ANALYSE

Dit was Cameron op zijn best - maar is dat genoeg?

In de belangrijkste speech uit zijn carrière redde Cameron zich vrijdag handig uit het migranten-dilemma. Geen quota (mocht niet van Merkel), wel streng met de sociale zekerheid. Is een Brexit nu van de baan? En gaat Cameron hiermee de verkiezingen winnen?

De Britse premier David Cameron tijdens zijn alom geprezen speech afgelopen vrijdag.Beeld reuters

Lof alom was er dit weekend voor de Britse premier David Cameron na zijn evenwichtige toespraak over immigratie en de Europese Unie, afgelopen vrijdag. Van links tot rechts, van Berlijn tot Brussel. Maar inmiddels zijn er ook vragen gerezen over de praktische haalbaarheid. Is het meer dan effectbejag? Er was vol verwachting uitgekeken naar de tweede grote Europa-rede van de Britse premier. De eerste vond in februari 2013 plaats op het hoofdkantoor van financieel persbureau Bloomberg in Londen. Toen kondigde de Conservatieve politicus aan in 2017 een bindend referendum te houden over een Europese Unie die tegen die tijd onder zijn leiding hervormd moet zijn. Indertijd leek het verlangen naar minder regelgeving voorop te staan. Waarom bepaalt Brussel hoe lang een arts in een week mag werken? Iets meer EEG, iets minder EU, luidde het.

Een kleine twee jaar, een ware eurocommissaris voor Minder Regeltjes en twee UKIP-Kamerzetels verder gaat het alleen nog maar over immigratie, immigratie en immigratie. Dat is de nieuwe politieke hype. Bij het betreden van Downing Street had Cameron beloofd immigratie terug te brengen naar minder dan 100 duizend mensen per jaar. Alleen al in de eerste helft van dit jaar zijn er 260 duizend immigranten gearriveerd, vooral Bulgaren en Roemenen. De afgelopen weken zinspeelde Cameron op quota voor (arme) Europese migranten.

Die haalden zijn toespraak van vrijdag niet, tot teleurstelling van de eurosceptici in zijn partij. Angela Merkel had haar Britse collega desgevraagd laten weten dat dit onacceptabel was. Ook Cameron's minister van Financiën George Osborne zag er weinig in. Sprekend in een fabriekshal, waar het geronk van de machines het gemor in den lande echode, gooide Cameron het over een andere boeg: als tegenhouden niet gaat lukken, dan kunnen we op z'n minst proberen immigratie te ontmoedigen.

Beeld getty

Op zijn best

Nadat Cameron, de charmeur, eerst had beklemtoond hoe belangrijk nieuw bloed altijd is geweest voor het Verenigd Koninkrijk, stelde hij voor Europese immigranten de eerste vier jaar geen recht te geven op uitkeringen en arbeidstoelagen. Ook mogen ze wat hem betreft geen kinderbijslag meer sturen naar kinderen in het land van herkomst en dienen ze het eiland te verlaten wanneer ze langer dan een half jaar werkloos zijn. Om dat laatste te controleren moet ze zich bij aankomst op Britse bodem eerst melden op het politiebureau.

Het was Cameron op zijn best. Een overtuigende redenaar die glorieert als het tegenzit. Nederig smeekte hij de toehoorders om hem op zijn woord te geloven. Er bleken inderdaad de nodige haken en ogen aan te zitten. Zo kunnen zijn voorstellen waarschijnlijk alleen via een verdragswijziging worden doorgevoerd. Is 2017 niet te vroeg, afgezien nog van de vraag of de andere lidstaten ermee akkoord gaan? En hoe serieus is het uitzetten van werkloze migranten als de Britse overheid er nu al niet in slaagt om immigranten met een strafblad terug te sturen?

Dat juist Cameron zo hamert op de sociale zekerheid is niet vreemd. Anders dan in andere Europese landen kunnen immigranten in Engeland bijstand en gratis zorg ontvangen zonder eerst premies te hebben afgedragen. Het valt te bezien of andere Europese leiders zin hebben om mee te werken aan het oplossen van wat in wezen een Brits probleem is. De toespraak maakte vooral duidelijk dat waar de Europeanen profiteren van het vrije verkeer, de bewegingsvrijheid van Cameron uiterst beperkt is. Of, anders gezegd: Cameron wikt, Merkel beschikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden