NieuwsCoronaherfst

Dit wordt de coronaherfst: een nieuwe golf, met misschien een derde prik

Virusontkenners hebben leuzen aangebracht op een brug over de Waal bij Beneden-Leeuwen.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Virusontkenners hebben leuzen aangebracht op een brug over de Waal bij Beneden-Leeuwen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Een nieuwe coronagolf is in aantocht, waarschuwen experts in binnen- en buitenland. Maar wordt het een rimpeling, slechts merkbaar voor zorgverleners? Of staat ons alweer een boeggolf te wachten die de maatschappij tot stilstand brengt?

Dreigende opnames

Nog zo’n 2.200 tot 3.400 ic-opnames (twee- tot driemaal zoveel als de ic’s aankunnen) en 16- tot 22-duizend ‘gewone’ ziekenhuisopnames. Die hangen in ons land nog steeds in de lucht, volgens een grove rekensom van het RIVM.

Want er mogen dan zo’n 4 miljoen mensen een coronabesmetting hebben doorgemaakt, en ruwweg 85 procent is komen opdagen voor een vaccinatie; naar schatting 1,8 miljoen mensen weigerden het vaccin. Tel daarbij op de slordige driekwart miljoen die de pech heeft dat bij hen het vaccin het virus niet goed tegenhoudt, en het gevaar van overvolle ziekenhuizen is nog altijd reëel.

Geen paniek: deze mensen komen vast niet allemaal tegelijkertijd in het ziekenhuis, benadrukte RIVM-hoofdwetenschapper Jaap van Dissel woensdag tijdens een presentatie voor de Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. ‘Aan de andere kant: iedereen die onbeschermd is, zal vroeger of later met het virus in aanraking komen.’

Wat de situatie er niet beter op maakt, is dat er wel eens een behoorlijk heftig griepseizoen op komst kan zijn. Vorig jaar kreeg de griep, vanwege alle afstandsregels, immers nauwelijks voet aan de grond. Dat kan de weerstand tegen influenza bij veel mensen hebben verzwakt, zegt Van Dissel desgevraagd – plus dat er veel kleuters bij zijn gekomen die nog nooit griep hebben gehad.

In Israël, een land dat vroeg begon met vaccineren en zodoende wat op de troepen vooruitloopt, begint de zorg intussen alweer overbelast te raken. Begin deze week werden 514 zwaar zieke coronapatiënten opgenomen. Een stijging van 30 procent ten opzichte van slechts een paar dagen eerder.

Overal corona

Maar wacht eens. Het virus zou toch weg zijn, als we eenmaal ‘groepsimmuniteit’ ontwikkelden? Zo ver is het nog niet, waarschuwen experts in binnen- en buitenland – áls het ooit al lukt. ‘Naar stellige verwachting blijft sars-cov-2 circuleren’, noteert het OMT in zijn jongste advies. Met dank aan de deltavariant die ongeveer twee keer zo besmettelijk is als het oorspronkelijke virus en inmiddels in ons land de dienst uitmaakt.

Het virus zal dus nog rondgaan. Maar hoe en waar precies, is de vraag. Zó groot zijn alle onzekerheden, dat de modellen van het RIVM er geen vat meer op hebben. ‘De modellering is buitengewoon complex op dit moment. We zullen het even moeten afwachten’, aldus Van Dissel woensdag. Een sprong in het diepe dus eigenlijk. ‘Deels zal dit gewoon een leerproces zijn.’

Paaspop, dat van het voorjaar naar de nazomer was verplaatst, werd vanwege de coronamaatregelen helemaal afgeblazen. De opbouw was al wel in gang.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Paaspop, dat van het voorjaar naar de nazomer was verplaatst, werd vanwege de coronamaatregelen helemaal afgeblazen. De opbouw was al wel in gang.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Geen handen, veel testen

Zet je dus maar schrap als straks de vakantie eindigt en het luchtwegvirusseizoen weer aanbreekt, vindt ook de Britse hoogleraar Adam Kleczkowski, in een net verschenen analyse. ‘Ons hoge niveau van vaccinatie is verre van genoeg om een complete terugkeer naar de pre-lockdownwereld toe te staan.’

Dat wordt nog steeds geen handen schudden, oppassen met grote evenementen en bij verdachte klachten naar de teststraat, noteert ook het Outbreak Management Team (OMT). Ook zullen we veel thuistesten. Volgens deze week gepubliceerde cijfers is inmiddels de helft van het aantal besmettingen dat in de teststraat wordt ontdekt, afkomstig van mensen die hun infectie eerst thuis met een zelftestje ontdekten. Bewijs dat het thuistesten goed werkt, aldus Van Dissel.

Op de achtergrond zal de overheid intussen de strijd tegen het virus over een wat andere boeg proberen te gooien. Geen lockdowns meer, maar campagnes om de basisregels na te leven. Ook zal men met rioolwatermetingen en wellicht hier en daar een lokale sluiting van een brandhaard proberen het virus in toom te houden.

Slag om de ongevaccineerden

Daarnaast zullen oproepen zich toch vooral te laten vaccineren luid blijven klinken. Want ondanks de problemen, zijn vaccins nog altijd aantoonbaar de beste manier om de rondgang van het virus te remmen en overbelasting van de zorg te voorkomen. Op dit moment is van alle covidpatiënten in het ziekenhuis driekwart niet of onvolledig gevaccineerd.

Het OMT adviseert het kabinet daarom ‘om zich alle inspanningen te getroosten om de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk te krijgen’. Ook als de officiële vaccinatiecampagne volgende maand afloopt, moet er ‘een blijvende inspanning zijn om zoveel mogelijk personen die dan niet gevaccineerd zijn te overtuigen’.

Dat worden dus prikbussen in de buurt, imams en andere ‘influencers’ die hun achterban proberen te overtuigen, reclames op tv en – dat ook – vaccinweigeraars die luidkeels zullen klagen dat al dat gedram en getrek wel érg veel lijkt op vaccinatiedwang.

De toekomst: bijprikken?

Verontrustend nieuws komt intussen uit voorloper Israël. Niet alleen belanden daar steeds meer al gevaccineerde ouderen met corona in het ziekenhuis; de mensen die het eerst werden gevaccineerd, lijken oververtegenwoordigd. Dat kan betekenen dat de vaccins uitgewerkt raken, en dat hervaccinatie nodig is, aldus Israëlische wetenschappers in een net verschenen studie.

Israël is dan ook begonnen met een derde dosis vaccin. Een extra prik heeft immers als voordeel dat het de ‘voorhoede’ van antistoffen in neus en keel ververst, zodat men beter beschermd is tegen infectie. Een bezwaar is dat het niet erg kies is om nu alweer naar de spuit te grijpen, terwijl er ook nog landen zijn waar de risicogroepen nog niet eens zijn ingeënt.

Een pittig vraagstuk dus: naar verwachting volgende maand zal de Gezondheidsraad adviseren wat we ermee aan moeten. Een verhitte discussie is gegarandeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden