'Dit moet, dat moet - niks moet, toedeloe'

Voor mannen is zwangerschap een bezoeking, vindt zanger/acteur Bastiaan Ragas (40). Zijn boek Maar je krijgt er wel heel veel voor terug onthult hoe de manécht denkt over moekes en dikke buiken. 'Waag het niet te zeggen dat het niet leuk is. Wáág het niet.'

Tijdens de zwangerschap begon zijn vrouw zwaarder en zwaarder te worden, haar navel sprong er zo'n beetje uit, het begon gewoon zielig te worden, schrijft Bastiaan Ragas in Maar je krijgt er wel heel veel voor terug. 'Ze waggelde. En nee, voor de meeste vrouwen is het niet leuk om te waggelen - voor de meeste mannen trouwens ook niet. Achtenhalve maand geleden hing ze nog gillend en zwetend in de touwen, keek ze je smachtend en verlangend aan, en nu waggelt ze als een gans over straat.'


Ragas, aan een tafeltje van het Amsterdamse Hilton Hotel: 'Ja, dat heb je met vrouwen die zover zijn, en mijn boekje gaat erover hoe zwaar het is voor een man om zijn vrouw als een waggelende gans te zien. Natuurlijk is het voor een vrouw ook niet leuk om zo te moeten lopen, maar daar zijn al 99.999 boeken over geschreven.'


Jij dacht: ik ga een boek schrijven voor mannen.


'Wat mannen echt vinden, al die mannen die zeggen dat ze hun vrouw zo mooi vinden als ze zwanger is.'


Maar die mannen heb je toch, die een zwangere vrouw mooi vinden?


'Voor alle duidelijkheid: ik heb een lekker leesboekje geschreven, het is vooral niet al te serieus. Waar het me om gaat is dit: als de vrouw zwanger is, komt zij met haar hormonen op een heel ander pad te zitten dan de man en daar begrijpt hij geen ene bal van. De meeste mannen die ik ken, willen na de zwangerschap zo snel mogelijk hun oude vrouw terug. Zeggen dat de zwangerschap alleen maar leuk en gezellig is, al dat gekneuter - dat stoort me.'


Je hebt blijkbaar een snaar geraakt, want je boek verkoopt goed. Het stond bijna meteen in de topvijf van de CPNB-bestsellerlijst.


'Negen van de tien mannen vinden bijzonder weinig aan de zwangerschap, vinden de bevalling echt het ultieme flapdrolmoment omdat ze niets kunnen doen, en aan het eerste jaar van een kind vinden ze geen ene knar aan: het kindje praat niet, kan de fles niet vasthouden, huilt, je moet spleetjes en plooitjes schoonmaken en dan doe je een kast open en dan snap je niet welk rompertje welk maatje heeft.'


Ik wist niet dat het zo extreem was. Mannen onderling spreken dit wel uit?


'Ja.'


Bastiaan Ragas (40), acteur, zanger en nu dus ook schrijver, windt er geen doekjes om: 'Ik ben blij dat ik uit die fase ben.' Hij en zijn vrouw, presentatrice Tooske Ragas-Breugem, hebben binnen vier jaar drie dochters gekregen, en hij had al een zoon uit een vorige relatie - het is genoeg. In Maar je krijgt er wel heel veel voor terug beschrijft hij de achterliggende tropenjaren. 'Zonder enige scrupule, omdat de waarheid gehoord moet worden', zo begint hij het boek.


Het is het verhaal dat mannen elkaar vertellen, aldus Ragas, in de kroeg, per sms of door begrijpend te zwijgen of te knipogen. 'Het verhaal over hoe hun vrouw een hormonaal monster werd, hoe er geen inspraak meer was, hoe lastig het is voor mannen hun leven om te gooien en in te richten naar een baby en gezinsleven. Of hoe de positie van alpha male in één ruk werd ondermijnd door een larf van twee centimeter.' Het boek verscheen half juni en is toe aan de vierde druk.


Intussen ziet Ragas er fris en opgewekt uit, geen spoor van de slapeloze nachten die hij beschrijft omdat een van zijn kinderen de fles of een schone luier moet. Op het terras van het Hilton groet hij deze en gene bekende, en praat en lacht dat het een aard heeft om de prachtige, idiote gebeurtenissen die zijn leven op de kop zetten zodra de allereerste larf zich aankondigde.


Waarom zeggen de mannen het niet gewoon hardop zodat vrouwen het ook kunnen horen?


'De vrouw brengt al zo'n groot offer, daarom houden we met ons allen onze mond. En het flauwe is, zo'n verloskundige en zo'n consultatiebureau, al die vrouwen, die hebben toch een soort zwijgende agressie tegenover mannen: waag het niet om te zeggen dat het niet leuk is voor jou. Wáág het niet.'


'En dat klopt ook. Vrouwen hebben het natuurlijk tien keer zwaarder dan mannen. Maar er is wel een soort stille agressie en mannen reageren daarop met: 'Nee, nee, nee, ik zeg niks, je ziet er prachtig uit en ik doe alles voor je.' Maar intussen vinden we het niet echt leuk dat mama verandert in een moeke.'


Je bedoelt: dat jouw leuke, geile wijf verandert in een moeke.


'Precies.'


Dat heeft ook te maken met weinig seks toch? Daar heb je het in je boek nogal eens over.


'Ik kom net van een collega, hij en zijn vrouw hebben een kindje van een jaar en zij blijkt alweer vier maanden zwanger. 'Ik vind alles prima', riep hij, 'maar ja, de seks.' Dat is voor mannen een veel sturender ding dan vrouwen kunnen begrijpen.'


Vond je het nog wel een beetje leuk om kinderen te krijgen?


'Die twee gevoelens kunnen naast elkaar bestaan. Bij onze laatste, de vierde, dacht ik: prima, nog één keer anderhalf jaar, want die tijd ben je er wel aan kwijt. Maar bij ons thuis was het wel zo: elke week dat het langer duurt, duurt het korter.'


Was dat voor Tooske ook zo?


'Ja, al kan ik niet precies zeggen hoe zij erin stond. Toos is gelukkig extreem gebalanceerd, dus ook in haar zwangerschap. En natuurlijk waren we allebei dolblij dat we kinderen konden krijgen.'


Je beschrijft ook het slaapgebrek als de baby er is, wat slopend is.


'Je wordt volledig opgebrand. Na tien dagen zonder slaap ga je dood, dat is heftig. Zonder eten hou je het langer vol. Slaap is zo'n wezenlijk onderdeel van je geestelijke gezondheid, mensen die niet slapen raken verkrampt in hun gedachten en gevoelens. In combinatie met weinig seks en een vrouw die het allemaal heel anders beleeft - ja, dat is nogal een dingetje. En je moet er als man niet alleen mee leren omgaan, ik vind dat je er ook eens een slechte grap over moet kunnen maken. Dat verlicht de hele boel. Toos riep af en toe tijdens de zwangerschap: 'Ja schat, jij bent ook heel zielig.' Dat is al de helft van het werk.'


Wat is nu het gevoel dat je tot uitdrukking wilde brengen: mannen voelen zich een tijdlang ontzettende sukkels omdat even alles draait om de vrouw?


'Mannen zijn vrij kinderlijk en hebben niet zoveel nodig: een beetje eten, een aai over de bol en seks - en als ze dat krijgen, houdt negentig procent van de mannen de rest van zijn leven zijn kop dicht. Dat is echt waar. Toos snapt het allemaal als geen ander en ik laat me met liefde in de luren leggen.'


Wat vond zij ervan dat je dit allemaal hebt beschreven?


'Hartstikke leuk.'


Zei ze niet: 'Moet dat allemaal?'


'Nee. Daarom is het ook zo'n ontzettend leuk wijf. Ze begrijpt dat er veel grappen in het boek staan.'


Wat ik wel dacht toen ik het las: jullie hebben in vier jaar drie kinderen gekregen. Dan haal je jezelf ook wel wat op de hals.


'Dat is een beetje manisch, ja.'


Ik wil me nergens mee bemoeien, maar als buitenstaander denk je: je maakt het jezelf niet makkelijk.


'We wilden een groot gezin. Maar omdat ik de zwangerschap niet zo leuk vond, dachten we: dan maar even snel doorpakken, met de tgv naar Moskou.'


Maar nu is het beredruk, jullie kinderen zitten allemaal in dezelfde leeftijd.


'Het oudste jongetje is 9 en de meisjes zijn 4, 3 en 1. Ik vind het nu alleen maar heel lollig.'


Ja, hoe gaat het nu eigenlijk?


'Een stuk beter, dank je. '


In het Hilton zijn intussen de voorbereidingen begonnen voor een trouwerij. In het zonnetje zijn stoelen klaargezet, de ambtenaar van de burgerlijke stand controleert de microfoon en daarna klinkt er een zacht muziekje uit de boxen. Ragas bestelt een clubsandwich kip, met mosterd en mayonaise. In zijn boek vertelt hij hoe hij een vaderlijk buikje heeft gekregen, maar geen zin heeft zijn culinaire hobby's op te geven, laat staan naar de sportschool te gaan: 'Aan dat lijf moeten mijn vrouw en ik maar wennen.'


Dit is eigenlijk een boek van iemand die beschrijft hoe hij volwassen wordt. Je bent net 40 geworden toch?


'Ja.'


Je spreekt over de teloorgang van je goddelijke lijf.


'Als je serieus denkt dat ik vind dat ik een goddelijk lijf heb. . . Ik schrijf mezelf volgens mij volledig aan gort.'


De ironie is wel duidelijk, maar je zegt ook: 'Waar waren mijn echte grote carrièrekansen, anything is possible-gevoel en the world is yours-vibe gebleven? Weg waren ze, verdwenen als sneeuw voor de zon, zonder dat ik er erg in had gehad.'


'Tot je dertigste weet je niet beter dan dat je jong bent. Dan krijg je kinderen en nu is het wachten op de midlifecrisis. Ik ben er wel klaar voor. Ik heb me volledig neergelegd bij het feit dat het krijgen van kinderen enorme verantwoordelijkheden met zich meebrengt.'


Is dat afscheid nemen van je jeugd bij jou een ander proces geweest dan bij andere mensen? Je hebt een wat aparte carrière gehad. Je hebt jarenlang in een jongensbandje gezeten, Caught in the Act.


'Ik was 22 toen ik ermee begon en in 1998 stopte het, op mijn 27ste.'


Al die tijd werd je enorm bewonderd, het bandje was vooral in het buitenland waanzinnig populair.


'Bewonderd?'


Dat is toch zo, als massa's meisjes je geweldig vinden? Zou het daardoor kunnen dat je heel lang niet zo realistisch in het leven hebt gestaan?


Ragas barst in schaterlachen uit en zegt: 'De gemiddelde twintiger is knettergek.'


Maar de gemiddelde twintiger heeft geen drommen vrouwen aan zijn voeten.


'Nee, maar die is misschien een hotshot op de studentenvereniging.'


Dan kun je volgens mij niet vergelijken.


'Ik weet het ook niet. Maar ik zou mijn kinderen nooit aanraden om in zo'n bandje te gaan zitten.'


Hoe ben je erin terechtgekomen?


'Via audities. Ik kon zingen en het leek me leuk.'


Waarom zou je het je kinderen niet aanraden?


'De motieven om zo'n bandje in stand te houden hebben niets te maken met creativiteit of persoonlijke ontwikkeling, maar met geld, punt uit. De platenmaatschappij, de manager, het tourmanagement tot aan de chauffeur en het geluidsbedrijf toe hebben er belang bij dat jij in dat bandje blijft. En als jij dan gaat zeggen dat je iets anders wilt, zeggen zij dat je dat vooral niet moet doen omdat zij dan de hypotheek niet kunnen betalen. Voor iemand tussen zijn twintigste en dertigste is het heel erg beperkend als het alleen maar gaat over geld verdienen.'


Je had er eerder mee willen stoppen.


'Dat weet je op een gegeven moment zelf niet meer. Je krijgt een verknipt beeld van hoe de wereld in elkaar zit. Je verdient veel geld, maar ondertussen kun je nergens heen. De schema's staan dat niet toe. Het was geen tranendal, ik ben er financieel goed uitgekomen en ik heb veel ervaring opgedaan, maar de druk om populair te zijn en een hit te scoren, om weer drie maanden naar Azië te moeten om op te treden, die is groot. Ik was nog maar een kind dat moest kunnen aanklooien en in plaats daarvan was ik bezig met fotosessies, fris en likable blijven.'


Seks, drugs en rock-'n-roll.


'Ik hoef niet alles te vertellen. Ik ben gek zeg, mijn moeder leest ook de Volkskrant.'


Je schrijft in je boek dat je intussen bent gestopt met roken, drugs en rondscharrelen.


'Wat allemaal?'


Roken, drugs en rondscharrelen.


'Dat klopt wel. Ik heb heel wat malle pilletjes geslikt en heel veel Long Island Iced Teas gedronken met tequila erin. Ik heb mijn best gedaan mijn chemiehuishouding volledig in de war te brengen. Weet je, het is raar als je naar Hongkong vliegt en daar staan alle meisjes te gillen, of naar Taipei of Singapore of Slovenië waar de president je onthaalt op een politie-escorte. Dat klinkt allemaal tuuterdetuut, maar het was wel zo, jarenlang. Misschien dat het krijgen van kinderen na zoiets dan wel een erge shock is. Ja, dat zal zeker meegespeeld hebben.'


Waarom ging de band uit elkaar?


'Het is een logische cirkel van dat soort bandjes.'


Jullie hadden niet zo'n vriendschappelijke relatie.


'Dat hebben de jongens van Take That ook niet. Al die bandjes zijn bij elkaar gezet, het is één grote poppenkast.'


Je vader heeft een succesvol schoonmaakbedrijf opgezet, hoe is het mogelijk dat zo'n gezin drie van zulke creatieve jongens heeft voortgebracht? Je oudste broer Roef en jij zijn in de theaterwereld terechtgekomen, je middelste broer zit in de reclame.


'Mijn moeders roots liggen in Volendam en mijn vader heeft in de jaren zestig auditie gedaan voor de toneelschool. Maar hoe daar drie onafhankelijke, redelijk creatieve kerels uit zijn gekomen, ik heb geen idee. We konden op piano- en gitaarles, maar we deden thuis geen stukjes tussen de schuifdeuren. Er werd wel veel gelezen. Mijn vader had een prachtige bibliotheek en we lazen kranten en tijdschriften.'


Dacht je als jongetje al: ik wil de creatieve kant op?


'Ik was nooit bezig met sport en brommers, ik was bezig met muziek. Ik heb pianoles gehad, maar ik vond zelf liedjes schrijven leuker. Ik gaf graag schoolfeestjes en daarvoor spaarde ik een lichtorgel bij elkaar. Ik had altijd projectjes en die heb ik nog steeds.'


Was je oudste broer Roef jouw grote voorbeeld? Wilde je doen wat hij ook deed, theater?


'Nee, want toen ik al in Caught in the Act zat, stond hij nog niet aan het toneel.'


De acteur Roef Ragas, die zes jaar ouder was dan Bastiaan en sprekend op hem leek, overleed op zijn 42ste in 2007. Hij was uit eten en kreeg plotseling een hartstilstand.


Ik las dat je niet wilt praten over zijn dood.


'Het is zo'n heftig verdriet en het gaat veel mensen aan, mijn ouders, zijn vrouw en kinderen. Daarom wil ik er niet al te veel over zeggen. Het is niet alleen mijn verdriet.'


Zijn vrouw, de actrice Susan Visser, is er wel open over geweest, onder andere in Volkskrant Magazine. Dat was een mooi eerbetoon aan haar man.


'Ik kan wel vertellen wat zijn dood met mij heeft gedaan, maar de intieme relatie die ik met hem heb gehad, die gaat helemaal niemand wat aan.'


Wat is de rol van dat overlijden in dat hele proces van volwassenwording dat je beschrijft?


'Het krijgen van leven of het verliezen van leven - als je dat meemaakt, is dat bijna dezelfde ervaring. Het wonder van het leven, maar ook het besef van de kwetsbaarheid ervan, hebben ervoor gezorgd dat ik veel lichter in het leven sta.'


Is het niet zwaarder geworden? Ineens is je broer dood.


'Er zit een beperkte houdbaarheidsdatum aan het leven en daar ik ben zo hard mee geconfronteerd, dat ik het tot die tijd fijn wil hebben. Over tachtig jaar zijn we allemaal dood, dat relativeert enorm. En wat overblijft is de oprechtheid en intensiteit van de relaties die ik met mensen heb, mijn vrouw, mijn kinderen, mijn broer, mijn ouders, een paar goeie vrienden.'


Dat snap ik, maar je draagt wel een groot verdriet met je mee.


'Maar dan hebben we het geluk dat we in Nederland wonen en niet in Libië of Zimbabwe.'


Ik heb het over jou, niet over Nederland.


'Dat begrijp ik, maar ik heb nogal de neiging om als een halve stoïcijn door te gaan. En dat doet niets af aan het verdriet, het intense gemis. Ik werd 40 en het eerste wat ik dacht was: leuk dat iedereen er is, maar er ontbreekt iemand. Maar wat moet ik met zo'n gedachte? Dan knuffel ik zijn kinderen nog eens extra. Het verdriet kan bestaan naast de lichtheid. De dood relativeert. Dit moet, dat moet - helemaal niks moet, toedeloe. Dat was ook wat ik dacht toen ik Roef zag toen hij dood was: en nou is het allemaal weg, hoe hij zijn werk deed, allemaal onzin, blablabla, allemaal leuke bezigheden, moet je ook vooral goed doen, anders is het ook zo zonde, maar wat ik voor hem voel, dat is er nog steeds, dat is echt. Ja, dat geeft veel lucht. Het enige wat telt zijn relaties en dat je je geweten zo schoon mogelijk houdt. Ik geloof in God. . .'


Ben je gelovig opgevoed?


'Ja, en de essentie daarvan, zoals ik het goddelijke ervaar, dat klopte gelukkig volledig met wat ik voelde toen ik Roef zag liggen.'


Je gevoel voor hem. De liefde.


'Ja, en de rest is onzin.'


Roef heeft eens gezegd dat jij een echte planner bent. 'Hij fantaseert er steevast over hoe het verder zal gaan, vraagt mij hoe mijn carrière zich zal ontwikkelen, en dan blijf ik hem het antwoord schuldig.'


'Toen Roef nog leefde, vergeleken mensen ons vaak en werd ik neergezet als de commerciële, handige vogel en hij als de integere, intellectuele acteur. Hij had Nederlands gestudeerd en de toneelschool gedaan, en ik zat in een boysband, ja, en toen bleken we ineens in dezelfde series en films te staan. Hoe moest dat worden gerijmd? Toen dat interview werd gehouden, misschien klopte het toen wel wat hij zei, ik weet het niet.'


Dat je bezig was met het plannen van je carrière.


'Maar niet zo stringent als het daar stond. En nu geldt het al helemaal niet meer. Ik weet echt niet wat ik volgend jaar ga doen.'


Je bent begonnen in een boyband, daarna stond je in twee musicals, Aïda en de 3 Musketiers. Is het een bewuste keuze dat je geen musicals meer doet?


'Ja. Zeshonderd keer per jaar dezelfde voorstelling spelen - er bleef geen leven over, laat staan spontaniteit en creativiteit.'


In 2009 ben je aan het toneel begonnen. Dacht je: ik wil een wat serieuzere kant op?


'Ik doe echt waar ik op dat moment de zin van inzie. In 2009 stond ik in Bedrog van Harold Pinter. Vorig jaar heb ik dit boek over vaderschap geschreven en vanaf september sta ik in een toneelstuk over zwangerschap, Help! Ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt, naar de bestseller van Kluun. En volgend jaar zendt de VPRO een serie uit over Beatrix waarin ik Willem-Alexander speel. Dat is zo'n atypische loopbaan. . .'


In de vergelijking met je broer werd jij altijd in de wat lichtere hoek geduwd. Speelt dat mee in je keuzes? Wil je van dat stigma af?


'Dan had ik toch een heel ander boekje geschreven? Nee, ik heb geen behoefte me tegen iets af te zetten.'


Spraken jij en je broer over jullie carrières?


'Jawel, maar die gesprekken zijn zo lang geleden. Hij is er niet meer, hij is al vier jaar dood en er is in die jaren zoveel gebeurd. Dat is natuurlijk het grote verlies: dat je niet meer meegroeit met elkaar. Hij blijft 42 en ik ben intussen opgeschoten en straks ben ik ouder dan hij. Ik heb een ervaring gehad die hij niet kent: ik ben een broer kwijtgeraakt. Dat heeft zoveel invloed gehad op hoe ik denk over het leven, werk, de liefde. Dus gesprekken van toen vind ik niet zo interessant.'


De clubsandwich is op, Bastiaan Ragas leunt achterover. Het wordt druk op het terras van het Hilton, de bruiloftsgasten stromen binnen.


Moet je niet naar huis? Naar je gezin?


Ragas lacht. 'Hoe laat is het? Kwart over één. Nee, dat hoeft niet. Alles is geregeld.'


Sebastiaan Ragas

1971


Geboren op 30 juni in Lisse


1993-1998


Zanger in jongensband Caught in the Act, 12 miljoen platen verkocht


2000


Hoofdrol in musical Aïda


Soloalbum Tomorrow is Looking Good


2001


Tv-serie All Stars (bijrol)


2002


Johnny Kraaykamp Musical Award


2003


Hoofdrol in musical 3 Musketiers


2004


Best geklede man, volgens lezeressen tijdschrift Beau Monde


2005


Huwelijk met Tooske Breugem


Tv-serie Gooische Vrouwen (bijrol)


2006


Dichter bij Liesbeth, met Liesbeth List


2009


Bedrog van Harold Pinter (hoofdrol)


2011


Maar je krijgt er wel heel veel voor terug (A.W. Bruna Uitgevers)


2011-2012


Toneelstuk Help! Ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt (producer, hoofdrol)


2012


TV-serie Beatrix, Oranje onder vuur (hoofdrol als Willem-Alexander)


42

In 2007 overleed de acteur Roef Ragas, Bastiaan Ragas' oudere broer, aan een hartstilstand. 'Hij blijft 42 en straks ben ik ouder dan hij. Dat is het grote verlies: dat je niet meer meegroeit met elkaar.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden