Dit waren wij en De wereld van Puck: twee vaders die filmmaker worden

Tv-recensie Frank Heinen

Bij homevideo's met een cameravader is de kijker een indringer in de intimiteit van het gezin.

Frank Heinen. Beeld Studio V

'Ik moet voorzichtig zijn. Het is mijn familie.' Die familie betreft het gezin waarin de ik, Josefien Hendriks, opgroeide. Een op het oog gemiddeld gezin. Vader, moeder, drie kinderen. Josefien als jongste. De oogappel.

Over dat gezin maakte Hendriks een film, Dit waren wij, met dank aan haar vader, die als een nimmer versagende cycloop elke snipper kindertijd met zijn videocamera vastlegde. Uit die berg materiaal rijst een portret van een doodnormaal gezin, lijkt het. De schokkerige homevideobeelden worden soms omlijst door fragmenten uit het dagboek van Hendriks' moeder (die klinken als recensies van haar eigen kroost) en de gesproken herinneringen van de maakster zelf. Huilende papa, gestolen walkman; beelden van het soort dat iedereen kent, snapshots uit een voorbije tijd.

Dan ontwaar je een patroon. Langzaam valt op dat alle vileine humor, al het ongeduld en al het zuigende commentaar zich fixeert op Beer. Het middelste kind. Er is die scene, als het gezin op vakantie op video een liedje inzingt voor jarige opa. Als het lied is afgelopen, gaat Beer door met het volgende. Hij wordt direct afgekapt. Als Josefien het lied ('Hankiepankie Sjangwang') vervolgens doorzet, zegt niemand iets. De blik van Beer, een jochie nog, vergeet je niet licht.

Naarmate Dit waren wij vordert, gebeurt er iets vreemds. Je aandacht verschuift van de kinderen, met name Beer, naar de man achter de camera. Pa. Wie is hij? Wat is dat voor man, die zijn kinderen toespreekt op de toon waarop politieagenten vragen waar je achterlicht is, die hen filmt in ruzies en die zomaar opeens dingen zegt als: 'Dit was een kutjaar, ik heb kutkinderen en mijn vrouw heeft ook een kut.' Is het narrigheid, onzekerheid, iets anders? Je komt er niet uit. Maar fascinerend is het wel.

Iets vergelijkbaars voltrok zich maandag in De wereld van Puck. Ook daar homevideo's met een cameravader. Ook daar was de kijker een indringer in de intimiteit van het gezin. En ook daar leek alles om een kind te draaien. Minder artistiek, misschien. Journalistieker. Maar er was ook een wezenlijker verschil. Dat verschil was Puck.

Twintig jaar filmde Gert-Jan de Vries het leven van zijn zwaar gehandicapte dochter en het gezin waarin zij opgroeide. Je zag Puck groeien, plezier hebben, boos worden en een toeval krijgen. Je zag haar als baby en je zag haar uit huis gaan. En toch ging de film niet over haar. Niet echt. De wereld van Puck draaide vooral om de wereld om Puck heen. Haar moeder, haar vader, haar broers. Het ging over wederzijds onbegrip, de ongearticuleerde klanken ('Teringherrie') die nooit wennen, het eindeloze georganiseer, de wanhoop over de gedwongen verhuizing en de eeuwige angst voor weer een slechtnieuwsbericht van de dagbesteding.

Beeld De wereld van Puck

'Kan-ie uit nou?' vroeg Pucks moeder Diana na weer een droef gesprek.

Haar man Gert-Jan had hem vast direct uitgezet. De filmer Gert-Jan liet hem nog even aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.