Column

Dit was ons eigen fijne 'Stiekemgate'

De Commissie-Schouten slaagde er niet in het lek in de 'commissie stiekem' boven water te krijgen. Ze ondervroeg de afgelopen twee maanden alle Kamerleden die toezicht houden op de geheime diensten én minister Plasterk over het lek. Niemand wist iets. Opeens herinnerden de leden van de commissie stiekem zich weer wat ze geacht worden te doen: zwijgen als het graf.

Ton Elias (VVD) staat de pers te woord na afloop van een presidiumvergadering over de procedure rond het onderzoek naar het lekken uit de Commissie Stiekem. Beeld anp

Op 18 februari 2014 schreef journalist Derk Stokmans in NRC Handelsblad een stuk met gedetailleerde informatie uit een vergadering van de commissie stiekem, op 12 december 2013. Hij had het over 'meerdere bronnen' en citeerde zelfs een uitspraak van Alexander Pechtold. Het was duidelijk: of Stokmans zat in de bezemkast, of er was uit volle borst gelekt.

Het ging trouwens niet over een Nederlands spionagenetwerk in Moskou, het geheime recept van Heineken Bier of dubieuze pilsvrindjes van de koning - zaken van staatsbelang. De kwestie draaide om 1,8 miljoen Nederlandse belgegevens die in de VS waren beland. Eerst zei minister Plasterk (PvdA) daarover dat de Amerikanen die zelf hadden binnengehengeld, later moest hij toegeven dat Nederland ze braaf had overhandigd. Hierop diende Pechtold (D66) een motie van wantrouwen in, waarna Samsom (PvdA) liet doorschemeren dat Plasterk in de commissie stiekem alles al eerlijk had verteld en dat Pechtold dus niet zo raar moest doen.

Weinig aan de hand dus eigenlijk. Het vaderland verkeerde door het lek niet onmiddellijk in gevaar en er hoefde niemand onder te duiken. Maar er was wel gelekt uit de commissie stiekem - niet voor het eerst overigens - en dat het een tamelijk onbenullig lekje betrof deed er niet toe.

Dit was ons eigen fijne 'Stiekemgate'. Als hier geen koppen gingen rollen, luidde de verwachting, dan had Frits Wester van RTL zwarte krullen en een druipsnor. Dat vond Wester trouwens zelf ook. De kleinheid van Den Haag toont zich vaak in de wijze waarop ze zich daar gedwongen zien zaken op te blazen - zodat je ze tenminste kunt waarnemen.

Nadat de rijksrecherche het zaakje had onderzocht, waren er verdachte Kamerleden 'in beeld'. Wat dat precies betekende wist niemand, maar het klonk behoorlijk dreigend. Misschien viel het kabinet wel. Maar negentien individuele en besloten gesprekken later was er niemand meer in beeld. Dat kwam, zei Carola Schouten, doordat haar commissie niet over 'adequate opsporingsbevoegdheden' beschikte.

Die bevoegdheid bestond uit twee vragen: 'Hebt u gelekt?' (antwoord: ' Nee, natuurlijk niet, waar ziet u mij voor aan, ik eis excuses') en 'Wie heeft er volgens u dan wel gelekt?' (antwoord: 'Geen flauw benul, hoe moet ik dat weten, ik hoor nooit iets'). Verder werd Stokmans naar zijn bronnen gevraagd, maar die gaf ook geen sjoege. Dus dat schoot inderdaad niet op. Vermoedelijk had het hele onderzoek prima in een weekje afgehandeld kunnen worden.

Op de vraag of ze dacht dat er was gelogen tegen de commissie antwoordde Schouten dat zij geen reden had aan te nemen dat de ondervraagden de waarheid niet hadden gesproken. Uit die woorden sprak een bijna niet te bevatten en ontroerend vertrouwen in haar collega's.

Volgens Frits Wester rook het naar de doofpot. Volgens mij was dat populistisch geklets en teleurstelling over het feit dat het alweer met een sisser afliep. Waar het naar rook, was de machteloosheid van de Kamer zichzelf te controleren en naar flauw gesteggel over geheimpjes die helemaal geen geheimpjes hadden moeten zijn.

En verder lijken het me leuke dagen voor Derk Stokmans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden