Dit konden we vroeger niet

Spellen en rekenen kunnen de leerlingen van tegenwoordig niet meer zo goed. Maar wat zijn ze geweldig wanneer het op presenteren aankomt.Dit konden wij vroeger niet.

Ferry Haan

Over het onderwijs wordt vooral geklaagd. Leerlingen maken taalfouten en kunnen niet rekenen. Er is echter wel iets voor in de plaats gekomen. De communicatieve vaardigheden zijn ongelooflijk vooruit gegaan. Presenteren konden wij destijds niet. De leerlingen van nu draaien er hun hand niet voor om.

Bewijs
Afgelopen week zag ik overtuigend bewijs. De vwo6-leerlingen presenteerden op mijn school hun profielwerkstukken. Deze bestonden vroeger niet. Nu werken leerlingen gezamenlijk maanden aan één werkstuk dat binnen hun gekozen profiel (CM, EM, BG of NT) moet passen. Het sluitstuk van dit werkstuk - en hoogtepunt van de middelbare school - is een presentatie voor een zaal met publiek.

Zaal vol
|
Ik moest oordelen over vier presentaties in een lokaal vol familieleden. Nerveus waren de leerlingen natuurlijk wel. Het kwam er nu op aan. Afgaan voor hun ouders, broertjes en zusjes is natuurlijk onaanvaardbaar. In de aula werden de meest opmerkelijke werkstukken gepresenteerd voor een paar honderd mensen.

Slingerinstrumenten
De werkstukken varieerden van een musical om homofobie te bestrijden, het bouwen en testen van bruggen en middeleeuwse slingerinstrumenten, tot het brouwen van bier of het testen van de gevolgen van hoge bloeddruk op het concentratievermogen.
Ik was zwaar onder de indruk. Wat zijn ze goed. Het hele jaar erger ik me aan het niveau van spelling, of aan de verslaving aan de rekenmachine voor de simpelste sommetjes. Na een avondje presenteren ben ik er van overtuigd dat deze leerlingen het ver gaan schoppen.

Powerpoint
Allereerst zijn ze natuurlijk ongelooflijk vaardig met de IT-hulpmiddelen. Een gelikte powerpoint-presentatie is wel het minste. Een linkje naar een filmpje op internet is snel gemaakt. Een afstandbediening om de dia’s vanaf een afstandje te wisselen wordt meegenomen. Een driedimensionale animatie op YouTube als extraatje, kan er ook nog bij.

Manipuleren
Sommige leerlingen zijn zelfs zo vaardig met ICT dat ze de borden van hun docenten kunnen manipuleren. Ik dwaal af, maar meer en meer lokalen hebben een smartboard dat op een laptop aangesloten kan worden. Een collega zag vorige week tot zijn verbazing de tekst ‘Geert Wilders zoekt contact me u’ op zijn bord verschijnen. Een leerling had door dat hij met zijn mobiel via Bluetooth contact kon maken met de laptop. De docent had geen idee wat er aan de gang was. Een generatiekloof.

Geen gestamel
Terug naar de presentaties. Hoewel de leerlingen nerveus waren, ontbrak het onzekere gestamel, dat ik mij herinner van de spreekbeurten van vroeger. Zelfverzekerd dragen leerlingen nu hun boodschap uit. Hierbij stappen ze geroutineerd over de zwakke plekken in de onderzoeken heen. Inhoudelijk zijn niet alle onderzoeken even sterk, maar de verpakking swingt de pan uit.

Beter dan docenten
Wanneer ik dit vergelijk met de presentaties die vorig jaar heb gezien van onderzoeken van docenten in opleiding, dan komen de leerlingen er niet slecht uit. Een praktijkonderzoek is ook een verplicht onderdeel in de lerarenopleiding. De vertoningen die ik vorige week van mijn leerlingen zag, waren in vele opzichten beter dan die van mijn collega aankomende docenten. De stelling dat de huidige jeugd zichzelf beter kan presenteren dan de generaties voor hen, durf ik wel aan.

Ze zijn er ook in opgeleid. Bij het vak Nederlands is presenteren een vast onderdeel geworden. Dit is natuurlijk gedeeltelijk in de plaats gekomen van taalvaardigheid. Leerlingen spellen slechter, maar praten beter.

Verleiden
Dat laatste is zeker winst. De Amerikaanse econome Deirdre Mc Closkey al eens betoogd dat het merendeel van de werknemers in een ontwikkelde economie zich bezig houden met ‘overtuigen’ en ‘verleiden’. Opdrachten accepteert niemand mee. Elke werknemer moet overgehaald, verleid, worden voor er iets gebeurd. Mc Closkey becijfert dat de bulk van het nationaal inkomen met ‘verleiden’ wordt verdiend. In een diensteneconomie lijkt me dat geen boude stelling.

Diensteneconomie
Leerlingen zullen zich straks staande moeten houden in deze economie en moeten zich dus kunnen presenteren. Het onderwijs is hierin prima geslaagd, durf ik te zeggen op basis van een avond werkstukken bekijken.
De prestaties die de leerlingen nu leveren werden vroeger niet gevraagd. Ik denk niet dat ik op 17-jarige leeftijd in staat was tot een dergelijke presentatie. Dat heb ik zelf pas na mijn studie economie geleerd. Ook op de universiteit was presenteren een ondergeschoven kindje.

Prijs
Deze sprong voorwaarts heeft een prijs. Zoals gezegd is leesvaardigheid, spellen en rekenen achteruit gegaan. Mijn leerlingen zien dit niet als een probleem. In lezen hebben ze gemiddeld geen belangstelling. Voor rekenen hebben ze machines. Hun spelling checken ze wel op de computer. Alleen het verhaal moeten ze zelf vertellen.
Ik ben het niet met ze eens. Allereerst checken ze hun spelling niet, waardoor zelfs fouten voorkomen op de dia’s tijdens de presentaties. Daarnaast is de algemene ontwikkeling van leerlingen ook niet meer wat die geweest is.
Maar presenteren kunnen ze als de beste. De Nederlandse economie plukt de vruchten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden