'Dit moet georkestreerd zijn geweest'

Drie vragen over 'georganiseerd geweld' Was 'Keulen' afgesproken werk? De daders hadden mogelijk wel contact via sociale media.

Demonstraties voor de Dom in Keulen.Beeld afp

Waren de grootschalige aanrandingen en berovingen tijdens de jaarwisseling in Keulen georganiseerd?

Dat beweert de Duitse minister van Justitie, Heiko Maas. 'Niemand kan mij vertellen dat dit niet vooraf is georkestreerd', zei de sociaal-democratische bewindsman tegen de krant Bild am Sonntag, wijzend op de omvang van de vergrijpen. De minister sluit niet uit dat vergelijkbare delicten in steden als Hamburg en Frankfurt eveneens georganiseerd zijn. 'Het lijkt er op dat de datum speciaal gekozen is vanwege de grote aantallen mensen die dan op de been zijn.' De Duitse krant meldde, op gezag van anonieme politiebronnen, dat Noord-Afrikaanse jongeren elkaar in de laatste dagen van 2015 via sociale media hadden opgeroepen naar het stationsplein in Keulen te komen.

Tot dusverre zijn negentien verdachten aangehouden in verband met de ongeregeldheden in Keulen. Veertien van hen zijn afkomstig uit Marokko en Algerije, meldde de minister van Binnenlandse Zaken in Noordrijn-Westfalen Ralf Jäger maandag tijdens een spoedzitting in het parlement van de deelstaat. Geen van de verdachten is afkomstig uit Keulen.

Jäger sprak over 'ontketende bendes' van jonge mannen, in totaal zo'n duizend man sterk. Vrijwel allen hebben een 'migrantenachtergrond', aldus de bewindsman.

'Beetje aanraken'

Lees ook: Keulse vrouwen en migranten over de gebeurtenissen tijdens oudjaarsnacht.

De theorie van 'georganiseerd geweld' wordt niet door iedereen onderschreven. Waren de uitspattingen toch min of meer spontaan?

Volgens de Duitse hoogleraar Wilhelm Heitmeyer is het niet juist om te spreken over georganiseerde misdaad. 'Georganiseeerde misdaad heeft een vaste structuur, die was er in Keulen niet', aldus Heitmeyer, specialist in Gruppenbezogene Menschenfeindlichkeit, hetgeen zoveel betekent als groepsgewijs gepleegde agressie.

Wel denkt hij dat de geweldplegers contact hadden via sociale media. 'We kennen dat fenomeen van gewelddadige voetbalsupporters', aldus de hoogleraar in Der Spiegel. Hij denkt dat een combinatie van factoren ten grondslag lag aan de gebeurtenissen. Een daarvan was het tekort aan politiemensen. Ook de betrekkelijke anonimiteit in een menigte kan mensen doen ontsporen.

De Duitse deelstaatpoliticus Jäger wijt de situatie deels aan het gebruik van alcohol en drugs dat voorafging aan wat hij de 'geweldsgolf' noemde, deels aan het tekortschietende optreden van de politie.

Wat denkt de politie zelf over de gebeurtenissen?

Bernd Heinen, een hoge politiefunctionaris op het ministerie van Binnenlandse Zaken in Noordrijn-Westfalen, veegde maandag de vloer aan met de Keulse korpsleiding. De commandant had versterking moeten aanvragen.

Heinen, een naaste medewerker van minister Jäger, sprak in het parlement van de deelstaat over een agressieve menigte waarop de politie geen enkele greep had. De situatie verslechterde met het uur.

Heinen liet in het midden of er sprake is geweest van georganiseerd geweld. Wel zei hij dat de politie al vroeg op de avond aanwijzingen had dat 'gealcoholiseerde, losgeslagen mannen' amok zouden maken op het stationsplein.

Het hoofd van de Keulse politie Wolfgang Albers moest enkele dagen later het veld ruimen. Hem wordt verweten dat hij de ernst van de situatie onderschatte én dat hij die later te rooskleurig voorstelde.

Als verzachtende omstandigheid werd in het debat naar voren gebracht dat er sprake was van 'een nieuw fenomeen': de combinatie van seksueel geweld en diefstal.

De oppositie drong aan op een grondig en eerlijk onderzoek naar de achtergrond van de daders. Daaruit moet ook blijken of er sprake was van criminaliteit met voorbedachten rade.

Wolfgang Albers, de op non-actief gestelde Keulse politiecommissaris.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden