Opinie

'Dit Toeslagenakkoord met de Balkan-maffia moet Frans Weekers de kop kosten'

Wie denkt het Europees avontuur aan te kunnen gaan met Nederland in de rol van pinautomaat, bedrijft levensgevaarlijke politiek, betoogt Volkskrant-columnist René Cuperus.

Staatssecretaris van Financiën Frans Weekers.Beeld anp

Nederland wordt geregeerd door akkoorden. We hebben een Sociaal Akkoord. We hebben een Zorgakkoord. En we hebben een Kroningsakkoord: vanaf morgen wordt heel Nederland geacht koning Willem-Alexander en koningin Máxima elk voordeel van de twijfel te gunnen. De nationale druk van het Oranjeconformisme is tot grote hoogte opgevoerd.

Verder is daar nog een heel bizar akkoord: het Toeslagenakkoord dat de Nederlandse Belastingdienst met Bulgaarse bendes heeft gesloten. Criminele organisaties halen busladingen Bulgaren als 'spookburgers' naar Nederland. Zij krijgen een huurcontract, een gemeentelijke inschrijving, een rekeningnummer en een DigiD. Vervolgens incasseren bendes voor hele dorpen tegelijk zorg- en huurtoeslag van de Belastingdienst. 'Makkelijker kunnen wij het niet voor u maken.'

Dit Toeslagenakkoord met de Balkan-maffia moet Frans Weekers de kop kosten. Niet omdat deze geplaagde staatssecretaris van Financiën niet precies meer weet wanneer hij voor het eerst van deze toeslagenfraude hoorde. Dat is maar een afgeleide kwestie. Groot in Den Haag, klein in het land. Omgekeerd is dat met de zaak zelve. Die is klein in Den Haag, maar groot in het land. Hoe is het in godsnaam mogelijk dat Nederland als pinautomaat van Europa kan fungeren? Hoe kan het dat in het meest overgeorganiseerde land ter wereld, fiscale systemen zo lek zijn? En hoe kan het vrije verkeer van 'werknemers' in Europa zo ontsporen? Weekers moet zijn biezen pakken omdat hij de Nederlandse verzorgingsstaat heeft laten ondermijnen en het Europese project in gevaar brengt. Politiek delict? Schandalige nalatigheid bij ongehoorde naïviteit.

Gewetenloosheid
De uitzending van KROBrandpunt over de Bulgaarse toeslagenfraude raakt aan de grootste nachtmerriescenario's over de EU. We zien oplichters in de verste uithoeken van Bulgarije zich erover beklagen, met tientallen oranje pinpassen in de hand, dat er geen gratis geld meer uit Nederland komt. Ze zijn zelf weer opgelicht door de criminele bendes. Het zijn even schokkende als sneue beelden uit de allerarmste regio's van Europa. De gewetenloosheid van de opgelichte oplichters wekt woede op. Tegelijk gun je die regio een verzorgingsstaat naar Zweeds model en niveau, en het zou mooi zijn als Europese samenwerking daaraan kan bijdragen. Maar als Europese integratie betekent dat burgers uit het ene land burgers uit het andere land als pinautomaat gaan misbruiken, dan legt dat een bom onder elke vorm van Europese lotsverbondenheid.

In 'progressieve' kring wordt het als weinig sjiek beschouwd je over zo'n Bulgaarse maffia-fraudezaak op te winden. Dat is meer iets voor vulgair rechts. Voor de PVV en omstreken. Ook al zijn het PvdA-wethouders uit de grote steden geweest - Marnix Norder in Den Haag en Hamit Karakus in Rotterdam - die vroegtijdig alarm hebben geslagen over deze vormen van verzorgingsstaatondermijning, het besef dat hier iets fundamenteels geraakt wordt, lijkt niet erg doorgedrongen. 'Ach, misbruik heb je altijd. Dit zijn maar incidenten. Het zijn niet alleen Bulgaren die het doen. Wat zou jij doen als je als berooide arme sloeber in Bulgarije woonde? Zie het als een soort van ontwikkelingssamenwerking naar de armste regio's van Europa.' Dat soort reacties. En een PvdA-congres te Leeuwarden spreekt liever over een humane behandeling van illegalen, dan over de inhumane bedreigingen van onze naoorlogse verzorgingssamenleving.

Halleluja-begrip
Dat zo'n Bulgaarse toeslagenfraude verder bijdraagt aan de langzame zelfmoord die de Nederlandse verzorgingsstaat op zichzelf aan het plegen is: dat wil men liever niet weten. De arbeidsstandaarden en sociale verhoudingen waar onze voorouders honderd jaar voor hebben gestreden, worden door een naïeve omgang met Europese arbeidsmigratie en 'uitkeringstoerisme' ondermijnd. Dezelfde mensen die zo hol-ronkend doen over het halleluja-begrip 'solidariteit', begrijpen niet hoezeer juist zo'n criminele toeslagenfraude de voorwaarden voor solidariteit fundamenteel aantast.

Onze verzorgingsstaat en belastingmoraal vallen of staan met vertrouwen en wederkerigheid. Dat zijn in tijden van globalisering en individualisering al tamelijk fragiele grootheden geworden. Maar ze worden nergens zo door ondermijnd als door 'free riding'. Van bonusbankiers tot aan Bulgaarse bendes.

Wie denkt het Europees avontuur aan te kunnen gaan met Nederland in de rol van pinautomaat, bedrijft levensgevaarlijke politiek. Die raakt de verzorgingsstaat-spelregels van fairness en wederkerigheid in het kruis.

René Cuperus is cultuurhistoricus en columnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden