JAAROVERZICHT

Dit werd de Russen wijsgemaakt in 2014

Zoals wij het jaar 2014 hebben beleefd, hebben de Russen het niet meegekregen. Via de media, vooral de televisie, kregen zij een heel ander beeld voorgeschoteld. Een alternatief jaaroverzicht voor mensen met een sterke maag.

null Beeld epa
Beeld epa

Vrijdag 7 Februari

Roekeloze ramkoers

De openingsceremonie werkt toe naar een grandioze finale. In het stadion in Sotsji verschijnen vijf reusachtige sneeuwvlokken. Het zijn net kleden van kant, prachtig uitgelicht. Eén voor één openen ze zich, totdat de Russische kijker vijf olympische ringen ziet.

De rest van de wereld ziet er vier en één kanten kleedje, want dat is wat er echt gebeurt. Door een storing blijft de vijfde ring steken, maar de Russische regie is naadloos overgeschakeld op een parallel beeld uit de generale repetitie.

Het sneeuwvlokje is een lullige dissonant in een artistiek vormgegeven narratief die de grootsheid van de Russische natie moet verbeelden. De ceremonie gaat met luchtige hink-stap-sprongen voorbij aan de meer beladen episodes uit de Russische geschiedenis. Vanaf nu ook geen woord meer over de corruptie, niet over ontbrekende toiletpotten in het olympisch dorp of de meisjes van Pussy Riot.

De show is de kroon op het oeuvre van de baron van de Russische televisie, de directeur van Kanaal 1: Konstantin Ernst. Al meer dan twee decennia bedient hij het kijkerspubliek, tot in de verste uithoeken van het land. Hij bepaalt wie wat mag zeggen, de taal, de kleur en de toonzetting. Als geen ander verstaat hij de directieven van zijn broodheren in het Kremlin, voor wie informatie het belangrijkste wapen is in de strijd om macht en rijkdom. Misschien verstaat hij ze wel zo goed dat de rollen zijn omgedraaid: het is nu de tv-maker die de agenda dicteert en die de kijker heeft gegijzeld in een roekeloze ramkoers.

Zondag 16 Maart

De VS in radioactieve as

'Rusland is het enige land dat de VS in radioactieve as kan leggen', zegt de presentator onheilspellend. We zien de paddestoelwolk van een ontplofte atoombom. Het is zondagavond 16 maart, de dag van het referendum over de 'terugkeer tot de Russische Federatie'. Op de Krim sluiten de stemlokalen. In een Moskouse tv-studio dreigt de presentator van het programma Nieuws van de week op Rusland 1 met een atoomoorlog.

Dmitri Kisiljov stapt theatraal gesticulerend door het blauw uitgelichte decor van zijn newsroom. Zo kennen de Russen hem. Het land wordt omringd door vijanden, moet de kijker weten, maar het Russische leger is in opperste staat van paraatheid. Hij knijpt zijn ogen tot spleetjes, grijnst vijandig van de ene in de andere camera en richt zijn giftige pijlen op iedereen die een bedreiging vormt voor de Russische wereld: de fascisten in Kiev, de NAVO en de CIA, het gedegenereerde Europa, homo's, joden en landverraders. In het buitenland is Kisiljov vooral bekend om zijn uitspraak dat wanneer een homo omkomt bij een auto-ongeluk, zijn hart moet worden uitgerukt en verbrand. Dit om te voorkomen dat het wordt gebruikt als donorhart. Let op de handen van de demagoog: draai-ruk, hart eruit, de fik erin!

Kisiljov vervolgt zijn tirade. Het kan geen toeval zijn, zegt hij sarcastisch, dat kort na een publicatie in de Rossiskaja Gazeta over de feilloze werking van het Russische automatische lanceringssysteem voor intercontinentale raketten, de Amerikaanse president herhaaldelijk is gaan bellen met Poetin. En hoe vaker Obama belt, hoe grijzer hij wordt. Foto: Obama met grijzende slapen. Maar grijsheid brengt hem geen wijsheid! Dat weten zelfs de Amerikanen. In beeld: een grafiek. Uit een recente peiling blijkt dat 78 procent van de Amerikanen Poetin een krachtig leider vinden. Slechts 45 procent vindt dat van Obama.

Dinsdag 22 April

Lintjes

Oekaze no. 269 heet het geheime document waar Poetin in april zijn handtekening onder zet. Meer dan 300 Kremlin-loyale journalisten krijgen een onderscheiding 'voor de objectieve verslaggeving over de gebeurtenissen op de Krim'. Slechts één mediabaas durft de lintjesregen te bevestigen. De onderscheiding brengt privileges met zich mee en kan leiden tot vrijstelling van strafvervolging. Altijd handig.

Zaterdag 10 Mei

Diarree met schuim en bloed

'Dit is het einde van Europa! Europa is verrot!' Studiogast Vladimir Zjirinovski, de extremistische horrorclown van de Russische Doema, schreeuwt het uit. De kakelbonte live-studio van Rusland 1 is zojuist ontploft. Als een doorgesnoven circusdirecteur banjert Zjirinovski door de tv-arena. 'Europa spuit diarree met schuim en bloed!' En: 'Op de Donbass zal de Russische vlag wapperen!'

Het Russische commentaar op de winnaar van de 59ste editie van het Eurovisiesongfestival is furieus. 'Dit is nou het europerspectief van de euro-expansionisten', twittert de vicepremier, 'een meisje met een baard!'

Ook de geestelijk vader van de Russische antihomowet kookt: 'Het optreden van de openlijke travestiet en hermafrodiet Conchita Wurst, live op tv, is onverbloemde propaganda van homoseksualiteit en morele degradatie.'

De voorzitter van de Doema-commissie voor jeugd en gezin vreest het zedelijk verval van de jeugd. Rusland moet het Eurovisiesongfestival de rug toekeren.

Vladimir Zhirinovskiy. Beeld Getty
Vladimir Zhirinovskiy.Beeld Getty

Zaterdag 12 Juli

De kruisiging van de peuter

'Haar verhaal zal de kijker in verwarring achterlaten,' zegt de nieuwslezer van Kanaal 1 in de aankondiging. 'Je kan er met je verstand niet bij hoe zoiets kan gebeuren, in deze tijd, in het hart van Europa! Afijn, kijkt u zelf maar.'

Het is 12 juli, primetime. We zien Galina Pysjnak, een vluchteling uit Slavjansk, dat na zware bombardementen door de Oekraïners is heroverd op de pro-Russische rebellen. 'Het gebeurde op het Leninplein', zegt Galina. 'De enige plek waar je alle inwoners van Slavjansk naartoe kunt jagen. Alleen vrouwen, meisjes en bejaarden - mannen zijn er niet meer. Voor een openbare terechtstelling. Ze namen een peuter van 3, een jochie met alleen een onderbroekje en een hemdje aan. Die nagelden ze, net als Jezus, aan het mededelingenbord. Met z'n drieën. Eén met de hamer, de andere twee hielden hem vast. En dat alles voor de ogen van de moeder... Er was bloed. Gekrijs. Mensen vielen flauw.

'Na anderhalf uur martelen overleed het jongetje. En daarna bonden ze de moeder aan een tank en sleepten ze haar over het plein. Een kilometer in de rondte!' Galina's verhaal zit vol gruwelijke details. 'De stad is bezaaid met lijken', zegt ze ook nog. 'In de mortuaria is geen plek meer.'

De staatstelevisie toont geen bewijs van de gruweldaden. Onafhankelijke journalisten gaan op zoek naar andere ooggetuigen. Tevergeefs. Galina's verhaal blijkt een schaamteloze leugen. Kort na de intocht van de Oekraïense soldaten waren veel inwoners inderdaad naar het Leninplein gekomen. Om hun mobieltjes op te laden. Ze wilden weten wat er in de stad gebeurde. Bovendien: op het plein werd voedsel en drinkwater uitgedeeld.

Waar komt het verhaal van de gekruisigde peuter dan wel vandaan? Een week voor het item schrijft Poetins nationaal-bolsjewistische filosoof Aleksander Doegin op Facebook een bericht van gelijke strekking. Hij heeft het van een ooggetuige, schrijft hij, de genocide en de kruisiging. Alleen in zijn versie is het geen peuter, maar een jongen van 6

null Beeld
Beeld

Vrijdag 18 Juli

Een Boeing vol rottende lichamen

Het is de dag na de crash van de MH17 als het Russische journaal het woord geeft aan Igor Strelkov: 'Volgens de mensen die de lijken hebben geborgen, is een aanzienlijk deel van de lichamen niet vers', zegt de rebellenleider beslist. 'De passagiers moeten enkele dagen eerder al zijn overleden.' De rebellenleider zegt dat de gevonden lichaamsdelen een sterke lijklucht verspreidden. 'Zo'n geur kan zich niet binnen een halfuur ontwikkelen, in geen enkel weer-type. Gisteren was het druilerig, niet te warm.'

Strelkovs suggestie dat het vliegtuig al voor de crash vol lijken zat, is een klassieker. Het bizarre scenario is een citaat uit de populaire tv-serie Sherlock waarin Britse en Amerikaanse geheime diensten, verwikkeld in een complexe samenzwering, een onbemande Boeing vol met lijken laten ontploffen.

Strelkov (de schutter) is de nom de guerre van Igor Girkin. In Rusland verwerft hij een heldenstatus, als de verdediger van 'de Russische wereld'. Deze agent van de Russische militaire inlichtingendienst met een passie voor oude veldslagen geeft op de Krim leiding aan de 'groene mannetjes', die strategische posities op het schiereiland innamen. Na de annexatie wordt Girkin het kopstuk van een bonte verzameling rebellenleiders in de Donbass. Hij geeft opdracht voor martelingen en executies en neemt OVSE-vertegenwoordigers in gijzeling. Hij is ook de man die in de sociale media opschept dat ze de MH17 hebben neergehaald. Strelkov is de enige die zich in de staatsmedia kritisch mag uitlaten over de te slappe koers van Poetin. Hij roept hem op direct de cavalerie te sturen.

null Beeld
Beeld

Augustus / September

Vrienden van de junta

De oude rocker slaat zijn eerste akkoord aan en dan geeft een raketinstallatie vernietigend vuur. Een heel dorp is letterlijk van de kaart geveegd, zegt de voice-over.

Het programma Beroep: verslaggever op NTV onthult de namen van dertien 'landverraders uit de vijfde colonne'. Deze 'vrienden van de junta' zouden het Oekraïense leger steunen.

Een hoofdrol is weggelegd voor Andrei Makarevitsj, de veteraan van de Russische rockscene, die, naar eigen zeggen, een liefdadigheidsconcert heeft gegeven in de regio Donetsk. Een cynische leugen, volgens de NTV-verslaggevers. Precies op het moment van het concert zou het Oekraïense leger zijn kanonnen hebben leeggeschoten op plaatsen in de buurt. Zijn optredens worden daarna steeds op het laatste moment afgelast. Meestal om technische redenen.

Andrey Makarevich Beeld HH
Andrey MakarevichBeeld HH

Oktober

Volle zaal voor crooner

De zaal is afgeladen vol, er vloeien tranen van ontroering en een groot deel van het concert vindt plaats onder een staande ovatie. De Russische crooner en Doema-lid Iosif Kobzon staat op een westerse sanctielijst en is niet welkom in Kiev. Wel in Donetsk. In oktober treedt hij er op, vlak voor de verkiezingen. Kobzon zingt oorlogsliederen en spreekt van een zekere overwinning. Het hoogtepunt van de avond is een duet met rebellenleider Aleksandr Zachartsjenko.

null Beeld
Beeld

December

Vreselijke oppas

'Schokkend! Alleen al in Moskou is meer dan de helft van de babysitters ontslagen nadat in de woning videotoezicht is aangebracht. Wat gebruikte de alcoholistische oppas echt om het kindje te kalmeren? En: hoe een ontslagen gouvernante wraak nam op haar werkgevers en waarom niet alleen de kinderjuf, maar ook de echtgenoot het huis uit moest. Vanavond. Op NTV. De documentaire 'Mijn verschrikkelijke oppas'. In het programma Beroep: verslaggever.

18 December

Groene cijfers

Live. De lijngrafiek bij Rossija 24 is langgerekt, bijna horizontaal, alleen aan het einde van de x-as gaat de lijn licht omhoog. Omhoog, niet naar beneden, ook al heeft de roebel zojuist een dramatische val gemaakt. De Russische munt is in enkele uren handel 26,76 procent in waarde gedaald. De infographic toont het verlies niet in rode, maar in groene cijfers. Analisten zeggen dat de zwakke roebel een geringe impact heeft op de economie. En voor zover het wel een probleem vormt, leggen zij de schuld bij het Westen (dat samenspant met Saoedi-Arabië om de olieprijs laag te houden), de sancties en kwaadwillende speculanten. Dit is geen systeemcrisis. En het heeft niets te maken met de Krim, zegt Poetin op zijn jaarlijkse persconferentie. 'Nee, het is de betaling voor ons natuurlijke verlangen tot zelfbehoud als een natie, als een beschaving, als een staat... Soms denk ik: misschien moet onze Russische beer eens kalmpjes achterover gaan zitten, ophouden de biggetjes door de taiga te jagen en zich alleen nog voeden met bessen en honing? Misschien dat ze hem dan met rust laten? Niet dus, ze zullen proberen hem aan de ketting te leggen en zijn tanden en nagels uittrekken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden