Dit kan niet meer in Frankrijk

Evenementen lijden onder de aanhoudende terreurdreiging. Een rondgang door Lille, waar Frankrijks grootste braderie- 2 miljoen bezoekers - is afgelast.

Beeld Hollandse Hoogte

Het Europese voetbalkampioenschap met de bijbehorende veldslagen tussen Britse en Russische voetbalfans heeft Lille eerder deze zomer overleefd, maar een onzichtbare vijand heeft roet gegooid in de jaarlijkse braderie van Lille, die al sinds de Middeleeuwen wordt gehouden. Uit vrees voor terroristische aanslagen heeft het stadsbestuur het evenement, de grootste braderie van Frankrijk, geannuleerd.

Sinds het einde van het EK is het grootste deel van het leger politieagenten en militairen dat de autoriteiten hadden samengetrokken in de stad om de hooligans in toom te houden vertrokken, maar in het centrum patrouilleren nog steeds zwaarbewapende militairen, in groepjes van vier.

Voor toeristen is het nog wennen, maar de inwoners van de stad kijken niet meer op van de militairen die tussen de 16de-eeuwse gebouwen patrouilleren. 'Het is iets waarmee we hebben leren leven na de aanslagen van de afgelopen tijd', zegt Gaelle Lemaitre, de eigenaresse van een juwelierswinkeltje bij het Grand Place. Toch stond zij versteld van het besluit van de socialistische burgemeester Martine Aubry de braderie af te blazen. 'Dat is nog nooit gebeurd sinds de Tweede Wereldoorlog, de braderie is heilig voor ons.' Zelf zal ze niet erg veel omzet missen door het afzeggen van het evenement: 'Wij hebben geen kraampje op straat. Het is een beetje cru om het te zeggen, maar voor ons waren de Britse en Russische hooligans veel gevaarlijker. Toen hebben we de zaak wel dicht gedaan.'

Beeld Hollandse Hoogte

Volgens burgemeester Aubry, in een vorig leven voorzitster van de Socialistische Partij en als voormalig minister van Sociale Zaken verantwoordelijk voor de invoering van de 35-urige werkweek, was het gezien het terreurklimaat onverantwoordelijk de braderie te laten doorgaan. Met ruim twee miljoen bezoekers, meer dan tienduizend straatventers en honderd kilometer aan kraampjes valt het driedaagse evenement volgens haar niet afdoende te beveiligen.

Ook in andere steden zijn massale evenementen afgezegd, zoals het vuurwerk in Avignon, dat ieder jaar ruim dertigduizend toeschouwers trekt aan de voet van de beroemde brug. Volgens de autoriteiten zijn dergelijke open straatfeesten veel moeilijker te beveiligen dan de wedstrijden van het Europees voetbalkampioenschap die zich in stadions afspelen.

'Het afzeggen van de braderie is een ramp voor de plaatselijke middenstand', zegt voorzitter Degroote van de Kamer van Koophandel van Lille, die gevestigd is in een statig gebouw aan het Place du Theatre. 'De horeca heeft 3.500 mensen extra personeel ingehuurd, maar die worden nu naar huis gestuurd. Veel restauranthouders hebben al enorme voorraden ingeslagen, vooral mosselen. Die kunnen ze nu weggooien. Het staat wel vast dat de schade in de tientallen miljoenen zal lopen.' Toch staan de winkeliers volgens hem achter het besluit, ook al zijn ze diep teleurgesteld. 'Als er een aanslag plaatsvindt, zou dat nog veel en veel erger zijn.'

Beeld Rechtenvrij

Commentaar

De burgemeester van Lille verbiedt massabijeenkomsten. Deze 'israëlisering' kan ook ons voorland zijn.

Begrip

Het lijkt erop dat de meeste inwoners van Lille het eens zijn met het afgelasten van de braderie. Ook Mouad Benaoud (43) heeft er wel begrip voor. 'Iedereen vindt het heel jammer, maar het kan echt niet anders. Het risico is te groot', zegt hij. Natuurlijk is het in zekere zin een kniebuiging voor de terroristen, erkent hij, 'maar de autoriteiten hadden geen keuze: het is domweg onmogelijk de braderie te beveiligen. Als iemand middenin die mensenzee begint te schieten, kan niemand een kant op.' Zelf maakt hij zich ook zorgen, vooral voor zijn kinderen. 'Sinds Nice probeer je toch al te grote menigten te vermijden, ook schaam je je er een beetje voor.'

Maar ook al voelt hij zich net als veel Fransen onveilig, voor hem komt er nog iets bij: anderen delen hem bij de daders in. 'Ook al heb je er niets mee te maken, toch kijken veel mensen je erop aan. Ik ben hier geboren, mijn kinderen zijn hier geboren, maar voor veel Fransen ben ik nog steeds een Marokkaan en dus niet helemaal te vertrouwen. Ik ben honderd procent Fransman, maar de afgelopen jaren krijg je toch steeds meer het gevoel dat je niet helemaal welkom bent.'

Naast de braderie, die elk jaar in het eerste weekeinde van september wordt gehouden, zijn ook de halve marathon en nog enkele sportevenementen in Lille afgeblazen. Overdreven? 'Nee, ik vind van niet', zegt Laurent Watiez, chef verslaggeverij bij La Voix du Nord (oplage: 250 duizend). 'Het stadsbestuur kon niet anders. Voor zover bekend is er geen sprake van een concrete dreiging, maar na de aanslag in Nice is alles veranderd. Het bloedbad in de Bataclan was binnen, maar Nice gebeurde op straat. Dat kan iedereen treffen. Wij Fransen zijn getraumatiseerd door de aanslagen van de laatste maanden.'

Watiez: 'Eerlijk gezegd sta ik ervan te kijken dat we tot nog toe geen aanslag hebben gehad hier in Lille. We zitten hier vlak bij de grens, dicht bij Brussel en we hebben hier ook onze eigen problemen in de banlieues. Misschien minder dan in andere steden, maar er zijn hier ook veel allochtonen die zich achtergesteld voelen, geen werk hebben en mogelijk gevoelig zijn voor jihadistische propaganda.'

Beeld Hollandse Hoogte

Le Pen

Zelfs het ultranationalistische Front National (FN) van Marine Le Pen staat achter het besluit van Aubry, een politieke vijand, het evenement af te blazen. 'Als de veiligheid van de bezoekers niet valt te garanderen, mag je de braderie niet laten doorgaan', zegt Sébastien Chenu, vertegenwoordiger van de Rassemblement bleu Marine (RBM), een zusterbeweging van het Front National. 'De schuld ligt niet bij het stadsbestuur, maar bij president Hollande en premier Valls. Zij zeggen dat we in oorlog zijn met het terrorisme, maar in feite weigeren ze oorlog te voeren. Ze laten de burgemeesters in de kou staan. Als we nu ook de kerstmarkten gaan afblazen, dan hebben we definitief voor het terrorisme gecapituleerd.'

Watiez betwijfelt of het Front National zal profiteren van het besluit van Aubry de braderie af te blazen. 'Aubry is hier heel populair. Lille is traditioneel een rode stad. Anders dan in andere plaatsen in de regio, is het FN is hier in Lille nooit erg sterk geweest.'

Maar in Parijs lijkt men te beseffen dat het afzeggen van grote evenementen als de braderie in Lille wel degelijk een politiek risico vormt. Minister van Binnenlandse Zaken Bernard Cazeneuve erkende deze week dat ook sommige andere steden evenementen hebben geschrapt, maar hij wees erop dat het gros gewoon doorgaat. 'We buigen niet voor terreur.'

Beeld Hollandse Hoogte

Nederland

In tegenstelling tot de buurlanden is Nederland de voorbije jaren niet door een grote aanslag getroffen, en ook na de soepel verlopen Canal Parade van vorige week kon opgelucht adem worden gehaald. 'Er is wel terrorisme, maar we laten ons niet terroriseren', zei burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan in zijn eigen variant op 'Wir schaffen das'. Wel is er een trend merkbaar naar wat 'predictive profiling' genoemd wordt: het inzetten van als burger geklede beveiligers, 'profilers' die letten op afwijkend gedrag. Ze zullen erbij zijn wanneer Lowlands volgende week van start gaat. Op dat muziekfestival in Biddinghuizen treden ook de Eagles of Death Metal op, de band die in november te maken kreeg met de aanslag in de Parijse Bataclan. Voor hen zijn extra veiligheidsmaatregelengenomen, zei festival- directeur Eric vanEerdenburg tegen BNRRadio.

Jenne Jan Holtland

België

Pijnlijk eenvoudig liepen vloggers van tv-zender Veronica eind juli het festivalterrein van Tomorrowland in het Belgische Boom op. Ze droegen het zwart van bewakers, inclusief een grote V op de borst. De beelden leidden tot gêne bij de organisatoren, maar zullen niets uitmaken voor de festivals die de komende weken in België gepland staan. Premier Charles Michel heeft iedereen tot kalmte gemaand na de brute aanslag in Charleroi (twee gewonden) van vorige week, en voorlopig wordt daar gehoor aan gegeven. Wel moeten bezoekers van muziekfestivals als Pukkelpop door metaaldetectiepoortjes. Ook zijn er extra agenten op het terrein. Rugzakken mogen, maar worden streng gecontroleerd. Bij het Brussels Summer Festival zijn de grote toegangswegen met betonblokken geblokkeerd.

Jenne Jan Holtland

Duitsland


In Duitsland gaan popfestivals, openluchtvoorstellingen en andere grootschalige evenementen over het algemeen door. Het land werd in juli opgeschrikt door vijf aanslagen, waarbij vijf doden vielen. De autoriteiten willen niet dat het culturele leven stil komt te liggen uit angst voor terrorisme. Toch verloopt het zomerseizoen anders dan anders. Bezoekers worden strenger gecontroleerd en er is meer politie op de been. De organisatoren van Wacken Open Air, het grootste metalfestival van Europa, verboden rugzakken en tassen op het hoofdterrein. Ook organisatiebureau Live Nation verbood tassen en rugzakken bij grote concerten in Duitsland. De 27-jarige Syriër die een aanslag pleegde in Ansbach had explosieven in een rugzak. Hij blies zichzelf op nadat hij tevergeefs had geprobeerd op een festivalterrein te komen. Verscherpte maatregelen ook bij klassieke concerten. Bij de Wagner Festspielen in Bayreuth patrouilleerde voor het eerst politie.

Cor Speksnijder

Verenigd Koninkrijk

Zwaarbewapend lopen de zeshonderd semi-militairen van de nieuwe anti-terreurpolitie in Londen door de toeristische delen van stad. Ze zijn de straat op gestuurd door politiecommissaris Bernard Hogan-Howe, volgens wie niet de vraag is of er een aanslag komt maar wanneer. Van het afgelasten van evenementen is geen sprake. Bij de Super Cup-finale op Wembley hing een ontspannen sfeer, gesymboliseerd door een gewone, ongewapende bobby die desgevraagd foto's maakte van poserende toeschouwers. Tegelijkertijd komen er soms panische reacties voor, vooral bij mensen in uniform. Dat merkte een Britse moslima die bij terugkomst van haar huwelijksreis op een vliegveld werd gearresteerd nadat stewardessen hadden gezien dat ze een boek over de Syrische kunst en cultuur aan het lezen was. Maar voor het overige luidt Keep Calm and Carry On het devies.

Patrick van IJzendoorn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden