Dit is Karate Bob, hij is al drie jaar niet meer buiten geweest

Veertig jaar geleden was hij voorpaginanieuws. Hij doodde in Amsterdam drie Serviërs en kreeg 13 jaar cel. De 'ongewenste vreemdeling' Mitric probeert vandaag uitzetting te voorkomen.

Het zijn maar twee houten trappen die tot zijn woning op de zolderverdieping in een oud Amsterdams schoolgebouw leiden. Toch duurt het tien minuten voordat Slobodan Mitric weer boven is nadat hij de deur heeft opengedaan voor zijn bezoek. Het zweet staat in druppeltjes op zijn voorhoofd. Mitric draagt een vuile, grijze wollen kabeltrui en een oude joggingbroek met het Feyenoord-logo. Zijn vergeeld grijze haar hangt tot aan zijn schouders en gaat over in een lange, onverzorgde baard.


Schoenen draagt hij niet. Zijn voeten zijn zo opgezwollen dat ze er niet meer omheen passen. Het komt door de kanker, zegt hij. Die is uitgezaaid vanaf zijn nieren. Tijdens het gesprek vertrekt zijn gezicht af en toe in een grimas en krimpt hij ineen van de pijn. Dit is Karate Bob. En hij is al drie jaar niet meer buiten geweest. Veertig jaar geleden was hij voorpaginanieuws.


Op de avond van 25 december 1973 staat Mitric in het Joegoslavische café Mostar aan de Amsterdamse Gerard Doustraat. Het is Kerst, maar vrede en gezelligheid zijn de laatste twee dingen waar de 25-jarige Mitric aan denkt. Een avond ervoor is hij ontsnapt aan een aanslag waarbij hij vanuit een rijdende auto met een machinegeweer onder vuur werd genomen. Slobodan Mitric is namelijk een geheim agent voor Joegoslavië. Zijn bijnaam dankt hij aan zijn specialisatie: karate. Karate Bob weigerde in Brussel een tegenstander van het Joegoslavisch regime te liquideren en vluchtte daarna naar Amsterdam. En daar moet hij de prijs voor betalen.


Kogel door oog

Als Mitric in café Mostar een van zijn belagers van de avond ervoor herkent, slaat hij hem tegen de grond en schiet hij hem door zijn nek. Een vrouw aan de bar, die volgens Mitric ook in het complot zit, krijgt een kogel door haar oog. Ze overleeft het. Mitric stapt daarna in de auto en rijdt naar een ander café aan de Weteringschans. Daar schiet hij nog drie mannen neer. Twee overleven het niet.


Mitric herinnert zich elk detail van de avond nog, zegt hij. 'Ik heb een fotografisch geheugen.'


De Joegoslaaf krijgt dertien jaar gevangenisstraf. Hij wordt veroordeeld voor doodslag, niet voor moord. Omdat, zo staat in het arrest, het aannemelijk is dat Mitric is opgeleid als agent voor de Joegoslavische geheime dienst en hij een aanslag op zijn leven vreesde.


Als hij in 1986 op vrije voeten komt, wil justitie maar al te graag af van hem af en wordt er een poging ondernomen om Mitric terug te sturen naar Belgrado. Een kortgedingrechter bepaalt echter dat de Joegoslaaf zijn leven niet veilig is in zijn thuisland. Karate Bob mag in Nederland blijven, maar krijgt wel de status van 'ongewenst vreemdeling', waardoor hij geen recht heeft op sociale voorzieningen zoals een bijstandsuitkering.


Gelukkig ontmoet Mitric in 1992 kunstenares Iris de Vries. Hij trekt bij haar in op haar zolderwoning in een oud Amsterdams schoolgebouw. Jarenlang leven ze van de uitkering van De Vries en brengt Mitric zijn tijd door met het schrijven van toneelstukken, schilderen en maakt hij een paar films. De Vries schrijft ondertussen meerdere brieven aan onder anderen ministers, Kamerleden en hoogleraren om hun erbarmelijke situatie aan de kaak te stellen: vanwege zijn vreemdelingenstatus mag Mitric niet werken en kan hij zich niet verzekeren.


Begin 2006 overlijdt Iris de Vries op 64-jarige leeftijd. Behalve zijn vrouw verlies Mitric ook het magere inkomen. Alsof dat niet erg genoeg is, besluit de Immigratie- en Naturalisatiedienst dat het na 33 jaar in Nederland wel genoeg is geweest. Het getouwtrek rond de voormalig geheim agent is nu nog steeds bezig: vandaag probeert Mitric met zijn advocaat bij de rechtbank in Den Haag een uitzetting te voorkomen.


Voorlopig brengt Mitric zijn dagen en nachten nog door in dezelfde zolderwoning die hij eens met zijn geliefde betrok. Aan het plafond hangen nog haar oranje, paarse en roze jurken, de schilderijen die ze maakte staan in een paar rijen dik aan weerszijden van de zolderkamer. Overal hangen portretjes van zijn Iris en naast de gaskachel heeft Mitric een altaartje gemaakt met foto's en kaarsen.


Paar mensen

Geld is er niet meer. Een tijd lang verdiende Mitric nog wat aan de boeken die hij schreef over onder andere de moord op Theo van Gogh, 9/11 en de ontvoering van Gerrit Jan Heijn.


De gewezen geheim agent is nu volledig afhankelijk van een paar mensen om hem heen. Eens per week komt vriendin Liesbeth Lammers langs, helemaal uit Deventer. Haar zoon deed een aanbetaling aan Nuon, zodat Mitric niet afgesloten zou worden van gas en licht. Door de woning drentelt een Jack Russell, een cadeautje van Francesca de Vries, die bij een dierenwinkel in de buurt werkte waar Mitric eten kocht voor zijn kat. Zowel De Vries als Lammers is vandaag bij Mitric thuis. Ze luisteren als hij vertelt en vullen hem af en toe aan. Als de fotograaf op het punt staat weg te gaan, vraagt Mitric hem nog één foto te maken. Hij slaat zijn armen om de twee vrouwen heen. 'Dit zijn mijn bodyguards', zegt Karate Bob, 'zonder hen was ik al dood geweest.'


Vandaag proberen Slobodan Mitric en zijn advocaat Henri Sarolea een uitzetting van Mitric te voorkomen. Volgens Sarolea is de uitspraak uit 1986 nog steeds van kracht en is het nog steeds niet veilig voor Mitric om terug te keren. Dat wordt bevestigd door emeritus hoogleraar strafrecht Frits Rüter. Al in 1986 nam hij het voor Mitric op en oordeelde hij als expert dat de situatie in Belgrado niet veilig was. Dat is volgens Rüter nu niet anders: 'Een man uit de top van de Joegoslavische justitie zei eens tegen mij dat diensten nooit vergeten en een ongelukje zomaar kan gebeuren'.


'Nog steeds niet veilig'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.