presteren dan leerlingen die alleen in het Nederlands les krijgen. Of leerlingen hier baat bij hebben? Zonder twijfel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.