'Dit is nog is erger dan onder Mubarak'

De Moslimbroederschap wordt door het Egyptische leger keihard aangepakt. 'Dit is een poging de beweging met wortel en tak uit te roeien.'

CAÏRO - Op het Ramesplein in centraal Caïro bewaken twee militaire pantservoertuigen een politiebureau gemarkeerd door kogelgaten. Waar afgelopen vrijdag nog bijna honderd mensen stierven tijdens ongekend straatgeweld, houden nu politieagenten de wacht.


Onder het viaduct zwaaien marktkoopmannen weer met schoenen en Tshirts, en taxibusjes wurmen zich tussen de winkelaars door. Elders in de stad neemt het aantal militairen en demonstranten op de straten af, terwijl Caïro langzaam terugkeert naar de gebruikelijke kakafonie van verkeer en lawaai.


Maar de onder die facade van rust woedt in Egypte een repressie die het in 2011 verdreven Mubarak-regime dreigt te overtreffen. De regering, aangesteld door het leger, arresteert massaal islamisten, zet kritische media op zwart, en opende het vuur op demonstraties - terwijl ook islamisten steeds vaker naar de wapens grijpen.


Zeker duizend aanhangers van Morsi zijn omgekomen bij geweld sinds politie en leger vorige week woensdag hun demonstraties in Caïro bestormden. Een avondklok sluit mensen 's nachts op in hun huizen, en de terugkeer van de gehate noodwet maakt arrestatie zonder proces mogelijk.


Mannen met baarden worden bij checkpoints op straat lukraak opgepakt. Zeker 36 aanhangers van Morsi stierven zondag onder onduidelijke omstandigheden in gevangenschap. Staatstelevisie toonde gisteren met een spannende soundtrack de gearresteerde leider van de Moslimbroederschap. Autoriteiten overwegen de beweging in haar geheel te verbieden.


'Het is nog erger dan onder Mubarak', zegt Khalil al-Anani, als analist verbonden aan het Amerikaanse Middle East Institute, vanuit Caïro. 'Hij onderdrukte de Moslimbroederschap maar gaf hen tegelijk ruimte om politiek te bedrijven. Wat we nu zien is een poging om de beweging met wortel en tak uit te roeien.'


De regering zegt dat ze een dreiging voor de nationale veiligheid bestrijden, en wijst erop dat tientallen agenten en militairen de afgelopen week omkwamen. Veel inwoners van Caïro juichen het militaire optreden desgevraagd toe. De haat tegen de Moslimbroeders is enorm - niet voor niets zette het leger Mohammed Morsi vorige maand af met steun van een groot deel van de bevolking.


De staats- en vrijwel alle particuliere zenders rammen contstant de boodschap erin dat Egypte in oorlog is met het terrorisme van de Moslimbroederschap. Op straat herhalen mensen dit, en sommigen klagen dat het leger niet hard genoeg optreedt. Zelfs het bericht dat Hosni Mubarak binnenkort misschien wordt vrijgelaten, doet vooralsnog weinig stof opwaaien.


De campagne tegen de Moslimbroederschap en andere islamisten haalt op korte termijn de angel uit de protesten. De Moslimbroederschap verkeert in chaos, het leiderschap kan niet communiceren met de mensen op de grond, en de aantallen islamisten op straat nemen zienderogen af.


Maar Egyptes nieuwe machthebbers spelen met vuur. Door de Moslimbroederschap ondergronds te drijven geeft het militaire regime een boodschap aan miljoenen islamisten: de politieke weg is niet open voor jullie.


Het overgrote deel van Morsi's aanhang is nog altijd geweldloos, maar betogers verschijnen steeds vaker met wapens. 'Er is geen manier om nog langer vreedzaam te zijn', zei de 27-jarige human-resourcesmanager Ahmad Gamal, terwijl vorige week woensdag nabij het Rabaa al-Adawiya plein de lijken om hem heen op straat lagen. 'Zij zijn een oorlog begonnen. Het is nu hard tegen hard.'


De komende weken zal duidelijk worden hoeveel mensen Ahmad's mening delen. Anani, de analist, vreest voor meer bloedvergieten. 'De Moslimbroederschap heeft niet de controle over alle islamisten in het land', zegt hij. 'Sommigen zullen voor geweld kiezen, en Egypte kan te maken krijgen met gewapende opstanden.'


Tegen de achtergrond van dit alles is er nog altijd een routekaart naar nieuwe verkiezingen en een terugkeer naar democratie. De noodwet is afgekondigd voor een maand en het leger bezweert dat het geen macht nastreeft. Maar burgerpolitici zijn nauwelijks meer in beeld, behalve om hun steun voor het leger uit te spreken. En geweld vanuit islamistische hoek zou de noodwet weleens kunnen verlengen - onder Mubarak was die dertig jaar van kracht.


Het is bovendien zeer de vraag hoe zich in Egypte een inclusieve democratie kan ontwikkelen als islamisten worden uitgesloten van deelname.


'Het zou pervers zijn als de revolutie van 2011 de weg plaveide voor iets dat erger is dan wat ze wilde vervangen', waarschuwde de vooraanstaande analist Shadi Hamid, van het Brookings Institute, in een opiniestuk voor The New York Times. 'Maar dat is waar Egypte heengaat.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden