Reportage

Dit jaar komt prins carnaval uit Syrië

Het Vastelaovend-feest als integratiemiddel, dat leek studenten van een Limburgse kunstopleiding een mooi project. Gevlucht uit Aleppo is Ali nu prins carnaval in Maastricht.

Op het Vrijthof in Maastricht wandelt de Syrische carnavalsprins Ali met twee leden van zijn Raad van Elf.Beeld Julius Schrank

'Alaaf', roept prins Ali d'n Erste met een brede grijs, terwijl hij met een gouden steek en veren op zijn hoofd over het Vrijthof loopt. Anderhalf jaar geleden studeerde hij nog landbouwkunde aan de universiteit van Aleppo. Nu gaat de Syrische vluchteling (21) carnaval vieren in Maastricht.

'Aon de geng', zegt hij lachend, wat zoveel betekent als: laat het feest beginnen. Maar daarmee houdt zijn kennis van het Limburgs wel zo'n beetje op.

Oude en nieuwe Maastrichtenaren samen carnaval laten vieren, het feest van saamhorigheid en verbroedering, dat is het idee achter Common Carnaval. Het is een kunstproject dat aanvankelijk is bedacht door studenten van de kunstopleiding iArts, maar gaandeweg steeds grotere vormen heeft aangenomen. Burgemeester Annemarie Penn-te Strake is enthousiast, stadscarnavalsvereniging De Tempeleers evenzeer, architecten en designers doen eraan mee.

'Carnaval is geen plat zuipfestijn, maar een feest om mensen te verbinden', zegt docent en theatermaker Romy Roelofsen. 'Samen vormen we de gemeenschap. Dat geldt voor de studenten uit Zuid-Korea, Roemenië, Suriname, Honduras, Italië en vele andere landen die in Maastricht studeren. Maar ook voor de circa zeshonderd vluchtelingen uit Syrië, Irak, Iran, Afghanistan, Eritrea en andere landen die in het azc in een voormalige gevangenis verblijven.'

De Vastelaovend, zoals het carnaval in Limburg heet, als integratiemiddel. Het is niet alleen het feest zelf, maar ook de aanloop naar het feest dat de mensen met elkaar in contact brengt en verbindt: het ontwerpen en bouwen van de carnavalswagen, het bedenken en naaien van de kostuums. 'De vluchtelingen krijgen een naam, een gezicht. Je leert de mensen kennen: zij leren van ons, wij leren van hen', zegt student Abel Enklaar. 'Het is echt samen, dat is de kracht van het project.'

Common Carnaval is een tijdelijke carnavalsvereniging die een prominente plek in Maastricht heeft gekregen: in de Hoofdwacht op het Vrijthof, een historisch gebouw dat ooit militair commandocentrum was. Daar is Ali maandag geïnstalleerd als carnavalsprins. In de Raad van Elf zitten andere vluchtelingen, zoals Nour, Yara en Huda uit Syrië en andere Ali uit Irak. Maar ook studenten en andere jonge Maastrichtenaren.

'Als vluchteling ben je vooral een nummer', zegt Ali. Ruim een jaar geleden kwam hij in Nederland aan, na een vlucht uit zijn dorp nabij de Turkse grens, via Turkije en Griekenland. Over de boottocht wil hij niet praten. Hij wil zich liever richten op de toekomst: Nederlands leren en daarna zijn studie afmaken.

Het was best eng om als Syriër naar Nederland te komen, vertelt hij. De cultuurverschillen, maar ook het feit dat de student landbouwkunde zomaar een nummer werd in de ogen van veel mensen, de zoveelste vluchteling in een van de asielzoekerscentra. Na de gebruikelijke gang langs verschillende azc's kwam hij negen maanden geleden in Maastricht terecht.

Kerstcadeaus

Daar werd hij actief in het lokale vluchtelingenproject 'Not just a number', ook opgezet door studenten. In de weken voor Kerst haalde hij met zijn vriend Nour in de stad 350 kerstgeschenken op voor de vluchtelingenkinderen in het azc. 'Mijn vriend ging verkleed als Kerstman - hij heeft een wat dikkere buik', aldus Ali. 'In het azc zitten 160 kinderen - voor elk kind waren er twee of drie kerstcadeaus.'

Ook doet hij mee aan het 'buddy-project', waarbij asielzoekers worden gekoppeld aan Maastrichtenaren. Door zijn actieve rol heeft hij het nu geschopt tot carnavalsprins. Er wordt nog gezocht naar een prinses, zegt Roelofsen. 'De perfecte prinses is er Ein vaan Us, een jonge vrouw uit een Maastrichtse wijk die Maastrichts dialect spreekt en een fervent carnavalsvierster is.' Ali voegt er lachend aan toe: 'En ze moet wel knap zijn.'

De carnavalswagen moet nog worden ontworpen en gebouwd. Enkele Maastrichtse architecten zijn daarover aan het brainstormen met een Iraakse collega uit het azc. 'Het thema moet niet te politiek beladen zijn', vindt Ali. 'Het moet vooral grappig zijn.' Zijn steek en kostuum zijn genaaid door Safwan, een Iraakse kleermaker uit Mosul.

Maandag heeft prins Ali d'n Erste al kennisgemaakt met zijn collega Stadsprins Bastiaan I. Ze hebben samen 'alaaf' geroepen. Hij bedankte bestuurders en inwoners van Maastricht voor de gastvrijheid: 'De stad heeft me weer mezelf laten voelen.'

De Tempeleers hebben ook beloofd langs te gaan in het azc, vooral om de kinderen te laten kennismaken met het carnavalsfeest. Hoeveel vluchtelingen Vastelaovond gaan vieren, Ali durft het niet te voorspellen. Vooralsnog is het een relatief kleine groep asielzoekers die meedoet aan het kunstproject Common Carnaval. 'Ik hoop dat zo veel mogelijk mensen gaan meedoen of meelopen met de optocht', zegt Ali.

De bovenmatige alcoholconsumptie tijdens het carnaval ziet hij niet als obstakel. 'De verschillen onder vluchtelingen zijn groot', aldus de Syrische student. 'De één is heel religieus, de ander niet. De een drinkt alcohol, de ander niet. Iedereen moet zelf bepalen of hij meedoet.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden