Dit vriendelijke incassobureau doet aan 'sociaal incasseren'

Waarom vriendelijk blijven tegen wanbetalers loont.

Heel af en toe vergeten we thuis een rekening te betalen. Dan komt er een aanmaning met proza dat de Nederlandse ziel blootlegt. Eerst het krachtige 'uit onze administratie is gebleken' en dan de slotzin, een literair hoogtepunt: 'indien uw betaling deze brief kruist, kunt u de aanmaning als niet verzonden beschouwen'.

Sorry voor de overlast maar niet heus en als u niet snel betaalt sturen we de jongens van sportschool Wodan.

In een geldgedreven land als dit, waar vriendelijkheid reikt tot de rekening, zijn wanbetalers spelbedervers. Die moeten hard aangepakt. Overladen door boetes en incassokosten zinken 1,3 miljoen Nederlanders met problematische schulden dieper in de schuldenput, dat is bekend, en vier serieuze rapporten verder blijft de incassomachine draaien. Ook bij de overheid, die vanuit de luxe kantoortorens van het Centraal Justitieel Incasso Bureau zijn computerbrieven stuurt.

Schulden bestrijden door meer schulden te veroorzaken, het is een vreemde sport.

Jaime Jorba Bos (links) en Jeroen van Amerongen.

Incassobureaus handelen in 'debiteurenbeheer'. Net als de belastingdienst en de zorgverzekeraars gaan ze wanbetalers te lijf met boetes - het is overgewicht te lijf gaan met patat. Een gemiddelde schuld bestaat voor een derde uit schuld, 'de rest is boetes en kosten', zegt Jeroen. 'Je probeert een probleem op te lossen door het groter te maken.'

Jeroen van Amerongen en Jaime Jorba Bos werken vijftien jaar in de incassosector, bij Vesting Finance, 'een grote speler', totdat ze doorkrijgen 'dat we het voor de doelgroep alleen maar slechter maken'. Daarom beginnen ze zelf een incassobureau. Ze zijn goed in taal: hun bedrijf heet 'Faircasso', ze doen er aan 'sociaal incasseren' en hun motto is 'niet onderuithalen, maar overeind helpen'. Hulpverlenersjargon in een harde business. Ze hebben geen winstoogmerk, het is een stichting, geld verdienen Jaime en Jeroen met een bv die cursussen geeft in sociaal incasseren en huisbezoeken aflegt voor bedrijven. Een huisbezoek is duur, zegt Jeroen, 'vier keer zo duur', zegt Jaime, maar levert meer op, plus 'klantbehoud' en 'klanttevredenheid'. 'Iedereen wordt er beter van, behalve de incassobureaus.'

Het vriendelijke formulier voor wanbetalers.

Faircasso ziet van twaalfhoog uit over de stad - net verhuisd naar een nog halflege etage. Ze zoeken wanbetalers op, en als ze niet thuis zijn laten ze een kaartje achter. Zonder envelop ('die maken ze toch niet open'), zonder imponerend briefhoofd, ingevuld met menselijke hand. Er staat op: 'wij begrijpen dat u wellicht een financieel moeilijke tijd doormaakt'. Jeroen: 'Wij dreigen niet, wij brengen iets moois.'

Uit het bureaublok maakt Saïd Tayebi zich los, rechterarm vol tatoeages, hij rijdt voor Faircasso het land door en belt aan bij wanbetalers. 'Ik zet een vriendelijk gezicht op, ik sta gewoon rustig, doe rustig mijn werk. Maar ze moeten wel betalen. Die mensen weten het zelf ook wel. Ik kom niet uit het niets.'

De vrouw met een schuld van 280 euro aan collegegeld: 'Dan ga ik vragen, niet eisen. Ze was net bevallen van een kind. Dat snap ik dan. Dus maak ik een afspraak: 15 euro per maand, twee jaar lang. Tot nu toe betaalt ze. En anders bel ik haar. Het is niet veel, maar het is meer dan niks.'

Ze zijn duur. Faircasso vraagt 25 euro 'behandelingsvergoeding' per debiteur en dat is veel in een business die drijft op smalle marges. Ze doen niet aan no cure no pay. Ze doen ook niet aan de kickback-fees, waarbij bedrijven delen in de winst van het incassobureau en verdienen aan de schuldenaar. Wel krijgen ze 15 procent van het bedrag, minimaal 40 euro, 'anders moeten we bijleggen', zegt Jaime.

Ze willen de deurwaarder voor zijn. Zodra de deurwaarder aanbelt 'kom je er nooit meer uit, nóóit', zegt Jaime. 'Je rolt steeds verder het moeras in.' En hij begint te rekenen: dagvaarding 80 euro, betekenen 80 euro, administratiekosten, griffierechten, loonbeslag 200 euro, vonniskosten - 'wat bedrijven niet begrijpen is dat de deurwaarder als eerste z'n geld krijgt.'

Komt ie weer: de vrije markt. Tot 2001 had elke deurwaarder zijn eigen werkgebied, maar sinds ook deze tak van sport is geliberaliseerd mag die overal zijn werk doen. En kan een wanbetaler veertien deurwaarders treffen, die allemaal een eigen rekening indienen.

Saïd Tayebi rijdt door het land en belt aan bij wanbetalers.

Schulden maak je zelf, maar het helpt niet als anderen er rijk van worden.

Van twaalfhoog zien Jeroen en Jaime 'de markt steeds meer bewegen'. Dat is wat ze willen, 'we hoeven niet de grootste te worden'. Ook hun oude Vesting Finance probeert een andere 'tone of voice', zeggen ze daar zelf, omdat de 'stugge aanpak' niet meer werkt.

Nu de overheid nog, 'die werkt het minst sociaal van allemaal'. Ze zijn al wezen praten bij het CJIB. Die snappen het, zegt Jeroen. Maar veranderen is moeilijk als je groot bent en geautomatiseerd.

Reageren? t.heijmans@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden