Dit is waarom we niet peilen op de verkiezingsdag

In Nederland staat het iedereen vrij om peilingen naar stemvoorkeur te publiceren, ook op de verkiezingsdag zelf. Toch publiceren Nederlandse onderzoeksbureaus doorgaans geen peiling op de stemdag zelf. Waarom niet?

Bij Kantar Public (voorheen TNS NIPO) worden de resultaten bekeken van een peiling naar het stemgedrag van de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld anp
Bij Kantar Public (voorheen TNS NIPO) worden de resultaten bekeken van een peiling naar het stemgedrag van de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld anp

Tim de Beer van Kantar Public (de nieuwe naam van TNS NIPO): 'Dan geef je mensen die nog moeten stemmen een strategisch voordeel ten opzichte van mensen die al gestemd hebben. Dat vinden wij onwenselijk, en onze mediapartners ook.'

En er is nog een reden waarom de meeste opiniepeilers geen peilingen op de verkiezingsdag publiceren. Vlak na de verkiezingen rijst altijd de vraag: welk onderzoeksbureau zag de verkiezingsuitslag het best aankomen? Als opiniepeilers er in hun slotpeiling flink 'naast' zitten, kunnen ze zich altijd verdedigen met het legitieme argument: 'Veel mensen besluiten pas op het laatste moment.'

Bij het publiceren van een peiling op de verkiezingsdag zelf, wordt dat argument zwakker. Sommige opiniepeilers publiceren wel exitpolls vlak na het sluiten van de stembussen. Die zitten meestal een stuk dichter bij de werkelijke verkiezingsuitslag dan slotpeilingen. Logisch: bij exitpolls worden mensen geïnterviewd die zojuist hun stem hebben uitgebracht, bij de andere peilingen is het altijd onzeker of mensen ook stemmen wat ze zeggen van plan te zijn.

Verschil tussen slotpeiling en uitslag is vaak 20 zetels, hoe komt dat?
VVD de winnaar met ongeveer 26 zetels, gevolgd door de PVV met circa 21 zetels. Daarna een groot peloton van CDA, D66, GroenLinks en SP; allemaal tussen de 15 en 20 zetels. Dat is volgens de Peilingwijzer - die de gegevens van 6 verschillende onderzoeksbureaus middelt - de best mogelijke slotpeiling.

Op wie gaan onze zwevende kiezers stemmen?
De Volkskrant volgde enkele maanden 14 kiezers die het nog niet wisten artikelDe Volkskrant volgt al enkele maanden 14 zwevende kiezers. Op welke partij gaan zij vandaag stemmen?


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden