'Dit is World Press Photo, niet World Art Photo'

De Charleroi-reeks van World Press Photo-winnaar Giovanni Troilo blijft voor beroering zorgen. Zeker nu blijkt dat een van de foto's niet in Charleroi maar in Brussel is genomen. 'Een spijtige vergissing', zegt de Italiaan aan de telefoon.

Deze foto zou in scène zijn gezet in het atelier van Vadim Vosters.Beeld Giovanni Troilo

Het was oorlogsfotograaf Bruno Stevens die ontdekte dat niet alle foto's in de bekroonde reeks 'La Ville Noire/The Dark Heart of Europe' over Charleroi ook daadwerkelijk in de stad waren genomen. Nadat enkele weken geleden bekend raakte dat Giovanni Troilo een World Press Photo-onderscheiding kreeg voor de reeks, begonnen Stevens en enkele andere fotografen een onderzoek. Niet omdat ze Troilo geen goede fotograaf vonden, wel omdat de beelden van de Italiaanse fotograaf geënsceneerd leken. . Stevens: 'En dat kan niet in een journalistieke wedstrijd als World Press Photo.'

Stevens belde onder meer naar schilder Vadim Vosters, die te zien is in een van de beelden van Troilo. 'Tijdens dat telefoongesprek bleek dat Troilo de foto helemaal niet in Charleroi had genomen, maar in het atelier van Vosters in Molenbeek', zegt Stevens. 'Troilo zegt nergens dat de foto in Brussel is genomen. In het bijschrift staat zelfs duidelijk Charleroi.'

Stevens lichtte de directie van de World Press Photo Awards in, die meteen op Twitter lieten weten dat ze een onderzoek instelde.

Troilo leerde schilder Vadim Vosters kennen via diens vrouw. 'We hebben gemeenschappelijke vrienden', vertelt Vosters. 'Troilo zocht voor zijn reeks in België teruggetrokken, atypische figuren, het verborgen, absurde of donkere kantje van België. Toen Giovanni hoorde dat ik een van mijn schilderijen, over mensen die elkaar mentaal opeten, in het echt ging ensceneren, besloot hij ook af te komen om de mise-en-scène te fotograferen.'

De man in de auto is de neef van fotograaf Giovanni Troilo.Beeld Giovanni Troilo

Lifestyle of journalistiek?

Dat de foto uiteindelijk deel zou uitmaken van een World Press Photo-inzending wist Vosters niet. 'Dat hoor ik nu pas. Als hij niet heeft gezegd dat de foto in Brussel is gemaakt, is dat een deontologische fout, maar verder zie ik het probleem niet. Giovanni is zoals iedereen met een bepaald beeld van België en Charleroi in Rome op het vliegtuig gestapt. Geënsceneerd? Uiteindelijk kun je toch alleen maar proberen om de werkelijkheid zo dicht mogelijk te benaderen, maar dé waarheid of realiteit kun je toch niet vastleggen op een foto.'

Sinds Troilo de onderscheiding kreeg, is de storm niet meer gaan liggen. Eerst was er burgemeester Paul Magnette die vond dat de reeks over Charleroi een 'zware vervalsing van de werkelijkheid' was en 'nadelig' voor zijn stad. Niet alleen de beelden die obesitas, psychiatrische patiënten en vervallen huizen tonen, ook de 'negatieve bijschriften' stootten de burgemeester tegen de borst.

Vervolgens bleek dat de mannelijke helft in de foto van een vrijend koppeltje in een auto de neef van Troilo was, dat de neef niet alleen wist dat Troilo de foto maakte maar ook nog eens toestemming had gegeven om een zaklamp in de wagen te leggen. Wat meteen verduidelijkte waarom een stel dat stiekem op de openbare weg wilde vrijen van hun auto een vuurtoren zou willen maken. Maar de World Press Photo-top had er geen problemen mee, omdat de neef wel degelijk graag vrijde in zijn auto en het dus om een scène ging die mogelijk was.

(Tekst loopt door onder afbeelding)

Een van de beelden uit de reeks 'La Ville Noire/The Dark Heart of Europe'Beeld Giovanni Troilo

'Troilo is een goede fotograaf, maar een lifestylefotograaf. Dit is geen journalistiek', zegt Bruno Stevens. 'Dat hij die World Press Photo heeft gekregen, was een slecht signaal. Op die manier zeg je dat er geen verschil is tussen feiten en fictie en ondermijn je ons beroep. Dit is World Press Photo, niet World Art Photo.'

Giovanni Troilo zelf zegt dat het om een fout gaat bij de inzending. 'Je moet al die bijschriften online opgeven en daar is het fout gegaan', vertelt hij aan de telefoon. 'Ik heb achteraf ook geen bevestigingsmail ontvangen, dus ik heb het ook niet meer kunnen checken. Het was geen kwaad opzet, wel een vergissing met grote implicaties, en dat spijt me. Maar als ik echt iets had willen verbergen, dan had ik de naam van de schilder er ook niet bijgezet.'

Zware weken

Ondanks het feit dat zijn reeks over Charleroi gaat, vindt Troilo dat de foto in Vosters' atelier perfect in de serie thuishoort. 'Charleroi is slechts een metafoor voor de huidige staat van Europa, en Brussel maakt zeker ook deel uit van dat dark heart of Europe.'

Over de kritiek dat zijn beelden te geënsceneerd zijn voor de World Press Photo zegt hij: 'Ik vind ze niet echt geënsceneerd. Bij veel beelden, zoals de foto's van de politie, wist men niet dat ik er was. En het beeld van de auto met mijn neef is een daad van voyeurisme. Is dat geen journalistiek? Daar beslis ik niet over. De afgelopen weken zijn zwaar geweest, ik heb mijn nieuw documentaireproject zelfs even on hold moeten zetten. Maar ik wil me gerust tegen de kritiek verdedigen en proberen om men de zaken beter te laten begrijpen.'

Dat de beelden een fout beeld zouden schetsen van Charleroi, daar is de fotograaf het niet mee eens. 'Ik ben geen pessimist. Integendeel. Ik wilde enkel tonen dat de identiteit van Europa zich op een kantelmoment bevindt, dat economische problemen niet zonder gevolgen blijven en men dringend actie moet ondernemen om Europa weer op het juiste spoor te krijgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden